TIN MỚI NHẬN Góc doanh nghiệp

FB Lan Đàm chặn mọi chất vấn, phản biện của các nhà hảo tâm

Cập nhật 13:18 ngày 18/12/2015

Dân trí Gần 100.000 lượt bạn đọc bài viết “Tôi làm từ thiện theo cách của tôi, làm như nào do tôi quyết định” viết về cách hoạt động từ thiện có nhiều khuất tất, mập mờ của bà Đàm Thị Lan Anh, chủ FB Lan Đàm trên mạng xã hội cho thấy sự quan tâm như thế nào của bạn đọc đối với hoạt động thiện nguyện của người được tung hô là “thánh nữ từ thiện” bấy lâu nay.

Ngoài lượt xem trực tiếp trên báo Dân trí, còn có hàng trăm, hàng ngàn lượt xem, chia sẻ cũng như bình luận trên chính mạng xã hội Facebook về vụ việc “tự cho mình quyền định số tiền của các nhà hảo tâm dành cho các hoàn cảnh nhân ái” mà FB Lan Đàm đã và khẳng định sẽ tiếp tục thực hiện như thế trong thời gian tới, bất chấp ý kiến của chính những người trong cuộc, những người đã từng tin tưởng và chuyển tiền ủng hộ cho Lan Đàm để hoạt động từ thiện thời gian qua.

Nhưng cũng từ khi bài viết của báo Dân trí lên trang, cộng đồng mạng đã chính thức phong tặng thêm cho bà Lan Đàm một danh hiệu: “Thánh block nick nhanh nhất… Vịnh Bắc Bộ”. Trên FB Lan Đàm, bất kỳ ai bình luận theo kiểu chất vấn, đặt câu hỏi để tìm sự trả lời minh bạch và đặc biệt là dẫn link bài viết của Dân trí đều bị Lan Đàm block nick (chặn FB). Lan Đàm chỉ giữ lại những bình luận ủng hộ, về hùa việc làm sai trái không đúng pháp luật của mình, mà không cho phép một ai được quyền nghi ngờ, chất vấn, nói ngược lại quan điểm của bà. Điều đó cho thấy sự thiếu minh bạch, thiếu dũng cảm để phản biện trước dư luận. Công khai, minh bạch, sẵn sàng trả lời chất vấn, phản hồi các thắc mắc của mọi ngươi được xem là yếu tố quyết định nhất của một nhà từ thiện chân chính. Riêng Lan Đàm thì không.

 

Tên thật là Đàm Thị Lan Anh, thương hiệu FB Lan Đàm nhiều năm qua nay đã được chủ nhân đổi tên thành Đàm Thị Lan chỉ 1 ngày sau bài viết trên báo Dân trí phản ánh về hoạt động thiện nguyện có nhiều khuất tất của bà Lan Anh.

Có một điều mà chúng tôi cũng không ngờ tới, khi thực hiện bài điều tra về cách làm từ thiện của bà Đàm Thị Lan Anh, là với nick FB thương hiệu Lan Đàm, được xem là thương hiệu và hình ảnh mà bà xây dựng và gìn giữ suốt nhiều năm qua, thì chỉ một ngày sau bài viết của Dân trí, bà Đàm Thị Lan Anh đã nhanh chóng đổi nick FB Lan Đàm thành… Đàm Thị Lan mà không rõ nguyên nhân.

Cũng sau khi bài viết Dân trí đăng tải, bà Đàm Thị Lan Anh tuyên bố tạm thời ngừng kêu gọi giúp đỡ các hoàn cảnh nhân ái, nhưng không đưa ra lý do cụ thể, nhưng nếu ai đọc bài viết của Dân trí có thể ngầm hiểu, tuyên bố của bà rằng “Tôi làm từ thiện theo cách của tôi, làm như nào do tôi quyết định” thực sự đã lung lay ít nhiều, bởi ngay chính bản thân bà Lan Anh cũng không hiểu mình làm như vậy có đúng luật không, có đúng với sự tin tưởng, ủy thác của các tấm lòng hảo tâm vốn chỉ nhờ bà với tư cách là cầu nối trung gian giúp họ chuyển tiền, chuyển phần quà mà họ gửi gắm đến những mảnh đời, những số phận đang sống trong đau khổ, tột cùng của bất hạnh hay không.

 

Lấy hình ảnh bé Ngọc Ánh đáng thương bị dị dạng bộ phận sinh dục để kêu gọi các nhà hảo tâm ủng hộ, sau khi nhận được 55 triệu thì bà Lan Anh tự ý quyết định chuyển 45 triệu cho hoàn cảnh khác chỉ với lý do nghe thông tin trên mạng bảo "hai vợ chồng nhà này thích hưởng thụ, sử dụng tiền không đúng mục đích" mà không có bất kỳ bằng chứng nào.

Bà Đàm Thị Lan Anh có hiểu rằng, một khi tự ý cho mình quyền định đoạt số tiền của các nhà hảo tâm, mà không cần xác nhận ý kiến đồng ý của chính các nhà hảo tâm đã chuyển cho bà, dù biện hộ với bất kỳ lý do gì cũng chỉ là ngụy biện, thậm chí tráo trở. Với 55 triệu đồng các nhà hảo tâm dành cho gia đình bé Ngọc Ánh, bà tự ý đứng tên đồng sở hữu món tiền, rồi tự ý cắt 45 triệu đồng để cho các hoàn cảnh khác, mà không có xác nhận đồng ý của những người đã ủng hộ, một khi các nhà hảo tâm khởi kiện, ra trước pháp luật chắc chắn bà phải bỏ chính tiền túi của mình để đền bù, dù số tiền đó bà không hề tư túi cho chính mình.

Ở bài viết này, chúng tôi sẽ dành quyền cảm nhận đúng hay sai của bạn đọc đối với cách hành xử trong hoạt động thiện nguyện của bà Đàm Thị Lan Anh để chọn cho mình một quyết định đúng đắn nhất trong hoạt động thiện nguyện, giúp người. Đồng thời, những vấn đề pháp lý trong hoạt động thiện nguyện mang tính cá nhân, cũng sẽ được luật sư Nguyễn Hữu Liêm, Trưởng VP Luật sư Tuổi Trẻ (TP Vinh, Nghệ An) trả lời cụ thể, để ai đã và đang có ý đồ "kinh doanh, ăn chặn trên các số phận đáng thương" ắt hẳn sẽ chịu trách nhiệm trước tòa án lương tâm cũng như pháp luật.

 

Người kêu gọi từ thiện phải làm đúng cam kết khi nhận tiền ủng hộ của các nhà hảo tâm

 

PV: Thưa luật sư, một cá nhân có được quyền thành lập quỹ cá nhân mang tính tự phát, có quyền kêu gọi các tổ chức, cá nhân ủng hộ hoạt động từ thiện do họ thực hiện trên facebook qua số tài khoản cá nhân của họ hay không? Hành vi này có vi phạm pháp luật hay không?

Luật sư Nguyễn Hữu Liêm:

Pháp luật Việt Nam hiện nay chưa có quy định cụ thể nào điều chỉnh nhằm quản lý việc hoạt động từ thiện mang tính tự phát của các cá nhân công dân, do vậy việc cá nhân tự mình kêu gọi ủng hộ hoạt động từ thiện do họ thực hiện là không bị cấm và không vi phạm pháp luật.

Hiện nay, pháp luật Việt Nam chỉ điều chỉnh đối với việc thành lập quỹ từ thiện, quỹ xã hội của pháp nhân. Cụ thể, khoản 1 Điều 105 Bộ luật Dân sự 2005 quy định: “Quỹ xã hội, quỹ từ thiện được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép thành lập, công nhận điều lệ, hoạt động vì mục đích khuyến khích phát triển văn hóa, khoa học, từ thiện và các mục đích xã hội, nhân đạo khác không nhằm mục đích thu lợi nhuận là pháp nhân khi tham gia quan hệ dân sự”. Theo đó, việc thành lập, hoạt động đối với quỹ xã hội, quỹ từ thiện được quy định cụ thể tại Nghị định số 30/2012/NĐ-CP của Chính phủ ngày 12/4/2012 quy định về tổ chức, hoạt động của quỹ xã hội, quỹ từ thiện và Thông tư số 02/2013/TT-BNV của Bộ Nội vụ ngày ngày 10/4/2013 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số Điều của Nghị định số 30/2012/NĐ-CP ngày 12 tháng 4 năm 2012 của Chính phủ về tổ chức, hoạt động của Quỹ xã hội, Quỹ từ thiện.

Chính vì không có bất kỳ văn bản pháp luật nào điểu chỉnh việc thực hiện các hoạt động từ thiện cho nên các tổ chức, các nhân hoàn toàn có quyền tổ chức, kêu gọi hay quyên góp để thực hiện việc làm từ thiện. Hành vi này không vi phạm quy định của pháp luật, tuy nhiên người đứng ra kêu gọi từ thiện không thực hiện hành vi vi phạm các quy định của pháp luật có liên quan như: sử dụng  thông tin không có thật, lợi dụng lòng hảo tâm của người khác để trục lợi, hay lợi dụng việc từ thiện để rửa tiền, tài trợ khủng bố và các hoạt động khác trái pháp luật...

PV: Khi nhà hảo tâm ủng hộ cho hoàn cảnh theo lời kêu gọi, cá nhân đó có quyền tự quyết việc sử dụng số tiền đó như thế nào ? Bắt buộc phải trao hết cho hoàn cảnh hay được phép đồng sở hữu số tiền của hoàn cảnh nếu hoàn cảnh đồng ý hay được quyền chuyển số tiền của hoàn cảnh đó cho hoàn cảnh khác kể cả hoàn cảnh được ủng hộ không đồng ý ?

Luật sư Nguyễn Hữu Liêm:

Việc nhà hảo tâm chuyển tiền vào tài khoản của người kêu gọi từ thiện tức là đã xác lập một quan hệ dân sự, theo đó nhà hảo tâm tự nguyện chuyển giao tài sản thuộc quyền sở hữu của mình cho người kêu gọi từ thiện với mục đích người kêu gọi từ thiện sẽ làm trung gian để chuyển số tiền đã nhận cho người có hoàn cảnh khó khăn cần được giúp đỡ. Quan hệ này về bản chất có thể được hiểu là hợp đồng tặng cho có điều kiện giữa nhà hảo tâm và người kêu gọi từ thiện, theo đó điều kiện là người kêu gọi từ thiện phải sử dụng số tiền đã nhận để chuyển cho người có hoàn cảnh theo yêu cầu của nhà hảo tâm.

Do vậy, trong trường hợp người đứng ra kêu gọi từ thiện phải sử dụng số tiền đã nhận theo mục đích của nhà hảo tâm mà không có quyền tự quyết định việc sử dụng số tiền đã nhận. Người kêu gọi từ thiện chỉ có thể trở thành đồng sở hữu đối với số tiền từ thiện hay chuyển cho người có hoàn cảnh khó khăn khác nếu được sự đồng ý của nhà hảo tâm. Trong trường hợp người kêu gọi từ thiện đã nhận tiền nhưng sử dụng tiền vào mục đích khác không phải theo yêu cầu của nhà hảo tâm, nếu nhà hảo tâm phát hiện được thì nhà hảo tâm có quyền khởi kiện đòi lại số tiền đã chuyển cho người kêu gọi từ thiện.

PV: Hoàn cảnh được giúp đỡ có quyền khiếu kiện cá nhân như thế nào nếu cá nhân đó không thực hiện việc chuyển tiền ủng hộ như cam kết?

Người có hoàn cảnh được giúp đỡ là người thứ ba được hưởng lợi từ việc kêu gọi từ thiện, chứ không phải là một bên trong quan hệ tặng cho tài sản. Bởi theo quy định của pháp luật thì hợp đồng tặng cho tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên theo đó bên tặng cho chuyển quyền sở hữu cho bên được tặng cho, còn bên được tặng cho đồng ý nhận. Hợp đồng tặng cho có hiệu lực khi bên được tặng cho nhận tài sản.

Trong trường hợp này, hoàn toàn không có sự thỏa thuận nào về việc tặng cho tài sản giữa nhà hảo tâm với người có hoàn cảnh khó khăn mà chỉ thông qua người trung gian (tức người kêu gọi từ thiện), do đó không có cơ sở để khởi kiện yêu cầu người trung gian nhận tiền phải chuyển tiền như cam kết. Tuy nhiên người có hoàn cảnh có thể thông báo cho nhà hảo tâm biết rằng số tiền họ chuyển bị người trung gian sử dụng không đúng mục đích. Trong trường hợp này, người chuyển tiền (tức nhà hảo tâm) có quyền khởi kiện yêu cầu người nhận tiền trả lại số tiền đã nhận do không thực hiện chuyển tiền ủng hộ như cam kết.

PV:  Các nhà hảo tâm ủng hộ chương trình từ thiện, các hoạt động từ thiện của các tổ chức, cá nhân mang tính tự phát trên mạng xã hội dễ gặp những rủi ro gì và khi phát hiện sai phạm thì làm sao để khởi kiện?

Các nhà hảo tâm ủng hộ chương trình từ thiện cũng nên cảnh giác với các thông tin, lời kêu gọi mang tính tự phát trên các trang mạng xã hội, bởi vì những thông tin đăng trên các trang mạng xã hội hoàn toàn không được kiểm chứng cho nên rất khó để xác định có đúng là có hoàn cảnh khó khăn như tin đã đưa hay không? Rồi giả sử các thông tin đã đăng là chính xác thì liệu số tiền nhà hảo tâm với mục đích ủng hộ, giúp đỡ thì có được đưa đến tận tay của người có hoàn cảnh khó khăn hay không?

Chính vì pháp luật Việt Nam hiện nay chưa quy định cụ thể đối với hoạt động từ thiện, cho nên để trở thành một “nhà từ thiện” ở Việt Nam là rất đơn giản. “Nhà từ thiện” có thể chỉ cần đăng tải một vài bức hình chụp một hoàn cảnh thương tâm đưa lên mạng xã hội kèm thêm một vài lời mô tả hoàn cảnh éo le của người trong ảnh là có thể làm lay động lòng trắc ẩn của cộng đồng, qua đó thu hút, lôi kéo sự quyên góp, ủng hộ tiền vào tài khoản cá nhân mà không bị bất kỳ sự kiểm soát hay điều chỉnh nào của pháp luật. Đây chính là điểm bất cập của pháp luật hiện nay, khiến cho hoạt động từ thiện thực hiện một cách tự phát, hay tạo điều kiện cho nhiều người lợi dụng hoạt động mang tính chất từ thiện để trục lợi. Hiện nay, trên thế giới đã có nhiều quốc gia quy định cấm việc cá nhân đứng ra quyền góp từ thiện, đồng thời quy định rất chặt chẽ trình tự, thủ tục để thành lập một tổ chức từ thiện. Điều này sẽ giúp các hoạt động từ thiện được thực hiện một cách minh bạch và hiệu quả hơn.

Do vậy, nhà hảo tâm khi ủng hộ từ thiện cần tìm hiểu kĩ về thông tin được đăng tải nhằm kêu gọi từ thiện cũng như thông tin người kêu gọi từ thiện. Hoặc tốt hơn hết để tránh phải những rủi ro có thể xảy ra thì nhà hảo tâm nên dành thời gian trực tiếp đến thăm gặp và trao quà từ thiện đến tận tay người có hoàn cảnh cần được giúp đỡ. Trong trường hợp nhà hảo tâm khi ủng hộ từ thiện mà phát hiện được người kêu gọi từ thiện đã sử dụng tiền ủng hộ không đúng mục đích thì có thể nộp các hồ sơ, tài liệu cần thiết đến tòa án nhân dân có thẩm quyền để kiện đòi tài sản, buộc người nhận phải trả lại số tiền đã sử dụng sai mục đích.

PV: Cảm ơn luật sư !

 

 

Để tham gia chia sẻ và cập nhật sự ủng hộ của bạn đọc Dân trí dành cho các hoàn cảnh nhân ái, mời các bạn tham gia vào Fanpage Nhân ái của báo Dân trí trên mạng xã hội Facebook.

Thế Nam - Hoàng Lam

VTV1

WWW.VTV.VN - BÁO ĐIỆN TỬ ĐÀI TRUYỀN HÌNH VIỆT NAM.

Tổng biên tập Vũ Thanh Thủy

Phó Tổng biên tập Phạm Quốc Thắng

Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 306/GP-BTTTT cấp ngày 22/02/2012.

Tổng đài VTV: (04) 3.8355931; (04) 3.8355932

Ðiện thoại Báo điện tử VTV: (04) 66897 897 Email: toasoan@vtv.vn

® Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản.

Ghi rõ nguồn VTV.vn khi phát hành lại thông tin từ website này.