AI trở thành trợ lý của bác sĩ

AI hỗ trợ bác sĩ thu hẹp khoảng cách y tế

Tại nhiều vùng nông thôn Trung Quốc, bác sĩ nhi khoa giàu kinh nghiệm vẫn còn thiếu. Trí tuệ nhân tạo đang được đưa vào hỗ trợ các bệnh viện tuyến cơ sở. Hệ thống "bác sĩ nhi khoa AI" do Bệnh viện Nhi Bắc Kinh phát triển giúp bác sĩ tiếp cận kiến thức chuyên môn, hỗ trợ chẩn đoán và chăm sóc trẻ em ngay tại địa phương.

Tại buổi thăm khám tại trung tâm y tế ở thành phố Vị Nam, tỉnh Thiểm Tây, Tây Bắc Trung Quốc, các bác sĩ nhi khoa giờ đây có thêm một "trợ lý" đặc biệt - hệ thống "bác sĩ nhi khoa AI".

Ông Uông Gia Bằng - Bệnh viện Sức khỏe Bà mẹ và Trẻ em Vị Nam, tỉnh Thiểm Tây, Trung Quốc cho biết: "Chẩn đoán của AI được đưa ra đồng thời với bác sĩ, giúp chúng tôi có thêm thông tin để đánh giá tình trạng của bệnh nhi".

Với những ca bệnh phức tạp, AI có thể cung cấp thêm một nguồn tham khảo, giúp bác sĩ tuyến cơ sở có thêm thông tin trước khi lựa chọn hướng điều trị.

"Một bệnh nhi mắc chứng ngủ rũ, kèm theo rối loạn thần kinh. Một số loại thuốc chưa mang lại hiệu quả như mong muốn, nên tôi muốn tham khảo thêm xem 'bác sĩ nhi khoa AI' có thể đưa ra hướng điều trị phù hợp hơn hay không", ông Uông Gia Bằng - Bệnh viện Sức khỏe Bà mẹ và Trẻ em Vị Nam, tỉnh Thiểm Tây, Trung Quốc cho biết thêm.

"Bác sĩ nhi khoa AI" được Bệnh viện Nhi Bắc Kinh phát triển từ năm 2015, dựa trên kiến thức của các chuyên gia cùng dữ liệu từ hàng trăm nghìn lượt khám và khoảng 30 triệu hồ sơ bệnh án chất lượng cao. Sau hơn một năm triển khai, chương trình thí điểm đã được mở rộng tới 12 tỉnh và khu vực tại Trung Quốc.

Ông Nghê Tân - Giám đốc Bệnh viện Nhi Bắc Kinh, Trung Quốc cho hay: "Bác sĩ nhi khoa AI giống như một đội ngũ y tế không bao giờ rời khỏi cộng đồng. Chỉ cần có nguồn điện và hệ thống máy tính để vận hành, AI có thể luôn ở đó, sẵn sàng hỗ trợ các bác sĩ".

Mục tiêu của các bác sĩ AI là đưa kiến thức chuyên môn từ các bệnh viện lớn đến gần hơn với các cơ sở y tế địa phương, đặc biệt ở những nơi còn thiếu các bác sĩ giàu kinh nghiệm, góp phần nâng cao năng lực khám chữa bệnh tại tuyến cơ sở và thu hẹp khoảng cách y tế giữa thành thị và nông thôn.

Khi AI tham gia chẩn đoán bệnh

AI không thay thế bác sĩ, mà đang trở thành công cụ hỗ trợ thường trực, nối dài năng lực chuyên môn. Tuy nhiên, một khảo sát gần đây cho thấy, ngày càng nhiều người Trung Quốc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tư vấn sức khỏe trước khi tìm đến bác sĩ. Xu hướng này phản ánh sức hút ngày càng lớn của AI trong lĩnh vực y tế, nhưng đồng thời cũng làm dấy lên lo ngại về nguy cơ chẩn đoán sai, tư vấn thiếu an toàn và ảnh hưởng tới niềm tin giữa người bệnh với thầy thuốc.

Theo một cuộc khảo sát của Báo Thanh niên Trung Quốc, có tới 92% số người được hỏi đã từng dùng AI để tra cứu bệnh tình hoặc tư vấn y tế. Trong đó, khoảng 1/3 sử dụng thường xuyên. Tỷ lệ cao nhất thuộc về nhóm sinh sau năm 2000, lên tới gần 96%.

Mục đích chính là tìm hiểu trước tình trạng bệnh trước khi đi khám và tự kiểm tra triệu chứng với các bệnh nhẹ. Những lý do thường gặp khác là đối chiếu chẩn đoán, đơn thuốc của bác sĩ, hay đơn giản là ngại hỏi trực tiếp về các vấn đề nhạy cảm.

Sự tiện lợi của AI là không thể phủ nhận - không tốn thời gian xếp hàng, hoạt động 24/7 và luôn kiên nhẫn với người dùng. Nhưng liệu những lời tư vấn từ AI có thực sự đáng tin cậy? Và khi ngày càng nhiều người quá phụ thuộc vào AI, các nhà quản lý Trung Quốc đang làm gì để đảm bảo an toàn?

Có lẽ phải khẳng định ngay rằng, AI có thể dùng để tham khảo, nhưng không thể thay thế vai trò của bác sĩ. Việc chẩn đoán và ra quyết định điều trị cuối cùng vẫn phải thuộc về bác sĩ. Khi khám trực tiếp, bác sĩ thường phải sử dụng 4 kỹ năng lâm sàng là "nhìn, sờ, gõ, nghe", kết hợp với tiền sử bệnh và lối sống của bệnh nhân. Còn AI chỉ suy luận từ thông tin được nhập vào, trong khi người bệnh lại thường khó mô tả chính xác vị trí hay tính chất cơn đau.

Bên cạnh đó, mỗi bệnh nhân lại có thể trạng khác nhau, nên ngay cả khi mắc cùng một bệnh, thì phác đồ điều trị và thuốc mà bác sĩ sử dụng có thể hoàn toàn khác nhau. Thế nhưng AI thì thường đưa ra cùng một phác đồ điều trị, thậm chí còn có xu hướng "làm hài lòng" người dùng, thay vì đưa ra đánh giá khách quan.

Trí tuệ nhân tạo cũng chỉ là một cỗ máy; nó không thể mang lại sự tương tác về mặt cảm xúc giữa bác sĩ và bệnh nhân, trong khi sự an ủi, giao tiếp chân thành là một phần quan trọng trong việc điều trị bệnh tật. Vì vậy, chúng ta có thể tham khảo, nhưng đừng lạm dụng AI trong lĩnh vực y tế.

Xây dựng khung quản lý AI trong y tế

Việc người dân tìm đến AI để tự chẩn đoán bệnh đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về một khung quản lý. Trung Quốc không hạn chế sử dụng AI tư vấn sức khoẻ, mà đang tập trung xây dựng các quy chuẩn quản lý, đặt AI trong hệ thống y tế có bác sĩ và cơ chế quản lý rõ ràng.

Uỷ ban y tế quốc gia Trung Quốc cùng các cơ quan liên quan đã ban hành ý kiến về thúc đẩy và chuẩn hóa phát triển ứng dụng "AI + chăm sóc sức khoẻ". Trong đó, xây dựng các tiêu chuẩn về dữ liệu, công nghệ, thúc đẩy các quy định về an toàn dữ liệu, đạo đức, trách nhiệm pháp lý và truy xuất quá trình sử dụng AI.

Những nội dung liên quan đến y tế do AI tạo ra phải được dán nhãn, đánh dấu rõ ràng "Chỉ để tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và điều trị y tế của bác sĩ được cấp phép" và lưu giữ hồ sơ tư vấn đầy đủ để đáp ứng nhu cầu truy tìm tranh chấp và thu thập bằng chứng. Các dữ liệu y tế của người dùng, chẳng hạn như báo cáo khám sức khỏe và bệnh án, được bảo vệ nghiêm ngặt.

Trí tuệ nhân tạo đang được đưa vào các cơ sở y tế tuyến dưới tại Trung Quốc, để giúp người dân ở những khu vực xa trung tâm tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao hơn. Nhưng AI vẫn chỉ là công cụ hỗ trợ, yếu tố quyết định vẫn là con người, cùng một hệ thống quản lý đủ chặt chẽ.

Trí tuệ nhân tạo đang thay đổi cách chúng ta tiếp cận y tế - từ việc hỗ trợ bác sĩ tuyến cơ sở đến việc giúp người dân tự tìm hiểu về sức khỏe. Nhưng như các chuyên gia đã nhấn mạnh, AI chỉ là công cụ tham khảo, không thể thay thế sự tận tâm và kinh nghiệm của người thầy thuốc.

Câu chuyện từ Trung Quốc là một lời nhắc nhở rằng việc đặt ra những giới hạn và quy chuẩn rõ ràng sẽ là yếu tố quyết định để AI thực sự phục vụ con người một cách an toàn và bền vững. Và đó cũng là bài toán đặt ra cho bất kỳ quốc gia nào đang bước vào kỷ nguyên số.