AI và cơ hội tăng trưởng trong kỷ nguyên số

VTV.vn - AI đang thay đổi cách vận hành của nền kinh tế, nhưng khả năng tiếp cận công nghệ, hạ tầng và dữ liệu sẽ quyết định mức độ hưởng lợi của mỗi quốc gia.

Tận dụng tiềm năng trí tuệ nhân tạo trong nền kinh tế

Trí tuệ nhân tạo và kinh tế số đang mở ra những cơ hội tăng trưởng mới cho khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Tuy nhiên, để biến tiềm năng công nghệ thành hiệu quả kinh tế thực tế, các doanh nghiệp không chỉ cần đổi mới sáng tạo mà còn cần hạ tầng số và khả năng kết nối xuyên biên giới. Đây cũng là những vấn đề được cộng đồng doanh nghiệp quốc tế đặc biệt quan tâm tại Hội nghị Thượng đỉnh Doanh nghiệp APEC 2026, vừa diễn ra tại Thâm Quyến, Trung Quốc.

Lấy cảm hứng từ hình tượng chim Bằng, biểu trưng của APEC 2026 với 21 chiếc lông vũ đan xen tượng trưng cho 21 nền kinh tế thành viên, thông điệp về sức mạnh của sự kết nối được gửi gắm ngay trong nhận diện của hội nghị. Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, sự kết nối ấy đang mở ra những cơ hội tăng trưởng mới, khi công nghệ không chỉ tạo nên những đột phá, mà còn từng bước chuyển hóa thành giá trị kinh tế thực tế.

Đến với Thâm Quyến lần này, các đại biểu các quốc gia đã có dịp chiêm ngưỡng những cuộc diễu hành robot hình người, trải nghiệm công nghệ thanh toán xuyên biên giới nhanh gọn, cùng hệ thống xác thực dữ liệu nhanh chóng. Đây đều là những ứng dụng thực tiễn của trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn.

Nhưng trí tuệ nhân tạo không còn chỉ là cuộc đua phát triển những mô hình công nghệ tiên tiến. Với cộng đồng doanh nghiệp, câu hỏi ngày càng quan trọng là AI có thể giúp tiết kiệm bao nhiêu chi phí, nâng cao năng suất đến đâu và tạo ra những mô hình kinh doanh mới như thế nào. Tại Hội nghị Thượng đỉnh Doanh nghiệp APEC 2026 ở Thâm Quyến, đại diện Phòng Thương mại Mỹ bày tỏ sự lạc quan về tiềm năng kinh tế của AI, đặc biệt trong những lĩnh vực có chi phí lớn như y tế.

Bà Suzanne P.Clark - Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Phòng Thương mại Mỹ cho biết: “Cộng đồng doanh nghiệp Mỹ nhìn chung rất lạc quan về công nghệ số và AI. Nếu muốn giải quyết những thách thức lớn trên quy mô rộng, đây chính là công nghệ chúng ta cần. Chẳng hạn, tại Mỹ, người ta ước tính AI có thể giúp tiết kiệm 360 tỷ USD chi phí y tế, tương đương 10% chi tiêu của các hộ gia đình. Đó là một con số rất đáng kể”.

AI và cơ hội tăng trưởng trong kỷ nguyên số - Ảnh 1.

AI đang được kỳ vọng tạo ra giá trị kinh tế thông qua tiết giảm chi phí, nâng cao hiệu quả và phát triển các dịch vụ mới.

Không chỉ trong y tế, AI còn đang được ứng dụng vào những dịch vụ gắn trực tiếp với đời sống hàng ngày. Một ví dụ là taxi tự lái, nơi trí tuệ nhân tạo đảm nhiệm việc nhận diện môi trường, xử lý tình huống và điều khiển phương tiện. Với các doanh nghiệp công nghệ, đây là bước chuyển quan trọng từ nghiên cứu và phát triển AI sang triển khai các ứng dụng có khả năng thương mại hóa trên quy mô lớn.

Ông Li Yanhong - Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Baidu, Trung Quốc chia sẻ: “Tôi quan tâm nhiều hơn đến việc ứng dụng công nghệ AI vào mọi tình huống thực tế, tại mọi quốc gia và doanh nghiệp. Nếu nhìn vào tầng ứng dụng, tôi cho rằng taxi tự lái là một ví dụ rất điển hình”.

Từ y tế đến giao thông, những ứng dụng này cho thấy AI đang được kỳ vọng tạo ra giá trị kinh tế thông qua tiết giảm chi phí, nâng cao hiệu quả và phát triển các dịch vụ mới.

Nhưng trong một khu vực gồm 21 nền kinh tế với những hệ thống công nghệ và quy định khác nhau, một câu hỏi lớn được đặt ra: Làm thế nào để những giá trị kinh tế ấy có thể vượt qua biên giới?

Sự phân hóa trong cuộc đua AI

Trí tuệ nhân tạo đang mở ra những cơ hội tăng trưởng mới, nhưng không phải nền kinh tế nào cũng có đủ nguồn lực để tận dụng. Bởi đằng sau những ứng dụng AI là một hệ thống hạ tầng đắt đỏ, từ chip bán dẫn, năng lực điện toán đến các trung tâm dữ liệu đòi hỏi nguồn cung điện khổng lồ.

Ngay giữa hai cường quốc AI hàng đầu thế giới là Mỹ và Trung Quốc, lợi thế cũng không hoàn toàn giống nhau trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo.

Ông Michael Hart - Chủ tịch Phòng Thương mại Mỹ tại Trung Quốc cho biết: “Về năng lực điện toán, Mỹ có lẽ đang có lợi thế, xét cả chủng loại và số lượng chip. Trong khi đó, Trung Quốc có lợi thế về nguồn điện cung cấp cho các trung tâm dữ liệu”.

Nhưng cuộc đua AI không chỉ là câu chuyện giữa Mỹ và Trung Quốc. Với nhiều nền kinh tế khác trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương, chi phí đầu tư hạ tầng và khả năng tiếp cận công nghệ có thể trở thành những rào cản lớn. Tại APEC năm nay, nguy cơ AI làm gia tăng khoảng cách phát triển giữa các nền kinh tế cũng được đặt ra, cùng với yêu cầu bảo đảm nguồn năng lượng bền vững cho hạ tầng công nghệ.

"Khi các Bộ trưởng Năng lượng APEC họp hồi đầu năm, họ đã thảo luận về trung tâm dữ liệu bền vững và năng lượng bền vững. Chúng tôi không muốn AI tạo ra những khoảng cách số mới. Chúng ta không thể phụ thuộc vào một nơi duy nhất, bởi đó là chiến lược kinh doanh rất rủi ro”, ông Eduardo Pedrosa - Giám đốc điều hành Ban Thư ký APEC cho hay.

Trong bối cảnh đó, hợp tác khu vực không chỉ nhằm thúc đẩy phát triển công nghệ, mà còn tạo điều kiện để nhiều nền kinh tế và doanh nghiệp có thể tiếp cận, ứng dụng AI.

Tuy nhiên, hạ tầng điện toán và năng lượng mới chỉ là một phần của bài toán. Để AI thực sự phát huy giá trị trên quy mô khu vực, còn một nguồn lực quan trọng khác cần được kết nối đó là dữ liệu.

Vai trò thiết yếu của dữ liệu

Nếu năng lực điện toán là sức mạnh xử lý của AI thì dữ liệu chính là một trong những nguồn nguyên liệu quan trọng để công nghệ này được phát triển và ứng dụng. Trong một khu vực gồm 21 nền kinh tế như APEC, khả năng kết nối và khai thác dữ liệu có thể mở ra những cơ hội kinh doanh vượt qua biên giới. Từ thương mại điện tử, dịch vụ tài chính đến logistics, dữ liệu giúp doanh nghiệp hiểu thị trường, tối ưu vận hành và phát triển các dịch vụ số.

AI và cơ hội tăng trưởng trong kỷ nguyên số - Ảnh 2.

Chẳng hạn, tại Trung Quốc, các hệ thống thanh toán đang mở rộng khả năng kết nối với ví điện tử và thẻ ngân hàng quốc tế. Theo Tencent, WeChat Pay hiện hỗ trợ 60 ví điện tử nước ngoài từ 16 quốc gia và vùng lãnh thổ, tạo thuận lợi cho hoạt động thanh toán của du khách và các cơ sở kinh doanh.

Tuy nhiên, kết nối các dịch vụ số không đồng nghĩa với việc mọi dữ liệu đều có thể tự do lưu chuyển qua biên giới. Vì mỗi nền kinh tế có những quy định riêng về quyền riêng tư, an ninh mạng và quản lý dữ liệu. Sự khác biệt này có thể làm tăng chi phí tuân thủ, đặc biệt với những doanh nghiệp hoạt động tại nhiều thị trường.

Bởi vậy, một trong những vấn đề được thảo luận trong khuôn khổ APEC là thúc đẩy các cách tiếp cận chung về tiêu chuẩn kỹ thuật, bảo vệ dữ liệu và xây dựng niềm tin số. Mục tiêu không phải xóa bỏ mọi rào cản, mà là tạo điều kiện cho dữ liệu được khai thác và kết nối một cách an toàn, đáng tin cậy, qua đó giúp các nền kinh tế cùng tận dụng cơ hội tăng trưởng từ AI.

APEC 2026 mở ra cơ hội hợp tác trong công nghệ cao

Trí tuệ nhân tạo đang trở thành một lĩnh vực cạnh tranh chiến lược giữa các nền kinh tế lớn. Nhưng cùng với cuộc đua công nghệ, một câu hỏi khác cũng được đặt ra tại APEC: Làm thế nào để hợp tác khu vực có thể giúp nhiều nền kinh tế hơn cùng hưởng lợi từ AI?

Với 21 nền kinh tế thành viên, APEC có thể đóng vai trò kết nối những lợi ích và cách tiếp cận khác nhau. Không phải bằng một bộ quy tắc bắt buộc chung, mà thông qua đối thoại chính sách, chia sẻ kinh nghiệm và thúc đẩy hợp tác trên cơ sở đồng thuận, tự nguyện.

Từ khả năng tiếp cận AI với chi phí hợp lý, phát triển hạ tầng số bền vững đến bảo vệ dữ liệu và xây dựng niềm tin số, những vấn đề được thảo luận tại APEC 2026 cho thấy tăng trưởng trong kỷ nguyên AI không chỉ phụ thuộc vào năng lực sáng tạo công nghệ, mà còn vào khả năng hợp tác giữa các nền kinh tế.

Mỹ và Trung Quốc đang dẫn đầu cuộc đua phát triển các mô hình trí tuệ nhân tạo tiên tiến. Theo Báo cáo Chỉ số AI 2026 của Đại học Stanford, trong năm 2025, Mỹ phát triển 50 mô hình AI đáng chú ý, trong khi Trung Quốc có 30 mô hình. Khoảng cách giữa hai quốc gia này với phần còn lại của thế giới cho thấy năng lực phát triển công nghệ đang tập trung vào một số ít nền kinh tế.

Nhưng AI cũng đang đặt ra những thách thức vượt ra ngoài biên giới quốc gia. Từ an toàn của các hệ thống AI, nguy cơ bị lợi dụng cho mục đích xấu đến những khác biệt trong tiêu chuẩn và quy định quản lý, đây đều là những vấn đề khó có thể giải quyết chỉ bằng nỗ lực riêng lẻ.

Trong bối cảnh đó, hợp tác khoa học và trao đổi tri thức quốc tế được xem là một trong những điều kiện quan trọng để công nghệ tiếp tục phát triển, đồng thời hạn chế các rủi ro.

Tiếp nối Trung Quốc, Việt Nam sẽ lần thứ ba đảm nhận vai trò chủ nhà APEC vào năm 2027, với mục tiêu củng cố lòng tin, thúc đẩy hợp tác và tạo ra những kết quả thiết thực cho người dân, doanh nghiệp. Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo đó cũng là cơ hội để Việt Nam cùng các nền kinh tế thành viên thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tăng cường kết nối số và mở rộng cơ hội tiếp cận công nghệ, hướng tới một khu vực châu Á - Thái Bình Dương phát triển năng động, bao trùm và bền vững.

Bạn cần đăng nhập để thực hiện chức năng này!

Bình luận không đăng nhập

Bạn không thể gửi bình luận liên tục.
Xin hãy đợi 60 giây nữa.