TIN MỚI NHẬN Góc doanh nghiệp

Kịch 'Và nơi đây bình minh yên tĩnh': Sự tương đồng giữa phụ nữ Nga & Việt

Cập nhật 13:20 ngày 12/05/2016

Và nơi đây bình minh yên tĩnh là một trong những tác phẩm tiêu biểu nhất của người Nga về Chiến tranh Vệ quốc. Ở đó, không chỉ có chuyện “ta thắng địch thua” một cách ấu trĩ đơn thuần. Số phận của 5 cô gái Nga giữa núi rừng Karelia đủ để gợi nên bao xúc cảm chua xót ở người đọc về sự hy sinh thiên chức làm mẹ, làm vợ của người phụ nữ trong thời chiến.

1. Với các khán giả lớn tuổi, Và nơi đây bình minh yên tĩnh không chỉ là một vở diễn đơn thuần. Từ vài chục năm trước, tiểu thuyết cùng tên của Boris Vasilyev, nguyên tác cho kịch bản, đã là sách gối đầu giường của bao thế hệ người đọc VN.

Kịch bản được Nhà hát Kịch Quân đội dàn dựng và ra mắt nhân dịp thế giới kỷ niệm 71 năm ngày chiến thắng phát xít Đức (9/5/2015).

“Đây là một kịch bản rất mạnh mẽ. Và ở thời điểm hiện tại, tôi tin rằng vở diễn sẽ phù hợp ngay cả với những khán giả trẻ, khi nhắc tới lòng yêu nước, tới những phẩm giá cao quý của con người” - cố vấn kịch bản Nguyễn Thị Minh Thái cho biết. “Bởi những câu chuyện về chiến tranh giữ nước vốn rất quen thuộc và dễ được khán giả Việt Nam đón nhận”.

 


Cảnh trong vở diễn “Và nơi đây bình minh yên tĩnh”

Câu chuyện kịch lấy bối cảnh Liên Xô năm 1942. Một tiểu đội nữ xạ thủ pháo binh được cử tới bảo vệ một ga xép. Mỗi người trong số họ có một bi kịch riêng mà chiến tranh mang lại cho người phụ nữ: góa chồng, lạc mất gia đình, bố mẹ hy sinh trong chiến tranh. Chỉ huy những người phụ nữ ấy là một nam sĩ quan lạnh lùng, và cũng gánh chịu những bất hạnh về gia đình.

Rồi tới một ngày, biệt kích Đức xuất hiện ở hậu phương. Những sai lạc về thông tin khiến họ phải đương đầu với một lực lượng đông gấp bội. Chính ở thời điểm ấy, sự đồng cảm và chia sẻ xuất hiện giữa viên sĩ quan và những cô gái trẻ. Họ cùng chấp chấp nhận một cuộc chiến đấu không cân sức, thay vì lùi khỏi trận địa. Vì, sau lưng họ là nước Nga…

2. Cả cố vấn kịch bản lẫn đạo diễn, NSND Lê Hùng, đều là những người nhiều năm theo học tại Liên Xô. Không gian sân khấu của Và nơi đây bình minh yên tĩnh cũng đặc sệt chất Nga, với những cây bạch dương, với tuyết, với tiếng vịt trời gọi nhau hay tiếng đầm lầy sủi bọt.

“Linh hồn” của không gian ấy là những thân gỗ, được đạo diễn sử dụng một cách khá linh hoạt. Tùy theo diễn biến, có lúc những thân gỗ ấy được ước lệ thành khung chiếc xe tải, thành những khẩu pháo cao xạ, thành sóng nước giữa đầm lầy hoặc những rừng cây um tùm…

Những gương mặt nổi bật của Nhà hát Kịch Quân đội cũng gần như không xuất hiện trong vở diễn. Bù lại, những diễn viên trẻ của Nhà hát này lại mang đến cho Và nơi đây bình minh yên tĩnh sự giản dị, tươi mới riêng.

Từng bước, từng bước, với tiết tấu trung bình, người xem được dẫn dắt tới những lớp diễn về tâm sự cá nhân, về tình yêu,tình đồng chí, về sự hy sinh bi tráng của những cô gái trẻ, ở một cuộc chiến tranh vệ quốc đã từng đi vào tâm khảm người Việt trong bao thế hệ.

Gạch nối tới hiện tại duy nhất trong vở diễn là phần mở đầu của Nhà hát Kịch, khi nhắc tới sự tương đồng với những người phụ nữ Việt Nam đã ngã xuống trong chiến tranh. Nhưng, nếu không có những lời giới thiệu ấy, Và nơi đây bình minh yên tĩnh vẫn không gây cảm giác quá xa lạ với những khán giả của cuộc sống hiện đại - khi mà mẫu số chung về tình yêu tự do, về sự trân trọng, cảm thông với những người phụ nữ trong chiến tranh là điều vô cùng quen thuộc với chính chúng ta.

Chỉ có một tiếc nuối duy nhất: so với nguyên tác tiểu thuyết (và cả với kịch bản gốc), vở diễn của Nhà hát Kịch Quân đội được cắt gọt quá nhiều. Những đoạn đối thoại hay nhất ở phần cuối cuốn sách gần như không xuất hiện. Kết thúc bi tráng từng đi vào lòng người đọc, khi toán biệt kích bị tiêu diệt hoàn toàn và chỉ còn một mình người sĩ quan trở về, cũng được sửa lại hoàn toàn.

Vẫn biết, từ văn học tới sân khấu là một khoảng cách đặc thù. Nhưng, với dấu ấn quá đậm nét mà cuốn truyện này vừa để lại, cũng khó tránh khỏi cảm giác hụt hẫng ít nhiều như vậy ở những người xem lớn tuổi.

“Cố nhân” của khán giả VNTại Việt Nam, từ thập niên 1980, 2 bản dịch (của 2 dịch giả khác nhau) Và nơi đây bình minh yên tĩnh đã được lưu hành. Trên sóng truyền hình, 2 phiên bản của bộ phim cùng tên cũng từng được phát sóng, bao gồm bộ phim điện ảnh do Liên Xô sản xuất năm 1972 và phiên bản phim truyền hình 12 tập do Trung Quốc sản xuất vào những năm 2000.

Ngoài Việt Nam, nhiều quốc gia như Anh, Pháp, Nga, Trung Quốc  cũng đã nồng nhiệt đón nhận tác phẩm này kể từ khi ra đời tại Liên Xô năm 1969. 

Sơn Tùng
Thể thao & Văn hóa

VTV1

WWW.VTV.VN - BÁO ĐIỆN TỬ ĐÀI TRUYỀN HÌNH VIỆT NAM.

Tổng biên tập Vũ Thanh Thủy

Phó Tổng biên tập Phạm Quốc Thắng

Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 306/GP-BTTTT cấp ngày 22/02/2012.

Tổng đài VTV: (04) 3.8355931; (04) 3.8355932

Ðiện thoại Báo điện tử VTV: (04) 66897 897 Email: toasoan@vtv.vn

® Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản.

Ghi rõ nguồn VTV.vn khi phát hành lại thông tin từ website này.