An toàn thực phẩm: Kiểm soát chặt từ nguyên liệu đến thành phẩm

Theo thống kê trong 9 tháng đầu năm 2026, chỉ số sản xuất ngành đồ uống tăng 17,4%, riêng sản lượng bia tăng 14,7%. Tăng trưởng sản xuất đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quản lý chất lượng, kiểm soát nguy cơ mất an toàn thực phẩm.

Báo cáo số 1991/BC-BYT của Bộ Y tế cho biết, năm 2025, tại 29/34 tỉnh, thành phố, các cơ quan chức năng đã kiểm tra 4.105 cơ sở sản xuất rượu, bia, trong đó tỷ lệ cơ sở đủ điều kiện chiếm 90,45%. Lực lượng quản lý thị trường xử lý 210 vụ vi phạm liên quan đến rượu, bia, với tổng số tiền xử phạt hành chính hơn 3 tỷ đồng. Trên môi trường thương mại điện tử, các sàn đã phải gỡ bỏ gần 4.255 sản phẩm và 1.902 gian hàng vi phạm.

Phát biểu tại tọa đàm "An toàn thực phẩm trong sản xuất, kinh doanh bia, rượu và nước giải khát: Trách nhiệm doanh nghiệp – Niềm tin người tiêu dùng", bà Nguyễn Hương Giang, chuyên viên cao cấp, Phòng Công nghiệp tiêu dùng, thực phẩm - Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) nhấn mạnh khung khổ pháp lý hiện hành liên quan đến an toàn thực phẩm, phòng chống tác hại của rượu, bia đang được tiếp tục hoàn thiện, phù hợp với chủ trương của nhà nước về cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh.

"Trong giai đoạn 2026 - 2027, nhiều chính sách mới dự kiến được triển khai, liên quan đến cắt giảm điều kiện kinh doanh rượu, ban hành quy chuẩn kỹ thuật mới, xây dựng cơ sở dữ liệu thực phẩm, lộ trình về thuế tiêu thụ đặc biệt và sửa Luật An toàn thực phẩm", bà Giang thông tin.

Đại diện Phòng Công nghiệp tiêu dùng, thực phẩm, Cục Công nghiệp cũng đề xuất năm nhóm giải pháp trọng tâm, nhằm đẩy mạnh an toàn thực phẩm trong ngành rượu, bia nước giải khát, bao gồm: Rà soát đồng bộ quy định pháp luật; tăng cường hậu kiểm dựa trên rủi ro; phát triển hệ thống truy xuất nguồn gốc, dữ liệu; kiểm soát tốt nguồn nguyên liệu và chuỗi bán hàng; đẩy mạnh truyền thông, hỗ trợ tuân thủ thông qua xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Hướng đến mục tiêu là xây dựng hệ thống quản lý thông thoáng nhưng nghiêm minh, giảm chi phí tuân thủ không cần thiết mà vẫn bảo đảm các yêu cầu an toàn thực phẩm.

Đảm bảo an toàn qua từng mắt xích của chuỗi sản xuất, kinh doanh

Ở góc độ kỹ thuật, ThS. Nguyễn Đức Thịnh - Phó Tổng Thư ký, Phó Ban truyền thông phổ biến kiến thức, Hội Khoa học kỹ thuật an toàn thực phẩm Việt Nam (VINAFOSA) nhấn mạnh: "An toàn thực phẩm không được tạo ra ở khâu kiểm nghiệm cuối cùng mà phải được hình thành và duy trì qua từng mắt xích của chuỗi sản xuất, kinh doanh".

Đối với bia, theo ông Nguyễn Đức Thịnh, những yếu tố cần chú trọng gồm chất lượng nước, quá trình lên men, vệ sinh thiết bị, lọc, chiết rót và nguy cơ tái nhiễm sau xử lý. Với rượu, đặc biệt là sản phẩm lên men, chưng cất và sản xuất thủ công, cần kiểm soát methanol cùng các chất có nguy cơ phát sinh trong quá trình sản xuất. 

Đối với nước giải khát, nguy cơ có thể đến từ chất lượng nguồn nước, phụ gia thực phẩm, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kim loại nặng và độc tố vi nấm. Vì vậy, chương trình kiểm nghiệm phải được thiết kế phù hợp với từng nhóm sản phẩm, nguyên liệu, công nghệ và mức độ rủi ro, thay vì áp dụng một danh mục kiểm nghiệm chung.

"Việc có chứng nhận hoặc hồ sơ không đồng nghĩa với quy trình sản xuất đã được kiểm soát tốt nếu thiếu giám sát thực tế và biện pháp khắc phục sai lệch. Đặc biệt, một mẫu thành phẩm đạt yêu cầu không chứng minh toàn bộ quy trình sản xuất đã được kiểm soát an toàn. Kiểm nghiệm phải phục vụ quyết định xuất xưởng, điều tra nguyên nhân sai lệch và phòng ngừa nguy cơ tái diễn" ông Thịnh nêu quan điểm.

Tham luận tại toạ đàm, TS. Trần Thị Dung - Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam cho rằng, người tiêu dùng cần được trang bị kiến thức về lựa chọn, bảo quản và sử dụng bia, rượu, nước giải khát. Điều này quan trọng trong bối cảnh rượu, bia, những nguy cơ cần lưu ý gồm methanol, độc tố nấm mốc, kim loại nặng, phụ gia không bảo đảm an toàn, nhiễm vi sinh vật và sản phẩm giả mạo nguồn gốc. 

Bà Trần Thị Dung khuyến nghị người tiêu dùng lựa chọn sản phẩm có nhãn mác đầy đủ, nguồn gốc rõ ràng, còn hạn sử dụng, bao bì nguyên vẹn; kiểm tra thành phần, thông tin nhà sản xuất và tránh mua hàng trôi nổi, không rõ xuất xứ. Đồng thời, cần tăng cường tuyên truyền về tác hại của việc sử dụng rượu, bia và nước giải khát không phù hợp đối với sức khỏe, nhất là trong nhóm thanh thiếu niên, người lao động và cộng đồng dân cư vùng sâu, vùng xa.