Băng biển Bắc Cực có nguy cơ xuống mức thấp nhất trong 40 năm

Biến đổi khí hậu đang làm diện tích băng biển tại Bắc Cực suy giảm xuống mức thấp nhất trong khoảng 4 thập niên qua. Diễn biến này không chỉ phản ánh rõ nét tác động của hiện tượng nóng lên toàn cầu mà còn đặt ra nhiều thách thức đối với hệ sinh thái, đồng thời làm gia tăng những yếu tố cạnh tranh địa chính trị tại khu vực.

Theo Trung tâm Dữ liệu Băng tuyết Quốc gia Mỹ (NSIDC), tính đến ngày 10/3, diện tích băng biển tại Bắc Cực được ghi nhận ở mức khoảng 14,22 triệu km². Người phát ngôn của NSIDC, ông Seamus McAfee cho biết diện tích băng đã giảm trong những ngày gần đây và vẫn có khả năng tăng trở lại trong thời gian tới. Tuy nhiên, các số liệu hiện tại cho thấy mức băng đang ở ngưỡng rất thấp, có thể nằm trong nhóm những năm thấp nhất kể từ khi bắt đầu theo dõi bằng vệ tinh.

Tình trạng nóng lên toàn cầu đang ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng phục hồi của băng biển. Nếu xu hướng hiện nay tiếp tục kéo dài, diện tích băng biển Bắc Cực trong năm nay có thể nằm trong 5 mức thấp nhất trong vòng 40 năm quan sát, thậm chí có nguy cơ phá vỡ mức kỷ lục được ghi nhận trước đó. Theo NSIDC, vào ngày 22/3/2025, diện tích băng biển Bắc Cực từng giảm xuống 14,31 triệu km², mức thấp kỷ lục trong lịch sử theo dõi. Trước đó, các mức thấp đáng chú ý cũng được ghi nhận vào các năm 2016, 2017 và 2018.

Các nhà khoa học cho biết 3 năm gần đây là giai đoạn nóng nhất từng được ghi nhận trên phạm vi toàn cầu, khi lượng khí nhà kính tiếp tục gia tăng và thúc đẩy hiện tượng nóng lên của Trái Đất. Các khu vực cực đang chịu tác động rõ rệt nhất, đặc biệt là Bắc Cực.

Bà Samantha Burgess, phụ trách chiến lược khí hậu tại Trung tâm Dự báo Thời tiết Trung hạn châu Âu, cho rằng tốc độ ấm lên tại Bắc Cực hiện nhanh gấp 3 - 4 lần mức trung bình toàn cầu. Theo bà, xu hướng nhiệt độ gia tăng tại khu vực này nhiều khả năng sẽ tiếp tục trong thời gian tới, kéo theo sự suy giảm của lớp băng biển lâu năm.

Mặc dù sự thu hẹp của băng biển không trực tiếp làm mực nước biển dâng cao, song hiện tượng này có thể gây ra những tác động nghiêm trọng đối với hệ sinh thái. Nhiều loài động vật phụ thuộc vào băng biển để sinh tồn, bao gồm gấu Bắc Cực ở khu vực Bắc Cực và chim cánh cụt Hoàng đế tại Nam Cực. Khi diện tích băng suy giảm, môi trường sinh sản và nguồn thức ăn của các loài này cũng bị đe dọa.

Bên cạnh đó, sự biến mất của lớp băng trắng - vốn có khả năng phản xạ ánh sáng Mặt Trời - khiến bề mặt đại dương tối màu lộ ra nhiều hơn, hấp thụ nhiệt lượng lớn hơn và làm quá trình nóng lên toàn cầu diễn ra nhanh hơn.

Ngoài các tác động môi trường, sự tan chảy của băng biển cũng có thể làm gia tăng những yếu tố cạnh tranh địa chính trị tại Bắc Cực. Khi lớp băng rút đi, các tuyến hàng hải mới cùng khả năng tiếp cận nguồn tài nguyên khoáng sản trong khu vực có thể được mở ra.

Theo chuyên gia về biến đổi khí hậu và an ninh Elizabeth Chalecki, hiện tượng băng biển tan chảy đang khiến Bắc Cực dần trở thành một "Địa Trung Hải mới" - khu vực biển chung được bao quanh bởi nhiều quốc gia và tiềm ẩn nguy cơ cạnh tranh lợi ích ngày càng gia tăng.