5 lễ hội Rằm tháng Giêng đặc sắc của vùng đất Nam Bộ

Tại mảnh đất phương Nam, Rằm tháng Giêng gắn liền với những lễ hội di sản quy mô, nơi các giá trị văn hóa và lịch sử đan xen, tạo nhịp cầu kết nối giữa quá khứ với hiện tại để bắt đầu một năm mới nhiều may mắn.

Lễ hội Chùa Bà Thiên Hậu - TP Hồ Chí Minh

Lễ hội Chùa Bà Thiên Hậu tại phường Thủ Dầu Một (TP Hồ Chí Minh) lâu nay vốn được biết đến như một trong những sự kiện văn hóa tâm linh quy mô lớn thu hút rất đông người dân và du khách chiêm bái, thỉnh lộc. Lễ hội diễn ra sôi động nhất vào ngày Rằm tháng Giêng với tâm điểm là nghi thức rước kiệu Bà qua các tuyến phố trung tâm. Theo truyền thuyết, Thiên Hậu Thánh Mẫu vốn quê ở Phúc Kiến, Trung Quốc, được sắc phong từ năm 1110, là vị thần bảo hộ cho những người đi biển. Lễ rước là dịp tôn vinh nữ thần, cầu mong mưa thuận gió hòa cho người dân.

Điểm ấn tượng nhất làm nên thương hiệu riêng biệt của lễ hội này nằm ở nét văn hóa "0 đồng" đầy nhân văn. Người dân địa phương tự nguyện làm các trạm phát nước, đồ ăn và hỗ trợ dịch vụ hoàn toàn miễn phí cho khách hành hương... Để phục vụ đoàn rước diễn ra vào chiều ngày 3/3/2026, các tuyến đường như Nguyễn Du, Cách Mạng Tháng Tám, Yersin thường bị cấm lưu thông từ sớm, đòi hỏi du khách phải chủ động gửi xe tại các bãi tập trung do Ban tổ chức quản lý nhằm đảm bảo sự tôn nghiêm và trật tự cho không gian hành lễ.

Lễ hội Nguyên tiêu - TP Hồ Chí Minh

Tết Nguyên tiêu là lễ hội văn hóa đặc sắc gắn liền với cộng đồng người Hoa ở khu vực Chợ Lớn. Trung tâm của lễ hội là Hội quán Nghĩa An, nơi thờ Quan Vũ, vị thần biểu tượng cho lòng trung nghĩa và chí khí anh hùng thời Tam Quốc. Lễ Nghinh Ông Quan Thánh Đế Quân xuất du được tổ chức trang trọng với sự tham gia của khoảng 500 người trong đoàn rước, diễu hành qua nhiều tuyến đường và các hội quán lớn trong khu vực. Các nghi thức truyền thống như đấu thỉnh đèn lộc, tế thánh và biểu diễn lân sư rồng được tổ chức xuyên suốt tạo nên một không khí lễ hội đậm đặc bản sắc di sản.

Điểm nhấn của chuỗi hoạt động là lễ hội Nguyên tiêu vào ngày rằm tháng Giêng (3/3/2026). Dịp này, các hội quán, đền miếu trong khu vực Chợ Lớn đều tổ chức nghi lễ cúng rằm, đón khách thập phương đến tham quan, dâng hương cầu an. Đặc biệt, chiều 3/3 sẽ diễn ra chương trình diễu hành nghệ thuật đường phố với sự tham gia của khoảng 1.200 diễn viên, nghệ nhân và các đoàn lân sư rồng.

Năm 2020, tập quán xã hội và tín ngưỡng Tết Nguyên tiêu của người Hoa khu vực Chợ Lớn đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây cũng là một trong 19 sự kiện văn hóa, nghệ thuật tiêu biểu được thành phố tổ chức thường niên.

Lễ hội Chùa Ông - Đồng Nai

Lễ hội thường diễn ra định kỳ từ ngày mùng 10 đến 13 tháng Giêng Âm lịch. Đây là ngôi chùa cổ nhất Nam Bộ được xây dựng từ năm 1684, thờ Quan Thánh Đế Quân, tọa lạc bên bờ sông Đồng Nai thơ mộng. Công trình này gắn liền với quá trình tướng Trần Thượng Xuyên cùng lưu dân người Hoa vào cù lao Phố khai hoang lập nghiệp sau khi xin thần phục chúa Nguyễn. Nét đặc sắc nhất của lễ hội chính là sự kết hợp giữa lễ rước trên sông và trên bộ, tạo nên một cảnh tượng văn hóa sông nước vô cùng độc đáo.

Vào ngày hội chính, tượng Ông được cung thỉnh từ miếu lên thuyền, xuôi dòng sông Đồng Nai để ban phúc cho cư dân toàn vùng. Tiếp sau đó là lễ rước trên bộ với sự tham gia của các nhân vật hóa trang trong các điển tích xưa, diễu hành qua các trục đường chính của Biên Hòa. Năm 2023, Lễ hội Chùa Ông đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, khẳng định giá trị bền vững qua thời gian.

Năm 2026, không gian lễ thả đèn hoa đăng trên sông Đồng Nai được mở rộng hơn, tạo cơ hội cho mọi người dân cùng tham gia cầu nguyện. Ban tổ chức đã phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan để triển khai phương án bảo đảm an ninh và an toàn giao thông.

Hội xuân Núi Bà Đen - Tây Ninh

Đây là lễ hội truyền thống nổi tiếng Tây Ninh và các tỉnh Đông Nam Bộ, khai mạc vào mùng 4 Tết Nguyên Đán và kéo dài đến hết tháng Giêng. Hội xuân năm Bính Ngọ 2026 khai mạc tối mùng 4 Tết (20/02/2026) với chủ đề "Hương sắc Tây Ninh", ghi nhận gần 300.000 lượt khách ngay ngày khai hội.

Điểm nhấn năm nay là sự kết hợp giữa không gian chùa Bà hơn 300 năm tuổi và quần thể kiến trúc hiện đại trên đỉnh núi. Du khách ấn tượng với vườn hoa Ttulip hàng chục nghìn gốc nhập khẩu nở rộ giữa mây ngàn. Bên cạnh việc chiêm bái tượng Phật Bà Tây Bổ Đà Sơn, điểm mới của năm 2026 là sự xuất hiện của tượng Đức Phật Câu Na Hàm Mâu Ni phủ nhũ vàng 24K rực rỡ, mang lại một hành trình tâm linh trọn vẹn từ chân núi lên đến đỉnh cao 986m.

Suốt thời gian diễn ra lễ hội, các hoạt động văn hóa đậm chất bản địa như múa trống Chhay-dăm, nhạc ngũ âm và các điệu múa Khmer truyền thống được trình diễn liên tục. Việc vận hành hệ thống cáp treo xuyên đêm cùng công tác phân luồng chặt chẽ giúp Hội xuân núi Bà Đen giữ được vẻ trang nghiêm dù lượng khách đổ về đạt kỷ lục.

Lễ hội Làm Chay - Tây Ninh

Lễ hội mang ý nghĩa tưởng niệm nghĩa sĩ trận vong trong phong trào chống Pháp cuối thế kỷ XIX, đồng thời cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt. Nhân vật trung tâm là Ông Tiêu (Tiêu Diện Đại Sĩ) - hóa thân của Quán Thế Âm Bồ Tát trong tín ngưỡng dân gian. Tượng Ông cao khoảng 2 mét, mặc giáp trụ, đầu có sừng, thân có hàng trăm gương mặt nhỏ; chiếc lưỡi giấy hồng dài gần nửa mét được xem là nơi hội tụ quyền năng. Tượng được chuẩn bị trước lễ cả tháng và an vị tại chùa Linh Phước.

Năm nay, lễ hội tiếp tục duy trì các nghi thức Thỉnh ông Tiêu, rước trên sông, cùng nhiều trò chơi dân gian như leo cột mỡ, bắt vịt, biểu diễn lân - sư - rồng. Ban tổ chức tăng cường phương Lễ Làm Chay được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm 2014, minh chứng cho sự hòa quyện giữa tín ngưỡng dân gian và đạo lý "uống nước nhớ nguồn" của cư dân Nam Bộ.