AI bùng nổ, ai trả tiền điện?

Trong bối cảnh AI đang từng bước trở thành động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế Mỹ, nhu cầu năng lượng khổng lồ - một trung tâm dữ liệu có thể ngang bằng cả một thành phố hàng trăm nghìn dân - cũng tạo sức ép trực tiếp lên lưới điện và hoá đơn tiền điện của người dân.

Các trung tâm dữ liệu đang mọc lên với tốc độ rất nhanh tại Mỹ. Để cấp điện cho những cơ sở này, ngành điện phải mở rộng nhà máy, trạm biến áp và đường dây truyền tải. Tranh luận hiện nay là các tập đoàn công nghệ sẽ tự thanh toán hay chính người tiêu dùng phải chia sẻ phần chi phí đó.

AP cho biết Nhà Trắng vừa mở rộng một cam kết tự nguyện nhằm bảo vệ người sử dụng điện. Gần 200 tập đoàn công nghệ, công ty điện lực, nhà phát triển trung tâm dữ liệu và chính quyền bang đã tham gia. Các bên cam kết sẽ tự chi trả phần hạ tầng điện phục vụ những dự án mới, thay vì chuyển khoản đầu tư này sang người dân.

Tuy nhiên, theo bài báo, các đơn vị tham gia hiện đang cung cấp khoảng 80% lượng điện cho hộ gia đình và doanh nghiệp tại Mỹ. Một nghiên cứu cho thấy nhu cầu từ các trung tâm dữ liệu có thể khiến hoá đơn điện ở một số khu vực tăng từ 15% đến 40% vào năm 2030.

Tờ The Wall Street Journal cho biết, các công ty điện lực Mỹ dự kiến đầu tư khoảng 1.400 tỷ USD trong 5 năm tới. Khoản này dành cho việc thay thế hạ tầng cũ và đáp ứng nhu cầu sản xuất. Sự phát triển của AI đang khiến nhu cầu đầu tư trở nên cấp bách hơn.

Điểm hạn chế là cam kết của Nhà Trắng hiện chưa có tính bắt buộc. Giá điện và cách phân bổ chi phí vẫn do cơ quan điều tiết ở từng bang quyết định. Vì vậy, dù doanh nghiệp có thể hứa tự trả tiền, người dân vẫn chưa có bảo đảm rằng mọi chi phí liên quan sẽ được tách ra khỏi hoá đơn của họ.

The Verge cho rằng sáng kiến mới thiếu tính pháp lý vì chưa có cơ chế giám sát và chế tài nếu doanh nghiệp không thực hiện đúng cam kết. Trong khi đó, mạng lưới PJM dự báo nhu cầu từ các trung tâm dữ liệu có thể làm phát sinh thêm hàng tỷ USD chi phí vận hành và mở rộng hệ thống.

AI đang mở ra một ngành công nghiệp mới, nhưng đồng thời cũng kéo theo thêm nhà máy điện, đường dây truyền tải và trạm biến áp. Các tập đoàn công nghệ có thể là bên hưởng lợi trực tiếp, còn việc ai thanh toán cho phần hạ tầng phía sau vẫn phụ thuộc rất lớn vào quy định của từng bang.

Nếu các cam kết tự nguyện không sớm được chuyển thành cơ chế có thể kiểm tra và giám sát, một phần chi phí của cuộc đua AI hoàn toàn có thể xuất hiện trên hoá đơn điện hàng tháng của người dân Mỹ.