AI không “cướp” việc làm như nhiều người lo ngại

AI đang thay đổi cách làm việc trong nhiều doanh nghiệp, nhưng điều này không có nghĩa phần lớn người lao động sẽ mất việc ngay lập tức. Theo các chuyên gia, tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) hiện chủ yếu nằm ở việc tự động hóa một số công đoạn trong công việc, thay vì thay thế toàn bộ một vị trí.

Những lo ngại về AI gia tăng trong năm qua, khi nhiều công ty cắt giảm nhân sự, các mô hình AI ngày càng xử lý tốt hơn các công việc văn phòng và được đưa sâu hơn vào hoạt động kinh doanh. Theo công ty hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp Challenger, Gray & Christmas, AI là lý do hàng đầu được các doanh nghiệp nêu ra khi cắt giảm việc làm trong tháng 4, tháng thứ 2 liên tiếp.

Tuy nhiên, bức tranh thực tế không hoàn toàn theo hướng AI “lấy mất” việc làm của con người. Nhiều doanh nghiệp đang dùng AI để hỗ trợ những phần việc lặp lại, tốn thời gian hoặc có thể chuẩn hóa, trong khi các nhiệm vụ cần tư duy, đánh giá, ra quyết định và xử lý tình huống vẫn cần con người đảm nhận.

Bà Alexis Krivkovich, đối tác cấp cao tại McKinsey & Company, cho biết hiện có rất ít công việc bị AI và robot tự động hóa hoàn toàn. Theo nghiên cứu của McKinsey, AI về mặt kỹ thuật có thể tự động hóa 57% hoạt động liên quan đến công việc, nhưng tỷ lệ này nằm rải rác trong nhiều nhiệm vụ nhỏ ở các vị trí khác nhau.

Điều này có nghĩa doanh nghiệp khó có thể gom một phần việc của nhiều nhân viên để thay thế bằng một người duy nhất. Thay vào đó, AI khiến nội dung công việc thay đổi. Người lao động có thể phải biết cách dùng công cụ AI, kiểm tra kết quả do AI tạo ra và tập trung hơn vào những kỹ năng mà máy móc chưa thể làm tốt.

Trong ngành công nghệ, sự thay đổi này thể hiện rõ ở công việc của kỹ sư phần mềm. AI có thể hỗ trợ viết mã, nhưng kỹ sư vẫn phải rà soát chất lượng mã, thiết kế hệ thống, xử lý sự cố và quyết định sản phẩm cần xây dựng. Vì vậy, kỹ năng giải quyết vấn đề và tư duy phản biện ngày càng quan trọng hơn.

Dù vậy, AI vẫn góp phần vào làn sóng cắt giảm nhân sự. Theo Challenger, Gray & Christmas, công nghệ này đã được nhắc đến trong hơn 49.000 trường hợp cắt giảm việc làm từ đầu năm đến nay. Một số công ty như Block, Coinbase và Cloudflare cho biết AI giúp họ vận hành với đội ngũ nhỏ hơn hoặc xử lý công việc nhanh hơn.

Ông Dan Priest, Giám đốc AI tại PwC Mỹ, nhận định có thể sẽ có xáo trộn việc làm trong thời gian tới, nhưng hiện chưa có dấu hiệu cho thấy các nhóm nghề lớn sẽ biến mất hàng loạt. Theo Microsoft, nhiều doanh nghiệp vẫn đang trong giai đoạn xác định lại những kỹ năng mà con người cần có khi AI ngày càng phổ biến trong môi trường làm việc.