Anthropic và những thách thức phía sau cuộc đua AI

Bức tranh tài chính Anthropic trước thềm IPO

Thị trường đầu tư công nghệ đã trở nên sôi động, sau khi Anthropic chính thức nộp hồ sơ lên giới chức Mỹ, khởi động cho tiến trình thực hiện vụ IPO kỷ lục của startup trí tuệ nhân tạo AI này.

Với tham vọng thu về 100 tỷ USD, thương vụ này dự kiến sẽ xô đổ kỷ lục về quy mô IPO trên toàn cầu của đối thủ SpaceX hồi giữa năm nay, đồng thời đưa định giá của Anthropic lên mức từ 1.500 tỷ đến 2.000 tỷ USD khi chính thức lên sàn Nasdaq.

Điểm tựa lớn nhất của đợt IPO này được cho là đến từ cỗ máy doanh thu đang bùng nổ của Anthropic. Nửa đầu năm nay, hãng đã thu về hơn 16 tỷ USD - tăng gấp 14 lần cùng kỳ năm ngoái. Dù vậy, hãng cũng đã lỗ ròng khoảng hơn 80 tỷ USD, chủ yếu từ hạch toán lại các khoản nợ chuyển đổi.

Dù vẫn còn lỗ, mảng kinh doanh chính hiệu quả của Anthropic đã giúp lợi nhuận hoạt động dương trở lại trong quý gần nhất. Tỷ lệ giữ chân doanh thu thuần cũng lên tới 900%, nghĩa là sau mỗi năm, khách hàng sẽ tăng chi gấp 9 lần so với năm trước - cho thấy sức hút từ các mô hình chủ lực Claude với khách hàng doanh nghiệp. 

Dù mới chỉ ở giai đoạn nộp hồ sơ, nhưng kế hoạch IPO Anthropic đã tạo hiệu ứng tích cực giúp nhóm cổ phiếu công nghệ tại Phố Wall khôi phục sắc xanh trong vài phiên gần đây. Cùng với tiềm năng tăng trưởng khổng lồ, thương vụ này cũng mang kỳ vọng giải phóng hàng tỷ USD lợi nhuận cho các nhà đầu tư đã rót vốn từ sớm, cũng như tạo đà cho các đợt IPO lớn tiếp theo, mà đối thủ OpenAI cũng là một cái tên nữa có tham vọng lên sàn vào năm tới.

Ông Byron Deeter - Đối tác quản lý, Quỹ đầu tư mạo hiểm Bessemer nói: "Chúng tôi đều đang chờ đợi sự kiện này. Đây là cơ hội đầu tiên để thị trường có được đầu tư thuần túy vào mảng phần mềm AI chứ không chỉ về hạ tầng đám mây. Chúng tôi tin rằng thương vụ này sẽ mở toang cánh cửa IPO cho làn sóng doanh nghiệp AI và công nghệ tiếp theo".

"Hiếm khi bạn thấy một doanh nghiệp đạt doanh thu hàng chục tỷ USD mà vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng hơn 1.300%. Rõ ràng Anthropic đang lên sàn dựa trên những con số dự phóng của 4-5 năm tới. Mức định giá đắt đỏ phản ánh sự đặt cược vào tiềm năng dài hạn của công nghệ tương lai", ông Matt Kennedy - Chiến lược gia cấp cao, Quỹ đầu tư Renaissance nhận định.

Cuộc đua huy động vốn AI

Thương vụ IPO của Anthropic cũng đến vào thời điểm mà "cơn khát vốn" cho hạ tầng AI đang lên tới đỉnh điểm, với tổng dự báo chi tiêu toàn ngành 4 năm tới đã lên đến 10.000 tỷ USD. Ngay sau khi Anthropic nộp hồ sơ, ông lớn Meta cũng công bố kế hoạch phát hành thêm 95 tỷ USD cổ phiếu cho cuộc đua hạ tầng.

Một điểm "khác thường" nhất trong hồ sơ IPO của Anthropic, đó là bản danh mục rủi ro được hãng trình bày lên tới gần 100 trang, không chỉ đề cập vấn đề tài chính hay pháp lý, mà cả những nguy cơ với bản thân các mô hình AI tiên tiến, như việc bị lạm dụng để chế tạo vũ khí hay các hành động ngoài khả năng kiểm soát của con người.

Anthropic cũng thừa nhận những điểm yếu về sự phụ thuộc chuỗi cung ứng, như nguồn cung chip từ hãng TSMC hay nút thắt về bộ nhớ. Và ngoài các đối thủ chính như Google và OpenAI, mảng kinh doanh chủ lực của hãng cũng chịu sức ép gia tăng từ làn sóng các mô hình nguồn mở giá rẻ từ Trung Quốc.

Anthropic trước bài toán cân bằng tăng trưởng và rủi ro

Những rủi ro nguồn vốn hay chuỗi cung ứng cũng là bài toán chung mà các nhà phát triển AI tại Mỹ đang phải đối mặt. Bởi vậy, thương vụ của Anthropic đang được xem như một phép thử quan trọng với giới đầu tư Phố Wall về khả năng cân bằng giữa triển vọng tăng trưởng ấn tượng, với những thách thức chưa từng có từ dòng vốn, biến động chuỗi cung ứng và cả vấn đề an toàn AI.

Với nhu cầu tính toán khổng lồ từ Anthropic và các nhà phát triển AI, cuộc đua huy động vốn đầu tư hạ tầng trung tâm dữ liệu và đám mây vẫn đang ngày càng khốc liệt. Do đó, dòng vốn tín dụng cũng sẽ ngày càng thắt chặt, mà các doanh nghiệp nhỏ, mới nổi trên thị trường dịch vụ đám mây sẽ chịu sức ép đầu tiên.

Ông Bruce Richards - Giám đốc điều hành, Quỹ đầu tư CVC Marathon cho biết: "Thị trường nợ đang phân hóa rất rõ nét. Các tập đoàn công nghệ lớn vẫn có thể huy động nguồn vốn lớn, nhưng cánh cửa vay nợ không có tài sản bảo đảm đang đóng lại với các đơn vị dịch vụ đám mây mới gia nhập. Có tới 80% số doanh nghiệp này có nguy cơ bị xóa sổ trong 4 năm tới".

Trong khi bài toán về chi phí vốn vẫn còn ở dài hạn, một rủi ro khác với Anthropic đến từ tình trạng tập trung doanh thu. Hiện gần một nửa doanh thu của hãng đến từ việc cung cấp các mô hình AI Claude qua nền tảng của nhiều hãng công nghệ lớn như Amazon, Google và Microsoft - những tên tuổi cũng là đối thủ trực tiếp hoặc tiềm tàng với chính họ.

Ông Paul Marino - Giám đốc doanh thu, Công ty quản lý quỹ Themes ETFs cho biết: "Doanh thu của họ phụ thuộc quá lớn vào một nhóm khách hàng tập trung. Mối lo ngại là các tập đoàn đám mây quy mô khổng lồ, đến một thời điểm nào đó có thể tự phát triển giải pháp riêng và cắt giảm chi tiêu cho Anthropic".

Nhằm tái khẳng định sứ mệnh ưu tiên an toàn AI phục vụ cộng đồng, Anthropic vẫn sẽ giữ nguyên mô hình "Công ty vì lợi ích công cộng" (PBC) sau khi lên sàn, đồng thời CEO Dario Amodei cùng nhóm các nhà sáng lập vẫn sẽ giữ lại trên 50% quyền biểu quyết - một điều có thể tạo ra sự dè dặt với các cổ đông tương lai.

Ông Matt Bloxham - Chuyên gia phân tích, Bloomberg Intelligence đánh giá: "Mô hình PBC nghĩa là Anthropic không chỉ vì mục tiêu lợi nhuận, mà còn phải cân bằng cả những nghĩa vụ xã hội. Khả năng công ty có thể đưa ra các quyết định ngược lại kỳ vọng cổ đông, có thể khiến nhà đầu tư đòi hỏi mức định giá thấp hơn".

Những yếu tố nói trên khiến vụ IPO sắp tới của Anthropic được xem là phép thử đáng kể với thị trường vốn AI thời gian tới. Không chỉ triển vọng doanh thu và chi phí, thị trường cũng sẽ nhìn vào việc giảm thiểu rủi ro và cả bài toán AI bền vững như một tiền lệ cho các tên tuổi có tham vọng tiếp theo.