AI tái định hình ngành sản xuất Trung Quốc

Trung Quốc thúc đẩy tích hợp AI vào sản xuất tiên tiến

Trong bối cảnh nền kinh tế Trung Quốc đang đối mặt áp lực từ nhu cầu tiêu dùng suy yếu, thị trường bất động sản giảm tốc và cạnh tranh công nghệ gia tăng, Trung Quốc đang đẩy mạnh tích hợp trí tuệ nhân tạo AI vào lĩnh vực sản xuất tiên tiến. Bắc Kinh kỳ vọng đây sẽ trở thành một động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Trong chuyến thị sát đầu tuần này tại nhà máy xe điện Xiaomi và Trung tâm Đổi mới Robot mô phỏng sinh học Bắc Kinh, Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường nhấn mạnh việc đẩy nhanh việc kết hợp giữa AI và sản xuất tiên tiến, tăng cường ứng dụng robot thông minh và công nghệ sản xuất vận hành bằng trí tuệ nhân tạo AI trong các nhà máy. Ông cũng kêu gọi các cơ quan Chính phủ và doanh nghiệp nhà nước mở rộng các kịch bản ứng dụng thực tế nhằm thúc đẩy thử nghiệm và triển khai công nghệ mới. Trung Quốc hiện đưa trí tuệ nhân tạo AI, robot và sản xuất tiên tiến trở thành một trong những trọng tâm của Kế hoạch 5 năm lần thứ 15. Nhiều địa phương, trong đó có Thượng Hải, cũng đặt mục tiêu thúc đẩy robot hình người tham gia sâu hơn vào hoạt động sản xuất trước thời điểm cuối năm 2030.

AI thay đổi diện mạo các nhà máy tại Trung Quốc

Những định hướng này hiện đang được phản ánh ngày càng rõ nét hơn trong hoạt động sản xuất thực tế tại Trung Quốc. Từ sản xuất máy chủ AI, xe điện cho tới những công việc trước đây có thể nói là thâm dụng lao động như dệt may và lắp ráp công nghiệp, nhiều doanh nghiệp đang thúc đẩy ứng dụng AI vào sâu hơn trong từng khâu vận hành, từ đó thay đổi diện mạo của các nhà máy.

Tại một nhà máy sản xuất máy chủ AI ở thành phố Côn Sơn, tỉnh Giang Tô, cứ khoảng 70 giây lại có một máy chủ hoàn thiện rời dây chuyền. Trên sàn sản xuất, các cánh tay robot phối hợp cùng hệ thống kiểm tra bằng thị giác máy tính vận hành gần như liên tục. Đây là một phần trong làn sóng tích hợp AI vào sản xuất tiên tiến đang diễn ra tại nhiều trung tâm công nghiệp của Trung Quốc.

Không chỉ dừng ở tự động hóa, doanh nghiệp đang thử nghiệm việc sử dụng AI để nâng độ chính xác, giảm lỗi sản xuất và tăng khả năng tùy biến sản phẩm. Một dây chuyền hiện có thể sản xuất hơn 100 mẫu máy chủ AI khác nhau.

Ông Tang Jibin - Phó Giám đốc, Công ty Công nghiệp thông tin Zhongke cho biết: "Từ khâu lắp ráp bộ nhớ tới cài đặt CPU, tỷ lệ tự động hóa của toàn bộ dây chuyền đã vượt 80%. Chúng tôi cũng đưa vào sử dụng hệ thống kiểm tra hình ảnh bằng AI, giúp tỷ lệ sản phẩm đạt chuẩn ngay từ lần lắp ráp đầu tiên tăng khoảng 20%".

Trong lĩnh vực ô tô, AI cũng đang làm thay đổi cách vận hành các nhà máy. Tại cơ sở sản xuất xe điện của NIO ở thành phố Hợp Phì, hệ thống kiểm tra chất lượng bằng AI có thể hoàn tất khoảng 1.000 hạng mục kiểm tra chỉ trong ba phút.

Ông Zhao Bo - Trưởng bộ phận quản lý chất lượng sản xuất, Hãng xe NIO chia sẻ: "Nhờ hệ thống kiểm tra thông minh bằng AI do chúng tôi tự phát triển, quá trình kiểm định hiện nhanh hơn và hiệu quả hơn rất nhiều. Trong tương lai, sẽ còn có những thay đổi rõ rệt hơn nữa".

Bên cạnh tốc độ, các nhà máy cũng hướng tới khả năng sản xuất linh hoạt hơn, thay vì chỉ tập trung vào mô hình sản xuất hàng loạt truyền thống. Tại Hội nghị Kỹ thuật số tổ chức ở Phúc Châu hồi cuối tháng 4, một số doanh nghiệp đã giới thiệu các dây chuyền lắp ráp có thể tự tinh chỉnh theo những yêu cầu sản phẩm khác nhau.

Ông Ren Yong - Đại diện doanh nghiệp cho biết: "Trước đây, một dây chuyền thường chỉ phục vụ cho một sản phẩm cố định. Nhưng hiện nhu cầu ngày càng đa dạng, đòi hỏi phải tùy biến nhanh. Vì vậy, chúng tôi phát triển mô hình sản xuất linh hoạt, có thể tự động thích ứng và phản hồi nhanh với các đơn hàng cá nhân hóa".

AI cũng đã bắt đầu tác động tới các ngành sản xuất mang tính truyền thống hơn. Tại Nam Thông, trung tâm sản xuất chăn ga lớn của Trung Quốc, nhiều doanh nghiệp sử dụng AI để tạo mẫu thiết kế mới và dự báo xu hướng tiêu dùng nhằm giảm lượng hàng tồn kho.

Ông Shi Si - Tổng Giám đốc Công ty Briney Textile nêu ý kiến: "Chúng tôi có thể thử nghiệm nhiều mẫu sản phẩm khác nhau để đưa ra thêm lựa chọn cho khách hàng. AI, cùng khả năng phản ứng nhanh của chuỗi cung ứng, có thể giúp giải quyết bài toán tồn kho".

Sự thay đổi tại các trung tâm công nghiệp lớn cho thấy một xu hướng rõ nét: làn sóng tích hợp AI tại Trung Quốc đang dịch chuyển dần từ các thử nghiệm đơn lẻ sang ứng dụng ở quy mô công nghiệp. Mục tiêu không chỉ dừng lại ở năng suất, mà còn là tìm kiếm sự chủ động về mặt công nghệ và giảm thiểu rủi ro chuỗi cung ứng. Tuy vậy, hiệu quả dài hạn của quá trình này vẫn sẽ phụ thuộc lớn vào khả năng thương mại hóa công nghệ, nhu cầu thị trường và chi phí đầu tư cho tự động hóa.

Bài toán nhân lực chất lượng cao cho sản xuất thông minh

Theo thống kê, tính đến cuối năm ngoái, hơn 30% các doanh nghiệp sản xuất quy mô lớn tại Trung Quốc đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI vào hoạt động thực tế, từ kiểm tra chất lượng, quản lý dây chuyền cho tới điều phối sản xuất. Giới phân tích kỳ vọng, trí tuệ nhân tạo AI có thể góp phần tạo ra những lực đẩy cho nền kinh tế Trung Quốc vốn đang chịu áp lực lớn từ nhu cầu tiêu dùng suy yếu và thị trường bất động sản giảm tốc. Theo dự báo hồi năm ngoái của Goldman Sachs, AI tạo sinh có thể giúp GDP Trung Quốc tăng thêm khoảng 0,2 đến 0,3 điểm phần trăm vào năm 2030.

Quá trình chuyển đổi sang sản xuất thông minh cũng đang tạo áp lực lớn lên thị trường lao động tại Trung Quốc, vừa thiếu và vừa thừa. Có thể có một số khu vực lao động sẽ bị đào thải, bị cắt giảm bởi trí tuệ nhân tạo AI. Nhưng ngược lại, trong lĩnh vực công nghệ cao và những lĩnh vực ứng dụng AI lại thiếu hụt lao động. Các tài liệu phát triển nhân lực của Chính phủ Trung Quốc trước đây từng cảnh báo nước này có thể thiếu hụt gần 30 triệu lao động kỹ thuật cao trong ngành sản xuất vào năm 2025. Thực tế này buộc nhiều doanh nghiệp và cơ sở đào tạo phải đẩy nhanh việc xây dựng nguồn nhân lực cho các nhà máy thông minh, nơi nhu cầu về kỹ năng vận hành robot, tự động hóa và quản lý hệ thống AI đang gia tăng nhanh chóng.

Tại một hội chợ việc làm ở khu vực Quảng Đông, các doanh nghiệp trong lĩnh vực robot và sản xuất thông minh đang tăng tốc tuyển dụng nhân lực công nghệ cao.

Ông Ge Zhenwei - Trưởng bộ phận thương hiệu, Công ty AI² Robotics Thâm Quyến cho biết: "Nhu cầu đối với nhóm nhân lực này hiện đang tăng bùng nổ. Không chỉ riêng công ty chúng tôi, mà toàn ngành đều đang chạy đua tuyển dụng".

Sự gia tăng nhu cầu tuyển dụng cho thấy, các ngành như robot công nghiệp, xe điện hay AI công nghiệp đang đòi hỏi ngày càng nhiều lao động kỹ thuật. Đi cùng với đó là áp lực đào tạo lại lao động. Tại trường dạy nghề Vu Hồ ở tỉnh An Huy, học viên ngành robot hiện được đào tạo trên các mô hình dây chuyền sản xuất thực tế và tham gia các dự án tại doanh nghiệp ngay từ khi còn đang theo học.

Ông Yang Jinguo - Giảng viên, Trường dạy nghề Vu Hồ chia sẻ: "Chúng tôi hợp tác với công ty robot Efort. Mỗi học kỳ, học viên sẽ tới doanh nghiệp từ 2 đến 4 tuần để tham gia các dự án thực tế và tìm hiểu cách vận hành trong nhà máy".

Nhiều doanh nghiệp cũng bắt đầu phối hợp với trường học để xây dựng nguồn nhân lực dài hạn. Các sinh viên sau khi hoàn thành phần lớn chương trình đào tạo trong trường sẽ tiếp tục thực hành tại doanh nghiệp.

Bà Liu Yanyu - Giám đốc đào tạo, Công ty Sunwoda Electronic nhận định: "Mô hình này có thể rút ngắn khoảng 50% thời gian để nhân sự thích nghi với công việc. Đồng thời cũng giúp nâng tỷ lệ gắn bó và tăng mức độ phù hợp giữa người lao động và vị trí tuyển dụng".

Trong khi đó, AI và robot cũng đang làm thay đổi cơ cấu việc làm bên trong các nhà máy. Tại các doanh nghiệp dệt may ở Nam Thông, nhiều công việc lặp lại hiện đã được tự động hóa, trong khi nhu cầu đối với lao động kỹ thuật cao ngày càng tăng.

Bà Li Lanyu - Giám đốc Bộ phận Quản lý Đổi mới, Tập đoàn Dasheng chia sẻ: "Các công việc mang tính lặp lại đang được robot thay thế. Vì vậy, chúng tôi cần nhiều nhân sự có trình độ Cao đẳng, Đại học hơn để đảm bảo thiết bị vận hành an toàn, ổn định và duy trì chất lượng sản phẩm".

Thống kê của Đại học Thanh Hoa cho thấy, trong năm ngoái, số cử nhân xuất sắc lựa chọn làm việc trong lĩnh vực sản xuất và năng lượng của trường này đã tăng tới 19,1%, đánh dấu năm thứ 6 tăng trưởng liên tiếp. Xu hướng này diễn ra trong bối cảnh các ngành sản xuất công nghệ cao ngày càng thu hút nhân lực kỹ thuật.

Có thể thấy, khi AI đang thay đổi cách vận hành của các nhà máy, thị trường lao động cũng bước vào giai đoạn chuyển đổi lớn. Những kỹ năng từng phù hợp với sản xuất truyền thống có thể dần mất đi lợi thế, trong khi nhu cầu dành cho lao động kỹ thuật cao, có thể làm việc cùng các hệ thống thông minh đang gia tăng nhanh chóng.

Giới quan sát cho rằng, quá trình chuyển đổi sang sản xuất thông minh sẽ không chỉ phụ thuộc vào tốc độ đầu tư cho công nghệ, mà còn ở khả năng đào tạo lại lực lượng lao động trên quy mô lớn. Tại nhiều nhà máy ở Trung Quốc, câu hỏi hiện nay không còn chỉ là tự động hóa hay không, mà là người lao động sẽ đứng ở vị trí nào trong các dây chuyền ngày càng vận hành bằng dữ liệu và thuật toán.