AI Thực chiến 2026: Số hóa tri thức, dữ liệu địa phương bằng số tay điện tử

Trí tuệ nhân tạo AI đang tạo ra những cơ hội mới để chúng ta giải quyết những vấn đề trong cuộc sống. Tại Bảng 2 của AI Thực chiến 2026 đã chứng minh rằng, những tài năng trẻ của Việt Nam không chỉ hiểu rõ về công nghệ mà còn biết cách sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm để bảo tồn di sản, kết nối cộng đồng...Từ đó tạo ra những sản phẩm mang lại giá trị thiết thực cho xã hội.

Dù là những thành viên dày dặn kinh nghiệm với "profile khủng" hay các thành viên trẻ tuổi khi đến với AI Thực chiến đều phải đối mặt với bài toán với rất nhiều thử thách. 

Tại Bảng 2, bài toán đặt ra cho các đội thi là xây dựng "Sổ tay điện tử Dư địa chí dạng web app tích hợp Chatbot AI, cho phép chọn vùng/tỉnh qua bản đồ tương tác, cung cấp thông tin đặc trưng địa phương kèm hình minh họa do AI tạo, Chatbot trả lời đúng phạm vi bằng tiếng Việt, minh bạch nguồn và không bịa đặt thông tin". 

Sẽ thế nào khi chỉ với một cú chạm, cả kho tàng di sản Việt Nam bỗng mở ra trước mắt. Từ những cổng làng rêu phong đến những mái đình cổ kính, núi non hùng vĩ, sông nước nên thơ; từ sắc màu lễ hội, các trang phục truyền thống đến những đặc sản mang hương vị riêng của từng vùng miền. 

Mỗi vùng đất là một câu chuyện, mỗi di sản là một kho tàng tri thức quý giá. Việt Nam không chỉ có những cảnh đẹp để ngắm nhìn, mà còn có cả một kho tàng lịch sử, văn hóa đang chờ được khám phá. Với sự hỗ trợ của AI, việc tìm hiểu và khám phá quê hương trở nên dễ dàng, gần gũi hơn bao giờ hết. 

Chỉ một cú chạm, thông tin được kết nối, những câu chuyện được mở ra. "Sổ tay điện tử dư địa chí - khám phá Việt Nam, chạm vào di sản, mở ra tri thức."

Đề thi đặt ra cho các đội có thể tiếp cận theo nhiều hướng khác nhau, không có công thức chung, mỗi đội thi sẽ phải vận dụng sáng tạo của mình khi phải tự lựa chọn hình thức tương tác, cách trình bày dữ liệu cho đến phương thức sử dụng chatbot AI.

Anh Võ Nhật Cường - Tiểu ban Công nghệ và Điều hành thi đấu chia sẻ, các bạn thí sinh sẽ đều có thời gian thực hiện là 120 phút với một ngân sách cố định là 50 đô la API. Vì vậy, việc các bạn chọn lựa mô hình nào, cách giải quyết bài toán ra sao sẽ nói lên được tư duy chiến thuật của từng đội, bên cạnh đó, sẽ là tinh thần đồng đội khi 3 thành viên nhưng chỉ được sử dụng 2 máy tính ở cùng một thời điểm. Chính vì vậy sẽ có thể chọn lựa ra những "hạt giống" xứng đáng để có mặt tài vòng sau.

Theo anh Nguyễn Việt Phú - Tiểu ban Công nghệ và Điều hành thi đấu cho biết, do đặc thù là cuộc thi công nghệ nên BTC đã chuẩn bị nhiều công cụ có khả năng giám sát từ xa để có thể giám sát thí sinh trong toàn bộ quá trình làm bài, bên cạnh đó BTC cũng đã chuẩn bị cho các đội thi những model AI của nhiều nhà cung cấp khác nhau như OpenAI, Google, Deepseek. 

"Trên cơ sở những màn hình của thí sinh, thông qua công cụ chúng tôi có thể biết được các bạn đã sử dụng bao nhiêu token, sử dụng những request như thế nào và tổng chí phí thực hiện bài thi là bao nhiêu. Qua các thông tin được hiển thị, BTC có thể biết được chính xác tiến trình làm bài của từng đội, tất cả những lệnh hay yêu cầu được gửi qua gateway của BTC và sẽ đều được ghi lại nhằm phục vụ cho việc tìm ra được đội thi mạnh nhất trong bảng đấu.", anh Phú chia sẻ. 

Điểm nổi bật ở bảng thi đấu lần này đó là các đội thi phải cân bằng giữa công nghệ và giá trị nội dung. Khi các sản phẩm không chỉ đơn thuần là tích hợp AI mà phải trả lời rõ câu hỏi AI phục vụ cho mục tiêu gì, dữ liệu từ đâu, làm thế nào để người dùng tin tưởng những thông tin được cung cấp.

Thử thách đầu tiên là các đội thi phải định hướng được đội muốn làm gì và làm theo cách nào. Đây là lựa chọn mang tính chiến lược quyết định toàn bộ phần việc phía sau.

Là giám thị trực tiếp quan sát toàn bộ quá trình thực hiện của đội "LumoLab", anh Lê Thanh Hưng - Tiển ban Công nghệ và Điều hành thi đấu đánh giá, ngay từ khi bắt đầu, đội thi đã có được cho mình một chiến thuật rất tốt khi các thành viên trong đội đã nhanh chóng thiết lập môi trường lập trình và triển khai ứng dụng trên Vercel, bên cạnh đó là các thành viên đã phân tích đề bài rất kỹ và chia nhỏ được các nhiệm vụ cần làm.

Thử thách tiếp theo là khả năng kết nối và phối hợp đối với các thành viên trong nhóm. Trong một cuộc thi có giới hạn về mặt thời gian, năng lực cá nhân thôi là chưa đủ. Các đội thi cần phải phân công hợp lý, đúng người, đúng việc, đội thi đó sẽ có khả năng đi nhanh và đi xa hơn.

Trong một cuộc thi công nghệ, những tình huống phát sinh ngoài dự kiến cũng là một điều khó tránh khỏi. Chỉ cần một lỗi nhỏ cũng có thể khiến đội thi mất thời gian quý giá do đó, các đội thi phải xử lý nhanh, giữ bình tĩnh dưới áp lực cũng như tìm ra hướng giải quyết kịp thời.

Đánh giá về đề thi tại bảng 2, GS.TS Hồ Tú Bảo - Giám đốc Khoa học Dữ liệu, Viện Nghiên cứu Cao cấp về Toán (VIASM) cho biết, việc để hiểu được những đặc trưng tại các địa phương là một điều không dễ dàng đối với các thí sinh khi trong thời gian ngắn, các đội thi thông qua kết nối với AI để có thể đem đến cho người dùng những thông tin về lịch sử, địa lý tại các địa phương một cách hấp dẫn nhất.

Theo TS Đỗ Bình Minh - Chuyên gia nghiên cứu cấp cao tại NASA (Hoa Kỳ), lịch sử Việt Nam được lưu giữ qua nhiều ngôn ngữ và hình thức tư liệu khác nhau. Với sự hỗ trợ của AI, các nguồn thông tin đa định dạng như văn bản, hình ảnh, video có thể được tổng hợp, liên kết và phân tích đồng thời, qua đó mở ra thêm khả năng khai thác và tiếp cận tư liệu lịch sử.

Cũng theo bà Wendy Uyên Nguyễn, Giám đốc New Turing Institute, Cố vấn chiến lược Viện Nghiên cứu Vi sinh Stanford, với sự hỗ trợ của công nghệ AI, các sáng kiến từ 10 đội thi tại Bảng 2 có thể mở ra những cách thức mới trong việc tái hiện hình ảnh lịch sử, bảo tồn các giá trị văn hóa và di tích. Bà đánh giá đây là một đề bài thú vị, đồng thời kỳ vọng sẽ nhìn thấy sự khác biệt giữa các sản phẩm có ứng dụng AI và những sản phẩm không sử dụng công nghệ này.

Dưới góc độ công nghệ, GS.TS Huỳnh Thị Thanh Bình - Phó hiệu trưởng Trường Công nghệ thông tin và Truyền thông (Đại học Bách khoa Hà Nội) đánh giá, điểm khó khăn nhất của đề thi đó là phải làm sao quản lý được dữ liệu, quản lý được ngữ cảnh và truy xuất được chính sách nguồn dữ liệu vì khác với dữ liệu tĩnh, sổ tay cá nhân này là dữ liệu động và thay đổi theo thời gian.

Trải qua phần đánh giá bài dự thi của 10 đội tại Bảng 2, sau phần chấm điểm, với 953 điểm, đội thi "AIvenger" đã xuất sắc dành được vị trí nhất bảng 2 và dành cho mình tấm vé trực tiếp vào vòng bán kết của AI Thực chiến 2026. Đứng thứ 2 đội thi "LumoLab" với 876 điểm. 

Điểm nhấn của sản phẩm là chatbot AI mang tên "Hướng dẫn viên Atlas", cho phép người dùng tương tác trực tiếp để tìm kiếm ý tưởng, xây dựng kế hoạch khám phá. Các thông tin được cung cấp đều đi kèm nguồn tham khảo đáng tin cậy.

TS Lê Quốc Anh - Founder Công ty tư vấn công nghệ SASU QUOC ANH LE, Phó Chủ tịch Mạng lưới Chuyên gia Dữ liệu toàn cầu VDEN đánh giá, "AIvenger" đã xây dựng được một dàn ý bài bản, phát triển sản phẩm chuyên nghiệp, đáp ứng tiêu chí của cuộc thi về một sản phẩm AI có tính ứng dụng thực tiễn.

Cùng quan điểm, bà Wendy Uyên Nguyễn, Giám đốc New Turing Institute, Cố vấn chiến lược Viện Nghiên cứu Vi sinh Stanford đánh giá, đội thi không chỉ đầu tư tốt cho phần công nghệ mà còn chú trọng trải nghiệm thị giác của người dùng. Giao diện website được chăm chút kỹ lưỡng, tạo nên trải nghiệm trực quan và thu hút.

Sau 2 bảng đấu, AI thực chiến 2026 đã tìm ra được 2 đội thi xuất sắc dành tấm vé trực tiếp vào vòng bán kết. Tại bảng 3, các đội thi phải sử dụng AI để giải quyết những bài toán thế nào trong thời gian giới hạn là 120 phút. Đón xem tập tiếp theo của "AI Thực chiến 2026" phát sóng vào 20h ngày Chủ nhật trên VTV2.