Ấn Độ đứng thứ 2 thế giới về số trẻ em thừa cân béo phì

Tan học, những hàng quà vặt ven cổng trường lại trở thành điểm tụ tập quen thuộc của học sinh Ấn Độ. Các em ghé lại mua một gói đồ ăn, một thanh sôcôla hay vài chai nước ngọt, vừa ăn vừa trò chuyện với bạn bè trước khi trở về nhà. Thế nhưng, những món ăn tưởng chỉ là quà vặt lại đang ẩn chứa những hệ lụy sức khỏe rất lớn.

Ấn Độ hiện là quốc gia có số trẻ em thừa cân hoặc béo phì lớn thứ 2 thế giới. Số trẻ 5 - 19 tuổi thừa cân, béo phì ở nước này đã tăng từ 28 triệu vào năm 2014 lên khoảng 41 triệu vào năm 2025.

Từ những hàng quà vặt quen thuộc này, nhà chức trách Ấn Độ đang muốn bắt đầu thay đổi bằng cách kiểm soát những gì các em có thể mua ngay trước cổng trường.

Giờ tan trường cũng là lúc những quầy hàng ngay trước cổng trường trở nên đông đúc. Những món ăn vặt quen thuộc với học sinh được bày bán ngay trên đường các em về nhà. Để hạn chế trẻ tiếp xúc với những loại đồ ăn vặt này, Cơ quan An toàn và Tiêu chuẩn Thực phẩm Ấn Độ đã đưa ra đề xuất: các loại thực phẩm có hàm lượng chất béo, muối và đường cao sẽ bị hạn chế bán trong bán kính 50 m quanh trường học.

Đề xuất này đã nhanh chóng nhận được sự ủng hộ của nhiều phụ huynh. Ông Bhudeep Mohanty, một phụ huynh, nói: “Đây là một bước đi rất tốt bởi trẻ nhỏ có thể gặp vấn đề về sức khỏe sau khi ăn những thực phẩm không lành mạnh. Những thực phẩm này còn có hóa chất, phẩm màu và chất bảo quản, có thể gây hại cho trẻ. Có những trường hợp trẻ phải nghỉ học vì bị bệnh”.

Chị Kahkasha Praveen, một phụ huynh, cho rằng: “Những thực phẩm không lành mạnh này làm ảnh hưởng sức khỏe trẻ em, làm tăng lượng mỡ trong cơ thể. Trẻ cần một chế độ ăn tốt hơn. Nhưng các em cứ đòi ăn, vì vậy không nên bán những thứ này gần trường học”.

Đặt một ranh giới 50 m quanh trường học nghe có vẻ đơn giản. Nhưng việc thay đổi thói quen ăn uống ở trẻ được cho là sẽ không hề dễ dàng.

Ông Banaitik Toppo, người bán hàng, cho biết: “Nếu trẻ thích thì chúng sẽ mua các đồ ăn vặt đó ở nơi này hoặc nơi khác”.

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Thực phẩm Ấn Độ lo ngại việc thực thi quy định này sẽ gặp khó khăn, bởi nhiều trường học nằm ngay cạnh những khu chợ đông đúc, nơi phục vụ nhu cầu mua bán của cả cộng đồng. Cấm bán đồ ăn vặt quanh cổng trường chỉ là một phần của câu chuyện. Bởi phía sau cổng trường là vô vàn thực phẩm mà trẻ tiêu thụ hàng ngày, từ những quầy hàng rong, cửa hàng nhỏ cho tới các thương hiệu thực phẩm đóng gói và chuỗi đồ ăn nhanh toàn cầu.

Tại thành phố Bhubaneswar, một số chủ cửa hàng bán đồ ăn vặt cho học sinh cho biết doanh số bán hàng có thể giảm một phần ba, thậm chí hơn nếu quy định hạn chế bán đồ ăn nhiều đường, muối và chất béo trong bán kính 50 m quanh trường học được áp dụng. Theo họ, việc chỉ siết các quầy bán đồ ăn nhỏ chưa thể giải quyết được nguồn cung.

Ông Vishu Goha, chủ cửa hàng bán đồ ăn vặt, cho biết: “Các cơ quan chức năng nên tập trung vào những thương hiệu lớn. Nhà máy mới nên bị đóng cửa. Nếu họ ngừng đưa sản phẩm ra thị trường thì những người bán nhỏ như chúng tôi cũng sẽ không bán. Không có sản phẩm thì chúng tôi không thể bán”.

Tác động không chỉ dừng lại ở đó. Theo luật sư Rahul Khanna, tác động sẽ lan từ các cửa hàng bán lẻ tới toàn bộ chuỗi cung ứng, buộc các doanh nghiệp phải tính toán lại sản phẩm của mình.

Ông Rahul Khanna cho biết: “Doanh số của các tập đoàn thực phẩm lớn chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng, thông qua các nhà bán lẻ và toàn bộ chuỗi cung ứng. Họ cũng phải xem xét việc điều chỉnh sản phẩm. Họ không thể làm một sản phẩm riêng cho trẻ em ở trường học và một sản phẩm khác cho người lớn. Họ sẽ phải tìm cách để sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn mà cơ quan chức năng đưa ra”.

Với nhà quản lý, mục tiêu của đề xuất là hình thành thói quen ăn uống lành mạnh cho trẻ ngay từ sớm, hạn chế những lựa chọn không lành mạnh ngay tại nơi trẻ dễ tiếp cận nhất. Nhưng với người bán hàng, đó lại là câu chuyện về sinh kế. Còn với các hãng thực phẩm, quy định mới có thể tác động tới cả cách sản phẩm được phân phối và tiếp cận nhóm khách hàng trẻ em.

Câu chuyện từ Ấn Độ cho thấy thay đổi thói quen ăn uống không thể chỉ bắt đầu từ một lệnh cấm trước cổng trường mà cần hướng tới việc cải thiện cả chất lượng thực phẩm trong khẩu phần hàng ngày của trẻ.