Australia quy định hạn chế mạng xã hội đối với trẻ dưới 16 tuổi

Trong làn sóng tăng cường quản lý mạng xã hội trên thế giới, Australia là một trong những quốc gia có bước đi mạnh mẽ nhất khi đưa vào thực thi quy định hạn chế tài khoản mạng xã hội đối với người dưới 16 tuổi từ ngày 10/12/2025. Điểm đáng chú ý của chính sách này không chỉ nằm ở ngưỡng tuổi, mà còn ở cách xác định trách nhiệm. Thay vì đặt nghĩa vụ tuân thủ chủ yếu lên trẻ em hoặc cha mẹ, luật yêu cầu các doanh nghiệp vận hành nền tảng thuộc phạm vi điều chỉnh phải thực hiện những biện pháp hợp lý nhằm ngăn người dưới 16 tuổi tạo mới hoặc tiếp tục duy trì tài khoản.

Theo cơ quan quản lý an toàn trực tuyến Australia (eSafety), các nền tảng thuộc diện điều chỉnh bao gồm nhiều dịch vụ phổ biến như Facebook, Instagram, TikTok, Snapchat, X và YouTube. Việc xác định một dịch vụ có thuộc phạm vi hạn chế hay không phụ thuộc vào đặc điểm và chức năng của nền tảng, thay vì chỉ dựa trên tên gọi hoặc mức độ phổ biến. Các doanh nghiệp không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ có thể đối mặt với mức phạt lên tới 109,2 triệu AUD. Mức chế tài này cho thấy Australia lựa chọn cách tiếp cận dựa trên trách nhiệm của doanh nghiệp, thay vì chỉ khuyến cáo gia đình giám sát hoạt động trực tuyến của trẻ.

Quy định của Australia không đồng nghĩa với việc cấm mọi hoạt động trên Internet đối với người dưới 16 tuổi. Trọng tâm là việc sở hữu và duy trì tài khoản trên những nền tảng mạng xã hội thuộc diện điều chỉnh. Vì vậy, cần phân biệt rõ chính sách hạn chế tài khoản mạng xã hội với việc cấm trẻ em sử dụng toàn bộ dịch vụ trực tuyến, công cụ học tập hoặc các phương tiện liên lạc.

Một trong những vấn đề quan trọng nhất của quá trình triển khai là xác minh độ tuổi người dùng. Để đáp ứng yêu cầu pháp lý, các nền tảng phải tìm cách xác định liệu người sử dụng có đủ tuổi mở tài khoản hay không, đồng thời xử lý nguy cơ trẻ em khai báo sai tuổi hoặc tìm cách vượt qua các biện pháp kiểm soát. Điều này đặt doanh nghiệp trước yêu cầu kép: hạn chế tài khoản không phù hợp với độ tuổi, nhưng vẫn phải chú ý đến việc bảo vệ thông tin cá nhân và tránh thu thập dữ liệu quá mức cần thiết.

Australia vì thế trở thành một trường hợp được nhiều nước theo dõi khi xây dựng chính sách tương tự. Tuy nhiên, việc một đạo luật đã có hiệu lực không đồng nghĩa những tác động lâu dài của nó đã được đánh giá đầy đủ. Hiệu quả của quy định còn phụ thuộc vào khả năng nhận diện người dùng chưa đủ tuổi, mức độ tuân thủ của doanh nghiệp và cách trẻ em thay đổi thói quen sử dụng các dịch vụ trực tuyến. Đặc biệt, cần phân biệt giữa kết quả thực thi, chẳng hạn số tài khoản bị hạn chế, với kết quả bảo vệ trẻ em trên thực tế. Việc giảm số tài khoản của người dưới 16 tuổi chưa tự động chứng minh các nguy cơ như bắt nạt trực tuyến, tiếp xúc nội dung độc hại hoặc hành vi gây nghiện đã giảm tương ứng. Chính khoảng cách giữa yêu cầu pháp lý và hiệu quả bảo vệ thực tế khiến mô hình Australia vừa thu hút sự quan tâm, vừa tiếp tục là chủ đề tranh luận tại nhiều quốc gia.

Châu Âu và Mỹ: Tăng trách nhiệm pháp lý của các nền tảng

Nếu Australia lựa chọn hạn chế tài khoản theo một ngưỡng tuổi thống nhất, châu Âu đang xây dựng cách tiếp cận rộng hơn, kết hợp yêu cầu bảo vệ trẻ vị thành niên với việc giám sát cách các nền tảng thiết kế và vận hành dịch vụ.

Tại Liên minh châu Âu (EU), Đạo luật Dịch vụ kỹ thuật số (DSA) đã đặt ra nghĩa vụ bảo vệ quyền riêng tư, an toàn và sức khỏe thể chất, tinh thần của trẻ vị thành niên trên các nền tảng trực tuyến. Tháng 7/2025, Ủy ban châu Âu công bố hướng dẫn bảo vệ trẻ em, trong đó đề cập những biện pháp giảm nguy cơ từ thiết kế có khả năng khuyến khích sử dụng quá mức, hạn chế tiếp xúc không mong muốn và tăng quyền kiểm soát nội dung được đề xuất cho người dùng nhỏ tuổi.

Các biện pháp được khuyến nghị bao gồm thiết lập tài khoản riêng tư theo mặc định, hạn chế người lạ liên hệ, tạo điều kiện để trẻ chặn người dùng khác và điều chỉnh những tính năng có thể thúc đẩy việc sử dụng kéo dài. Đây là cách tiếp cận chú trọng cả môi trường hoạt động của nền tảng, thay vì chỉ kiểm soát thời điểm trẻ được phép mở tài khoản.

Việc thực thi DSA cũng cho thấy các cơ quan quản lý EU không chỉ dừng lại ở việc ban hành hướng dẫn. Ngày 29/4/2026, Ủy ban châu Âu công bố kết luận sơ bộ cho rằng Facebook và Instagram chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo DSA trong việc ngăn trẻ dưới 13 tuổi tiếp cận dịch vụ. Theo cơ quan này, việc người dùng tự khai ngày sinh không đủ bảo đảm xác định chính xác độ tuổi.

Đến ngày 24/7 năm nay, Ủy ban châu Âu tiếp tục đưa ra kết luận sơ bộ liên quan đến các biện pháp bảo vệ tài khoản của người dùng chưa thành niên trên TikTok, đặc biệt là chế độ công khai nội dung và khả năng video của trẻ được đề xuất cho những người dùng khác. Các kết luận trên vẫn mang tính sơ bộ, không đồng nghĩa doanh nghiệp đã bị xác định vi phạm bằng một quyết định cuối cùng. Tuy nhiên, chúng cho thấy trách nhiệm bảo vệ trẻ em đang trở thành một nội dung cụ thể trong hoạt động giám sát nền tảng tại EU.

Một bước đi đáng chú ý hơn xuất hiện ngày 17/9/2026, khi Ủy ban châu Âu đề xuất Đạo luật KIDS nhằm xây dựng khuôn khổ bảo vệ trẻ em thống nhất trong toàn EU. Theo đề xuất, trẻ dưới 13 tuổi không được tự mở tài khoản trên những dịch vụ mạng xã hội thuộc phạm vi điều chỉnh; nhóm 13-14 tuổi có thể sử dụng hình thức tài khoản được giám sát theo những điều kiện nhất định; còn việc mở tài khoản độc lập được đề xuất từ 15 tuổi.

Dự luật cũng hướng đến hạn chế những tính năng bị đánh giá có nguy cơ gây nghiện hoặc không phù hợp với trẻ em, như cuộn nội dung liên tục, quảng cáo cá nhân hóa và một số hình thức liên hệ không mong muốn. Điểm cần nhấn mạnh là đây vẫn là đề xuất lập pháp, chưa phải quy định đã có hiệu lực trên toàn EU. Nội dung có thể tiếp tục thay đổi trong quá trình xem xét và thông qua.

Tại Anh, Đạo luật An toàn trực tuyến đặt trọng tâm vào nghĩa vụ của doanh nghiệp trong việc ngăn trẻ em tiếp xúc với nội dung có hại. Từ ngày 25/7/2025, các yêu cầu bảo vệ trẻ em được tăng cường, bao gồm việc áp dụng những biện pháp xác minh độ tuổi có hiệu quả cao đối với các dịch vụ thuộc phạm vi điều chỉnh. Cơ quan quản lý truyền thông Anh (Ofcom) có thẩm quyền giám sát việc tuân thủ và tiến hành điều tra khi phát hiện dấu hiệu vi phạm. Tuy nhiên, cơ chế này không tương đương với một lệnh cấm toàn bộ mạng xã hội đối với người dưới 16 tuổi.

Tại Pháp, nỗ lực áp dụng giới hạn tuổi riêng cho mạng xã hội cho thấy những khó khăn khi chính sách bảo vệ trẻ em phải đồng thời đáp ứng yêu cầu về quyền tự do biểu đạt và khuôn khổ pháp lý chung của EU.

Trong khi đó, Na Uy ngày 19/10/2026 vừa công bố kế hoạch xây dựng quy định hạn chế người dưới 16 tuổi sử dụng những nền tảng mạng xã hội và trò chơi được đánh giá có hại. Đề xuất hướng tới việc yêu cầu doanh nghiệp xác minh tuổi người dùng, xử lý nội dung nguy hại và các tính năng có nguy cơ gây nghiện, đồng thời không áp dụng một cách đồng loạt đối với mọi dịch vụ nhắn tin hoặc trò chơi trực tuyến. Chính phủ Na Uy dự kiến trình dự luật lên Quốc hội trước cuối năm 2026. Vì vậy, đây vẫn là chủ trương đang trong quá trình xây dựng, chưa phải lệnh cấm có hiệu lực.

Tại Mỹ, chính sách quản lý mạng xã hội đối với trẻ em có sự khác biệt giữa các bang, trong bối cảnh các biện pháp hạn chế theo độ tuổi thường xuyên làm phát sinh tranh luận pháp lý. Ngày 14/10/2026, một tòa phúc thẩm liên bang cho phép bang Florida thực thi đạo luật hạn chế trẻ dưới 14 tuổi mở tài khoản trên những nền tảng mạng xã hội thuộc phạm vi điều chỉnh. Quy định tập trung vào các dịch vụ có những tính năng như tự động phát nội dung hoặc cuộn liên tục, vốn được các nhà lập pháp quan tâm khi đánh giá nguy cơ sử dụng mạng xã hội quá mức. Trước đó, các tổ chức đại diện ngành công nghệ đã khởi kiện, cho rằng đạo luật ảnh hưởng đến quyền tự do ngôn luận được Hiến pháp Mỹ bảo vệ. Phán quyết mới của tòa phúc thẩm là một diễn biến quan trọng, song không có nghĩa mọi tranh chấp pháp lý liên quan đã chấm dứt khi các bên phản đối vẫn đang xem xét những bước tiếp theo.

Từ EU đến Mỹ, có thể thấy hai xu hướng quản lý nổi bật: "tăng nghĩa vụ chủ động của doanh nghiệp trong bảo vệ trẻ em và xem xét trách nhiệm của chính những tính năng thiết kế có thể làm gia tăng rủi ro". Tuy nhiên, phạm vi áp dụng, giới hạn tuổi và cơ chế thực thi vẫn khác nhau đáng kể.

Châu Á và New Zealand: Mở rộng các biện pháp hạn chế theo độ tuổi

Tại châu Á, Indonesia và Malaysia là hai trường hợp đáng chú ý khi chuyển từ khuyến cáo bảo vệ trẻ em sang những yêu cầu pháp lý cụ thể đối với các nền tảng trực tuyến.

Tháng 3/2026, Indonesia bắt đầu triển khai quy định hạn chế trẻ dưới 16 tuổi tiếp cận các nền tảng kỹ thuật số được xác định có mức độ rủi ro cao. Danh sách được đề cập bao gồm TikTok, Instagram, Facebook, YouTube, X và Roblox. Quy định được thực hiện theo lộ trình, với mục tiêu hạn chế trẻ em tiếp xúc với nội dung khiêu dâm, bắt nạt trực tuyến, lừa đảo và những hình thức sử dụng dịch vụ có nguy cơ gây lệ thuộc.

Bộ trưởng Truyền thông và Kỹ thuật số Indonesia Meutya Hafid nhấn mạnh yêu cầu các doanh nghiệp tuân thủ quy định. Tuy nhiên, việc xác định chính xác tuổi người dùng, vô hiệu hóa tài khoản không phù hợp và giám sát quá trình thực hiện vẫn là những thách thức đáng kể. Theo hãng tin AP, chính sách có liên quan đến khoảng 70 triệu trẻ em tại Indonesia. Dù vậy, con số này không đồng nghĩa toàn bộ số trẻ trên đều đang sử dụng mạng xã hội hoặc đã bị hạn chế tài khoản.

Tại Malaysia, quy định hạn chế tài khoản mạng xã hội đối với trẻ dưới 16 tuổi cũng đã được triển khai trong năm 2026. Những nền tảng lớn có trên 8 triệu người dùng tại Malaysia phải áp dụng hệ thống xác minh độ tuổi và ngăn người chưa đủ tuổi mở tài khoản. Doanh nghiệp không tuân thủ có thể đối mặt với mức phạt lên tới 10 triệu ringgit. Quy định còn có các giai đoạn chuyển tiếp dành cho tài khoản hiện có, nhằm tạo thời gian để người dùng xác minh độ tuổi và xử lý nội dung trước khi các biện pháp hạn chế được áp dụng đầy đủ. Tuy nhiên, chính sách cũng làm xuất hiện những quan điểm khác nhau. Một số phụ huynh ủng hộ việc giảm thời gian trẻ tiếp xúc với mạng xã hội, trong khi những người khác lo ngại các biện pháp quá chặt có thể hạn chế cơ hội giao tiếp và tiếp cận thông tin của trẻ.

Tại New Zealand, ngày 24/8/2026, Thủ tướng Christopher Luxon thông báo kế hoạch trình dự luật hạn chế người dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội, theo hướng yêu cầu các nền tảng xác minh độ tuổi. Tuy nhiên, đề xuất này chưa đạt được sự đồng thuận trong liên minh cầm quyền. Đảng New Zealand First phản đối, cho rằng cần cân nhắc vai trò của cha mẹ và nguy cơ can thiệp quá mức vào đời sống gia đình. Sự bất đồng cho thấy ngay cả tại những quốc gia có nhiều điểm tương đồng về chính sách và thể chế, mô hình Australia cũng không mặc nhiên được chấp nhận. Tính đến thời điểm được hãng tin Reuters phản ánh, kế hoạch của New Zealand vẫn đang ở giai đoạn đề xuất, chưa phải quy định đã được áp dụng.

Bảo vệ trẻ em trên mạng xã hội và bài toán hiệu quả thực thi

Làn sóng siết chặt mạng xã hội phản ánh sự thay đổi trong quan điểm quản lý: an toàn trực tuyến của trẻ em không còn được xem chỉ là trách nhiệm của gia đình, mà ngày càng trở thành nghĩa vụ pháp lý của các doanh nghiệp công nghệ. Tuy nhiên, câu hỏi quan trọng nhất vẫn là liệu các biện pháp hạn chế tài khoản có thực sự làm giảm những nguy cơ đối với trẻ em hay không.

Đơn cử như tại Australia, quốc gia này đã cung cấp một số dữ liệu ban đầu về thực thi. Theo eSafety, các nền tảng thuộc diện điều chỉnh đã chặn hoặc loại bỏ quyền truy cập đối với khoảng 4,7 triệu tài khoản của người dưới 16 tuổi vào giữa tháng 12/2025. Cơ quan này cũng công bố những báo cáo theo dõi việc triển khai và trải nghiệm ban đầu của trẻ em, phụ huynh. Song số lượng tài khoản bị hạn chế mới phản ánh một khía cạnh của quá trình thực hiện, chưa phải bằng chứng đầy đủ về hiệu quả lâu dài đối với sức khỏe tinh thần và sự an toàn của trẻ.

Một vấn đề khác là khả năng trẻ em chuyển sang những nền tảng ít được kiểm soát hơn, sử dụng tài khoản của người lớn hoặc tìm cách vượt qua hệ thống xác minh tuổi. Nếu các biện pháp hạn chế chỉ làm thay đổi nơi trẻ tiếp cận nội dung, thay vì giảm nguy cơ tiếp xúc với nội dung độc hại, hiệu quả bảo vệ thực tế có thể không tương xứng với mục tiêu đặt ra.

Bên cạnh đó, xác minh độ tuổi đặt ra yêu cầu bảo vệ dữ liệu cá nhân. Những phương thức sử dụng giấy tờ định danh hoặc dữ liệu sinh trắc học có thể làm phát sinh lo ngại về lượng thông tin người dùng phải cung cấp và cách dữ liệu được lưu trữ, xử lý. Đây cũng là lý do EU đang phát triển các công cụ cho phép người dùng chứng minh đáp ứng ngưỡng tuổi mà không phải tiết lộ thêm thông tin cá nhân không cần thiết. Ủy ban châu Âu nhấn mạnh xác minh độ tuổi chỉ là một phần của chiến lược bảo vệ trẻ em, cần được kết hợp với việc thực thi DSA, phòng chống bắt nạt trực tuyến và nâng cao an toàn của môi trường số.

Ở góc độ quyền trẻ em, mạng xã hội không chỉ chứa đựng rủi ro mà còn có thể là phương tiện học tập, giao tiếp, tiếp cận thông tin và tham gia đời sống cộng đồng. Vì vậy, những biện pháp hạn chế cần được thiết kế phù hợp, tránh loại bỏ không cần thiết các lợi ích của môi trường trực tuyến. Chính sách cũng phải tính đến sự khác biệt giữa các nhóm trẻ em, đặc biệt là những em phụ thuộc nhiều vào các cộng đồng trực tuyến để duy trì kết nối xã hội hoặc tìm kiếm sự hỗ trợ.