3 nhóm hàng khiến nhập siêu tăng cao

Sau nhiều năm xuất siêu liên tục, xuất nhập khẩu của Việt Nam chứng kiến xu hướng nhập siêu cao trong 5 tháng đầu năm 2026, theo số liệu của Cục Hải quan, tổng xuất nhập khẩu hàng hóa 5 tháng năm 2026 đạt 445,12 tỷ USD, tăng 25%, tương ứng tăng 89,17 tỷ USD so với cùng kỳ năm 2025). Cán cân thương mại nhập siêu 13,8 tỷ USD.

Về vấn đề này, ông Ngô Như An, Phó Trưởng ban Công nghệ thông tin và Thống kê hải quan (Cục Hải quan) cho biết, sau 5 tháng đầu năm, có 3 nhóm hàng nhập khẩu có kim ngạch tăng đột biến khiến con số nhập siêu tăng cao những tháng vừa qua.

Thứ nhất là nhóm hàng máy vi tính sản phẩm điện tử. Riêng trong tháng 5 nhóm hàng này nhập siêu gần 8 tỷ USD và lũy kế cả 5 tháng đầu năm 2026 con số này lên đến 32 tỷ USD, tăng 80,5% so với cùng kỳ năm ngoái.

Hết tháng 5, chỉ riêng kim ngạch nhập khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện lên đến 88,2 tỷ USD, tăng mạnh 57,1% so với cùng kỳ năm ngoái và chiếm đến 38,4% kim ngạch nhập khẩu cả nước.

Thứ hai là nhóm dầu thô. Do xung đột tại Trung đông dẫn đến giá dầu tăng cao so với cùng kỳ năm ngoái. Cụ thể, dù lượng dầu thô nhập khẩu giảm 18,2% so với cùng kỳ năm ngoái, nhưng trị giá lại tăng 4,1%. Trị giá bình quân mặt hàng dầu thô nhập khẩu tăng tới 39,5% (từ 570,2 USD/tấn trong 5 tháng đầu năm 2025 lên 725,7 USD/tấn trong cùng kỳ của năm 2026).

Ngoài dầu thô, nhập khẩu xăng dầu thành phẩm cũng tăng mạnh cả lượng và kim ngạch. Hết tháng 5, cả nước nhập khẩu gần 4,6 triệu tấn xăng dầu thành phẩm, kim ngạch đạt gần 4,9 tỷ USD, tăng 15,8% về lượng và tăng 81,6% về kim ngạch so với cùng kỳ 2025.

Nhóm thứ ba là máy móc, thiết bị và linh kiện ô tô nhập khẩu phục vụ sản xuất. Trong 5 tháng đầu năm, máy móc thiết bị nhập khẩu đạt kim ngạch 27,8 tỷ USD, tăng 21,6% so với cùng kỳ năm ngoái; trong khi linh kiện, phụ tùng ô tô đạt hơn 3,1 tỷ USD, tăng 44,7%.

“Xu hướng nhập siêu tăng có thể đến từ việc doanh nghiệp dự phòng nhập khẩu để đảm bảo sản xuất cho các đơn hàng đã đặt trước nên chủ động nhập khẩu linh kiện, thiết bị” ông An cho biết và nhấn mạnh dự báo về cán cân thương mại từ nay đến cuối năm là vấn đề rất khó vì hiện nay biến động về xung đột liên tục thay đổi.

“Nhưng qua số liệu chúng tôi theo dõi có thể vấn đề nhập siêu sẽ có dấu hiệu hạ nhiệt”, ông Ngô Như An nhận định.

Trước đó theo báo cáo từ Cục Thống kê, tính chung 5 tháng đầu năm 2026, kim ngạch nhập khẩu hàng hóa đạt 229,46 tỷ USD, tăng 30,8% so với cùng kỳ năm trước, trong đó khu vực kinh tế trong nước đạt 64,26 tỷ USD, tăng 22,7%; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài đạt 165,2 tỷ USD, tăng 34,3%.

Trong 5 tháng đầu năm 2026 có 36 mặt hàng nhập khẩu đạt trị giá trên 1 tỷ USD, chiếm tỷ trọng 91,2% tổng kim ngạch nhập khẩu (có 6 mặt hàng nhập khẩu trên 10 tỷ USD, chiếm 60,7%).

Về cơ cấu nhóm hàng nhập khẩu năm tháng đầu năm 2026, nhóm hàng tư liệu sản xuất đạt 215,99 tỷ USD, chiếm 94,1%, trong đó nhóm hàng máy móc thiết bị, dụng cụ phụ tùng chiếm 55,7%; nhóm hàng nguyên, nhiên, vật liệu chiếm 38,4%. Nhóm hàng vật phẩm tiêu dùng đạt 13,47 tỷ USD, chiếm 5,9%.

Liên quan đến công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại, Cục Hải quan cho biết, từ ngày 15/12/2025-14/5/2026, toàn ngành đã phát hiện, bắt giữ và xử lý: 8.931 vụ, trị giá hàng hoá vi phạm ước tính đạt 8.394 tỷ đồng. Cơ quan Hải quan đã khởi tố 04 vụ và chuyển khởi tố 50 vụ. Số thu ngân sách Nhà nước từ xử phạt vi phạm hành chính là 2.627 tỷ đồng.