TIN MỚI NHẬN Góc doanh nghiệp

Một số giải đáp về bệnh virus Zika

Theo Báo Điện tử Đảng cộng sảnCập nhật 00:00 ngày 10/02/2016

VTV.vn - Để cung cấp cho bạn đọc thông tin đầy đủ và dễ hiểu nhất về bệnh virus Zika, chúng tôi đăng một số câu hỏi – đáp về căn bệnh này. Nguồn thông tin do WHO cung cấp.

Virus Zika xảy ra ở đâu?

Virus Zika xảy ra ở vùng nhiệt đới nơi có các quần thể muỗi lớn, được biết lưu hành ở châu Phi, châu Mỹ, Nam Á và Tây Thái Bình Dương.

Virus Zika được phát hiện vào năm 1947, nhưng trong nhiều năm chỉ có một số trường hợp lẻ tẻ ở được phát hiện ở châu Phi và Nam Á. Năm 2007, dịch bệnh virus Zika được ghi chép đầu tiên xảy ra ở Thái Bình Dương. Kể từ năm 2013, các ca bệnh và bùng phát dịch của căn bệnh này được báo cáo từ Tây Thái Bình Dương, châu Mỹ và châu Phi. Do môi trường nơi muỗi có thể sống và sinh sôi được mở rộng, tác động của đô thị hóa và toàn cầu hóa, dịch bệnh virus Zika lớn ở đô thị có khả năng xảy ra trên toàn cầu.

Mọi người nhiễm bệnh virus Zika như thế nào?

Mọi người nhiễm bệnh virus Zika do bị đốt bởi muỗi Aedes nhiễm bệnh - cùng loại muỗi lây lan bệnh sốt xuất huyết, chikungunya và sốt vàng da.

Muỗi Aedes sinh sản như thế nào?

Chỉ có muỗi cái đốt; chúng đốt liên tục và thích đốt nhiều người. Khi muỗi cái ăn no, nó cần nghỉ ngơi 3 ngày trước khi đẻ trứng. Những quả trứng này có thể tồn tại đến 1 năm mà không có nước. Khi có nước và chỉ một lượng nhỏ nước đọng là đủ, trứng phát triển thành ấu trùng và sau đó là muỗi trưởng thành. Muỗi bị nhiễm từ những người có virus.

Muỗi Aedes có thể tồn tại ở đâu?

Có 2 loại muỗi Aedes có khả năng truyền virus Zika. Trong hầu hết các trường hợp, Zika lây lan qua Aedes aegypti (muỗi vằn) ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới. Muỗi vằn Aedes không sống ở nhiệt độ khí hậu lạnh hơn. Muỗi Aedes albopictus cũng có thể truyền virus. Muỗi này có thể ngủ đông và tồn tại ở các vùng có nhiệt độ mát hơn.

Muỗi Aedes có thể di chuyển từ quốc gia này đến quốc gia khác hay từ vùng này đến vùng khác không?

Muỗi Aedes là một côn trùng sức bay yếu; nó không thể bay quá 400 mét. Nhưng nó có thể vô tình được vận chuyển bởi con người từ nơi này đến nơi khác (ví dụ ở phía sau xe, cây cối). Nếu nó có thể tồn tại trong môi trường nhiệt độ của điểm đến, về mặt lý thuyết nó có thể tự sinh sản và truyền virus Zika tới các khu vực mới.

Những triệu chứng của bệnh virus Zika là gì?

Virus Zika thường gây bệnh nhẹ; các triệu chứng xuất hiện một vài ngày sau khi người đó bị đốt bởi muỗi nhiễm bệnh. Hầu hết những người bị bệnh virus Zika sẽ bị sốt nhẹ và phát ban. Những người khác cũng có thể viêm kết mạc, đau cơ và khớp, cảm thấy mệt mỏi. Các triệu chứng thường kết thúc trong thời gian 2-7 ngày.

Những biến chứng tiềm ẩn của virus Zika có thể là gì?

Bởi vì trước năm 2007 không có dịch virus Zika lớn được ghi nhận, hiện nay người ta hầu như không biết về các biến chứng của bệnh này.

Trong thời gian dịch Zika đầu tiên diễn ra từ 2013 - 2014 ở Polynesia thuộc Pháp, trùng hợp với một ổ dịch sốt xuất huyết đang diễn ra, cơ quan y tế quốc gia báo cáo về việc tăng bất thường đối với hội chứng Guillain-Barré. Các cuộc điều tra hồi cứu về việc này đang được tiến hành, trong đó có thể có vai trò của virus Zika và các yếu tố khác. Một quan sát tương tự đối với tăng hội chứng Guillain-Barré cũng được thực hiện trong năm 2015 trong bối cảnh dịch virus Zika đầu tiên ở Brazil.

Trong năm 2015, cơ quan y tế địa phương ở Brazil cũng ghi nhận sự gia tăng trẻ sơ sinh bị tật đầu nhỏ cùng thời điểm bùng phát dịch virus Zika. Cơ quan Y tế và các cơ quan khác đang điều tra liên kết tiềm năng giữa tật đầu nhỏ và virus Zika, bên cạnh những nguyên nhân có thể khác. Tuy nhiên cần điều tra và nghiên cứu thêm trước khi chúng ta có thể hiểu rõ hơn bất cứ liên kết nào có thể.

Hội chứng Guillain-Barré là một tình trạng mà trong đó hệ thống miễn dịch của cơ thể tấn công một phần của hệ thống thần kinh. Nó có thể được gây ra bởi một số virus và có thể ảnh hưởng đến người ở mọi lứa tuổi. Chính xác những gì gây nên hội chứng chưa được biết. Các triệu chứng chính bao gồm yếu cơ và ngứa ran ở tay và chân. Các biến chứng nặng có thể xảy ra nếu các cơ hô hấp bị ảnh hưởng, phải nhập viện. Hầu hết mọi người bị ảnh hưởng bởi hội chứng Guillain-Barré sẽ phục hồi, mặc dù một số người có thể tiếp tục trải qua các ảnh hưởng như suy yếu.

Phụ nữ mang thai có nên lo lắng về Zika?

Cơ quan y tế hiện đang điều tra liên kết tiềm năng giữa virus Zika ở phụ nữ mang thai và dị tật đầu nhỏ ở trẻ sơ sinh của họ. Cho đến khi có nhiều thông tin hơn, những phụ nữ đang mang thai hoặc dự định có thai nên cẩn thận bảo vệ mình khỏi bị muỗi đốt.

Nếu bạn đang mang thai và nghi ngờ bạn có thể có bệnh virus Zika, hỏi ý kiến ​​bác sĩ để được theo dõi chặt chẽ trong quá trình mang thai của bạn.

Dị tật đầu nhỏ là gì?

Dị tật đầu nhỏ là một tình trạng hiếm khi một em bé có đầu nhỏ bất thường. Điều này là do sự phát triển não bất thường của em bé trong bụng mẹ hoặc trong giai đoạn thơ ấu. Trẻ sơ sinh và trẻ em bị tật đầu nhỏ thường gặp những thách thức với sự phát triển não bộ khi chúng lớn lên.

Tật đầu nhỏ có thể được gây ra bởi một loạt các yếu tố môi trường và di truyền như hội chứng Downs; tiếp xúc với ma túy, rượu hoặc các chất độc khác trong tử cung; và nhiễm rubella trong khi mang thai.

Điều trị bệnh virus Zika như thế nào?

Các triệu chứng của bệnh virus Zika có thể được điều trị bằng thuốc hạ sốt và chữa đau nhức, nghỉ ngơi và uống nhiều nước. Nếu triệu chứng xấu đi, mọi người nên tìm tư vấn y tế. Hiện nay chưa có thuốc chữa hoặc thuốc chủng ngừa cho bệnh này.

Bệnh virus Zika được chẩn đoán như thế nào?

Đối với hầu hết mọi người được chẩn đoán nhiễm bệnh virus Zika, chẩn đoán dựa trên các triệu chứng và lịch sử gần đây của họ (ví dụ muỗi đốt, hoặc đi đến nơi có virus Zika). Phòng thí nghiệm có thể xác định chẩn đoán bằng xét nghiệm máu.

Tôi có thể làm gì để bảo vệ bản thân mình?

Việc bảo vệ tốt nhất từ ​​virus Zika là ngăn muỗi đốt. Ngăn ngừa muỗi đốt sẽ bảo vệ con người khỏi virus Zika cũng như các bệnh khác được truyền qua muỗi như sốt xuất huyết, chikungunya và sốt vàng da.

Điều này có thể được thực hiện bằng cách sử dụng thuốc chống côn trùng; mặc quần áo (tốt hơn là màu sáng) che càng kín cơ thể càng tốt; sử dụng các rào cản vật chất như lưới, đóng kín cửa ra vào và cửa sổ; ngủ có màn chống muỗi. Ngoài ra, cần đổ hết nước và làm sạch các thùng chứa nước như xô, chậu hoa hoặc lốp xe cũ, để loại bỏ những nơi muỗi có thể sinh sản.

Tôi có nên tránh đến những nơi mà bệnh virus Zika đang xảy ra?

Du khách cần được thông tin về virus Zika và các bệnh do muỗi truyền khác và tham khảo ý kiến ​​cơ quan y tế hoặc cơ quan quản lý du lịch ở địa phương nếu họ lo lắng.

Để bảo vệ chống lại virus Zika và các bệnh do muỗi truyền khác, tất cả mọi người nên tránh để muỗi đốt bằng các biện pháp được mô tả ở trên. Phụ nữ đang mang thai hoặc dự định có thai nên làm theo lời khuyên này và cũng có thể tham khảo ý kiến cơ quan y tế địa phương họ nếu đi tới một khu vực đang có dịch virus Zika.

Dựa trên bằng chứng sẵn có, WHO không khuyến cáo bất kỳ hạn chế nào về thương mại hay du lịch liên quan đến bệnh virus Zika. Như một biện pháp phòng ngừa, một số chính phủ quốc gia đã thực hiện các khuyến nghị y tế và du lịch công cộng cho người dân, dựa trên đánh giá của họ về các bằng chứng sẵn có và các yếu tố nguy cơ.

El Nino có thể có ảnh hưởng đến Zika không?

Muỗi Aedes aegypti sinh sản trong nước đọng. Hạn hán nghiêm trọng, lũ lụt, mưa lớn và nhiệt độ tăng được biết là do ảnh hưởng của El Nino, sự ấm lên của khu vực phía đông và trung tâm của vùng biển nhiệt đới Thái Bình Dương. Sự gia tăng số lượng muỗi có thể do nơi sinh sản mở rộng và thuận lợi. Các bước đi có thể được thực hiện để ngăn chặn và giảm thiểu các tác hại của hiện tượng El Nino, đặc biệt bằng cách giảm số lượng muỗi lây lan virus Zika.

Những lỗ hổng trong hiểu biết của chúng ta về virus Zika?

Các vấn đề chính được đề cập trong sự hiểu biết của chúng ta về bệnh virus Zika bao gồm:

• Đặc điểm dịch tễ của virus, ví dụ: Thời kỳ ủ bệnh của nó, vai trò của muỗi trong việc truyền virus và địa bàn lây lan của nó.

• Biện pháp đối phó y tế tiềm năng (bao gồm cả phương pháp điều trị và vắc xin) có thể được phát triển.

• Virus Zika tương tác với các arboviruses khác như thế nào (virus được truyền qua muỗi, bọ ve và động vật chân đốt khác) như sốt xuất huyết.

• Triển khai các xét nghiệm chẩn đoán phòng thí nghiệm cụ thể hơn đối với virus Zika sẽ có thể làm giảm chẩn khả năng đoán sai do sự hiện diện của bệnh sốt xuất huyết hay virus khác trong một mẫu thử nghiệm.

Quan điểm của WHO về bệnh này?

Theo Các quy định y tế quốc tế (2005), WHO đã triệu tập cuộc họp đầu tiên của Ủy ban khẩn cấp về virus Zika và quan sát sự gia tăng các rối loạn thần kinh và dị tật ở trẻ sơ sinh. Ngày 1-2-2016, Tiến sĩ Margaret Chan, Tổng Giám đốc WHO tuyên bố:

“Tôi triệu tập một Ủy ban khẩn cấp, theo Quy định y tế quốc tế, để thu thập ý kiến về mức độ nghiêm trọng của mối đe dọa sức khỏe liên quan tới sự lây lan tiếp tục của bệnh virus Zika ở châu Mỹ Latinh và vùng Caribê. Ủy ban đã họp ngày hôm nay qua hội nghị trực tuyến.

Để đánh giá mức độ đe dọa, 18 chuyên gia và cố vấn đã xem xét cụ thể sự kết hợp mạnh mẽ, về mặt thời gian và không gian, giữa nhiễm virus Zika và sự gia tăng các trường hợp dị tật bẩm sinh và các biến chứng thần kinh được phát hiện.

Các chuyên gia đồng ý rằng mối quan hệ nhân quả giữa nhiễm Zika trong khi mang thai và tật đầu nhỏ là hết sức đáng ngờ, mặc dù chưa được khoa học chứng minh. Tất cả đồng ý về yêu cầu khẩn cấp phải phối hợp các nỗ lực quốc tế để điều tra và tìm hiểu nhiều hơn về mối quan hệ này.

Các chuyên gia cũng xem xét các mô hình lây truyền gần đây và sự phân bố địa lý rộng lớn của các loài muỗi có thể truyền virus.

Việc thiếu vắc-xin cũng như các xét nghiệm chẩn đoán nhanh chóng và đáng tin cậy và thiếu miễn dịch cộng đồng ở các nước mới bị ảnh hưởng được trích dẫn là nguyên nhân tiếp tục gây quan ngại.

Sau khi xem xét các bằng chứng, Ủy ban thông báo rằng tập hợp bệnh nhân dị tật đầu nhỏ gần đây và các rối loạn thần kinh khác được báo cáo tại Brazil, tiếp sau một tập hợp tương tự ở Polynesia thuộc Pháp vào năm 2014, tạo thành một "sự kiện bất thường" và một mối đe dọa sức khỏe cộng đồng đến những nơi khác của thế giới.

Theo quan điểm của họ, cần có phản ứng phối hợp quốc tế để giảm thiểu mối đe dọa ở các nước bị ảnh hưởng và làm giảm nguy cơ lây lan thêm.

Các thành viên của Ủy ban nhất trí rằng tình hình đáp ứng các điều kiện đối với một Tình trạng khẩn cấp y tế công cộng thuộc mối quan tâm quốc tế.

Tôi đã chấp nhận lời khuyên này.

Bây giờ, tôi tuyên bố rằng tập hợp bệnh nhân dị tật đầu nhỏ gần đây và các rối loạn thần kinh khác được báo cáo tại Brazil, tiếp sau một tập hợp tương tự ở Polynesia thuộc Pháp vào năm 2014,, tạo thành một Tình trạng khẩn cấp y tế công cộng thuộc mối quan tâm quốc tế.

Một phản ứng phối hợp quốc tế là cần thiết để tăng cường giám sát, phát hiện các bệnh nhiễm trùng, dị tật bẩm sinh và các biến chứng thần kinh, tăng cường sự kiểm soát các quần thể muỗi và đẩy nhanh việc triển khai các xét nghiệm chẩn đoán và vắc-xin để bảo vệ người dân có nguy cơ, đặc biệt là trong thời kỳ mang thai.

Ủy ban nhận thấy không có sự biện minh y tế công cộng cho các hạn chế về du lịch hoặc thương mại để ngăn chặn sự lây lan của virus Zika.

Hiện nay, các biện pháp bảo vệ quan trọng nhất là sự kiểm soát quần thể muỗi và ngăn ngừa muỗi đốt ở các cá nhân có nguy cơ, đặc biệt là phụ nữ mang thai.”

Hiện nay, WHO đang tích cực hỗ trợ các nước kiểm soát bệnh virus Zika.

WWW.VTV.VN - BÁO ĐIỆN TỬ ĐÀI TRUYỀN HÌNH VIỆT NAM.

Tổng biên tập Vũ Thanh Thủy

Phó Tổng biên tập Phạm Quốc Thắng

Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 306/GP-BTTTT cấp ngày 22/02/2012.

Tổng đài VTV: (04) 3.8355931; (04) 3.8355932

Ðiện thoại Báo điện tử VTV: (04) 66897 897 Email: toasoan@vtv.vn

® Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản.

Ghi rõ nguồn VTV.vn khi phát hành lại thông tin từ website này.