TIN MỚI NHẬN Góc doanh nghiệp

Từ điển “phá nát” tiếng Việt

Cập nhật 19:10 ngày 17/10/2014

Nhiều “thảm họa từ điển” đã liên tục xảy ra trong thời gian qua. Những cuốn từ điển sao chép, xào nấu, in công khai hoặc in lậu, đầy những từ ngữ ngô nghê, đã nằm ở những kệ sách thư viện khắp đất nước, và phá nát tiếng Việt của bao nhiêu thế hệ.
 >> Xử lý nghiêm vụ từ điển tiếng Việt gây sốc!

 

Hai bìa sách khác nhau tuy cùng có logo NXB Trẻ. 

Cười ra nước mắt với từ điển sai bét

13năm sau, cuốn “Từ điển tiếng Việt dành cho học sinh” của Vũ Chất, có logo của NXB Trẻ, mới bị phát hiện ra là “thảm họa” về ngôn từ. Càng khiếp đảm hơn với những “khái niệm mới” được đặt ra từ cuốn từ điển mà chính NXB Trẻ không nhận là do mình in ra này. Đại để, bồ bịch là… bạn bè thân thích, đồn trưởng là… trưởng đồn, lâu đài là… lầu và đền đài, thơ ngây là… ngây thơ, cào cấu là… vừa cào vừa cấu, bế mạc là… chấm dứt buổi hát, bản sắc là… màu tự nhiên, bóng đèn là bóng làm bằng chai trong có tim đốt được bằng hơi điện, buồn cười - buồn mà cười...

Trước dư luận quá sốc và truy tìm “Vũ Chất” là ai, vừa qua, NXB Trẻ phải lật lại hồ sơ và mất công điều tra, mới có đủ chứng cứ công bố: “Cuốn Từ điển tiếng Việt của Vũ Chất không phải do chúng tôi tự xuất bản, không liên kết với Thành Nghĩa hoặc bất kỳ đối tác nào vào thời điểm năm 2001 và sau này”. Hiện đơn vị này kiến nghị với Thư viện Quốc gia VN rút hai cuốn Từ điển tiếng Việt dành cho học sinh - tác giả Vũ Chất, có mang logo NXB Trẻ, ra khỏi kho lưu trữ, và báo ngay Cục Xuất bản để đề xuất thu hồi.

Trong quá trình điều tra, ông Nguyễn Minh Nhựt - Giám đốc NXB Trẻ - cũng phát hiện ra cuốn từ điển nói trên đã được NXB Thanh Niên, NXB Văn hóa Thông tin, NXB Hồng Đức in lại. Truy kỹ hơn nữa, NXB Trẻ có được cuốn Việt Nam tự điển - tác giả Vũ Chất, NXB Hồng Dân, in năm 1971 (có nội dung hoàn toàn giống với cuốn Từ điển tiếng Việt dành cho học sinh có logo NXB Trẻ), lược lại một cách cẩu thả cuốn “Tân tự điển” của tác giả Thanh Nghị, xuất bản năm 1967.

Như vậy, cuốn từ điển sai bét, sao chép cẩu thả một cuốn từ điển khác, in từ trước giải phóng, nay lại ngang nhiên qua mắt kiểm duyệt để in lại dưới logo của 4 NXB. Điều này có thể thấy, hầu như Cục Xuất bản không kiểm soát được tình hình sách “đội mũ” kiểu trên.

Trước đó, hai “thảm họa” từ điển đã gây tranh cãi trên các diễn đàn, là “Từ điển từ và ngữ Việt Nam” và “Từ điển từ và ngữ Hán - Việt” của Nguyễn Lân, bị học giả Huệ Thiên và Lê Mạnh Chiến phê phán từ lâu là rất có hại cho tiếng Việt.


 


Ông Nguyễn Minh Nhựt - GĐ NXB Trẻ - phải lên tiếng vì “Từ điển Tiếng Việt” dành cho học sinh không phải do NXB ấn hành.

Báo động về việc soạn từ điển bát nháo

Rất nhiều công trình từ điển, dù là công trình cá nhân hay tập thể, cũng bị xem là nhiều sai sót hiện nay. Nhiều lỗi đến mức, không ít độc giả cho rằng, bản thân người soạn từ điển không phải… là người Việt, mới mắc lỗi ấu trĩ như vậy.

Hàng loạt công trình từ điển như Từ điển bách khoa Việt Nam (NXB Từ điển Bách khoa), sau 17 năm biên soạn với kinh phí 32 tỉ đồng, đã bị vấp phải phản ứng của nhiều nhà khoa học. Dù có hội đồng quốc gia gồm 47 nhà nghiên cứu, học giả có tên tuổi hàng đầu tham gia, công trình này lại sai từ kiến thức lịch sử thế giới, đến cách phiên âm tên nước ngoài, cách sắp xếp thiếu khoa học… Tương tự, Từ điển bách khoa Đất nước, Con người Việt Nam do GS-NGND Nguyễn Văn Chiển và TS Trịnh Tất Đạt đồng chủ biên, NXB Bách khoa phát hành, cũng sai sót nhiều về tiểu sử của các danh nhân.

Tình trạng xào nấu từ điển, cắt gọt vô tội vạ, mượn danh một tên tuổi nào đó để không ai truy vấn khá phổ biến. Có thể, từ điển là loại sách bán chạy, nên ngày càng nhiều cuốn từ điển đủ cỡ được xuất bản, nhưng nội dung thì ít được biên tập cẩn thận, lại nữa, khi bị tố sai sót thì không thấy cơ quan chức năng thu hồi, nên người người, nhà nhà đều thích làm từ điển chăng?

Một nhà ngôn ngữ học nổi tiếng bình luận: Không riêng gì những tên tuổi không ai biết, mà ngay cả những tác giả có tiếng cũng làm từ điển ẩu tả, nhiều sai sót. Cuốn Đại từ điển tiếng Việt do Nguyễn Như Ý chủ biên, NXB Đại học Quốc gia TPHCM tái bản lần thứ 13 mà nhiều người cho là nên đọc, cũng không tránh khỏi sai sót.

Đây chỉ là hậu của thời loạn từ điển, do phía quản lý xuất bản bị qua mặt, đội ngũ biên tập viên của NXB quá yếu, còn không ít đối tác liên kết “đội mũ” cho từ điển để dễ được cấp phép. Việc rà soát lại hệ thống từ điển tiếng Việt là điều nên làm ngay từ bây giờ của đơn vị quản lý, cuốn nào sai thì thu hồi, còn nếu để lâu, e rằng “sai lâu ngày thành đúng”, sẽ phá hoại tiếng Việt của nhiều thế hệ sau này.

Ông Chu Văn Hòa - Cục trưởng Cục Xuất bản - Bộ TTTT: “Các NXB phải báo cáo vụ việc lên Cục Xuất bản”

Các NXB liên quan đến việc phát hành cuốn từ điển tiếng Việt có nhiều sai sót cần báo cáo tình hình lên Cục Xuất bản để chúng tôi xem xét xử lý xem đúng chưa, sai sót ở chỗ nào, bởi hiện tai chưa có báo cáo lên Cục, nên chúng tôi chưa có cơ sở để xem xét.

Theo quy định, quyết định xuất bản, phát hành sách là quyền hạn của các NXB, họ được kí quyết định phát hành nên phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về điều này. Viêc mà các NXB cần làm, là trước hết phải khẳng định đó có phải là sách của họ hay không, phản ánh báo chí và công luận có đúng hay không, Từ đó cho giải pháp khắc phục để giải quyết thông tin, các giải pháp cụ thể. Trong phạm vi quyền hạn của mình, nếu lãnh đạo NXB không chịu trách nhiệm trước pháp luật, lúc đó Cục Xuất bản mới đứng ra giải quyết.

Ông Phạm Hùng Việt - Nguyên Viện trưởng Viện Từ điển học và bách khoa thư Việt Nam: “Chúng tôi không biết tác giả Vũ Chất là ai”

Cái tên tác giả Vũ Chất, thì ngay những người trong ngành từ điển học như chúng tôi cũng không biết, và không thấy tác phẩm của ông này trong làng từ điển. Chúng tôi không hay biết tác giả này là ai, cũng như chưa nghe tên của ông ấy bao giờ, cho đến khi phát hiện có cuốn từ điển này. Cũng không loại trừ trường hợp ai đó lấy cái tên hú họa này để “mạo danh” tung sách ra thị trường với mục đích thương mại.

Theo Minh Thi

Lao Động

VTV1

WWW.VTV.VN - BÁO ĐIỆN TỬ ĐÀI TRUYỀN HÌNH VIỆT NAM.

Tổng biên tập Vũ Thanh Thủy

Phó Tổng biên tập Phạm Quốc Thắng

Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 306/GP-BTTTT cấp ngày 22/02/2012.

Tổng đài VTV: (04) 3.8355931; (04) 3.8355932

Ðiện thoại Báo điện tử VTV: (04) 66897 897 Email: toasoan@vtv.vn

® Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản.

Ghi rõ nguồn VTV.vn khi phát hành lại thông tin từ website này.