Báo Mỹ: Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ

Theo dự báo kết quả của các hãng truyền thông lớn như AP, CNN và Reuters, kết quả kiểm phiếu sơ bộ cho thấy đảng Dân chủ sẽ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện. Chiến thắng này không chỉ chấm dứt thế đa số của đảng Cộng hòa tại Quốc hội mà còn đặt chính quyền Tổng thống Donald Trump trước những thách thức mới trong hai năm cuối nhiệm kỳ.

Đảng Dân chủ giành lại cả Hạ viện và Thượng viện

Theo AP và CNN ngày 4/11, đảng Dân chủ đã giành đủ số ghế cần thiết để nắm quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội Mỹ, đánh dấu một thất bại lớn đối với đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump.

Ngày 3/11, cử tri Mỹ đi bỏ phiếu bầu lại toàn bộ 435 ghế Hạ viện và khoảng 1/3 số ghế Thượng viện. Trước cuộc bầu cử, giới quan sát dự báo cuộc cạnh tranh có thể kéo dài do cách biệt sít sao tại nhiều địa phương. Tuy nhiên, hàng loạt chiến thắng của các ứng cử viên Dân chủ đã khiến cục diện kiểm soát Quốc hội sớm được xác định.

Tại Thượng viện, theo dự báo của CNN, đảng Dân chủ giành thêm tám ghế trước đó do đảng Cộng hòa nắm giữ, tại Michigan, Ohio, Iowa, South Carolina, Maine, North Carolina, Kansas và Texas. Kết quả này đặc biệt đáng chú ý bởi một số bang trong danh sách từng duy trì sự ủng hộ mạnh mẽ đối với đảng Cộng hòa trong nhiều kỳ bầu cử.

Tại Texas, ứng cử viên Dân chủ James Talarico giành chiến thắng trong cuộc đua vào Thượng viện, đánh dấu lần đầu tiên sau hơn 30 năm một ứng cử viên Dân chủ thắng trong cuộc bầu cử cấp toàn bang tại đây.

Ở South Carolina, ứng cử viên Dân chủ Annie Andrews vượt qua Thượng nghị sĩ Cộng hòa Darline Graham. Cả hai cuộc đua tại Texas và South Carolina đều thu hút sự quan tâm lớn do Tổng thống Trump đã tích cực vận động cho các ứng cử viên Cộng hòa nhưng không thể giúp họ giành chiến thắng.

Tại Maine, Thượng nghị sĩ Cộng hòa Susan Collins, người từng vượt qua nhiều cuộc bầu cử khó khăn, thất bại trước ứng cử viên Dân chủ Troy Jackson.

Trong khi đó, tại Michigan, kênh CNN dự báo ông Abdul El-Sayed đánh bại ứng cử viên Cộng hòa Mike Rogers, qua đó trở thành thượng nghị sĩ Hồi giáo đầu tiên trong lịch sử Mỹ.

Ở Minnesota, bà Peggy Flanagan cũng được dự báo giành chiến thắng trong cuộc đua vào Thượng viện, trở thành phụ nữ người Mỹ bản địa đầu tiên được bầu vào cơ quan lập pháp này.

Tại Hạ viện, đảng Dân chủ giành lại đủ số ghế để chiếm đa số. Một số nghị sĩ đương nhiệm cũng bảo vệ thành công vị trí của mình trong những khu vực bầu cử có tính cạnh tranh cao. Điển hình, nữ nghị sĩ Marcy Kaptur được CNN dự báo tái đắc cử tại khu vực bầu cử số 9 của bang Ohio, qua đó chuẩn bị bước vào nhiệm kỳ thứ 23 tại Quốc hội. Bà hiện là nữ nghị sĩ có thời gian phục vụ lâu nhất trong lịch sử cơ quan lập pháp liên bang Mỹ.

Tuy nhiên, không phải mọi cuộc đua đều đã ngã ngũ. Tại Mississippi, cuộc cạnh tranh giữa Thượng nghị sĩ Cộng hòa Cindy Hyde-Smith và ứng cử viên Dân chủ Scott Colom vẫn chưa được CNN xác định người chiến thắng vào sáng 4/11, dù phần lớn phiếu bầu đã được kiểm đếm.

Như vậy, dù kết quả chi tiết tại một số địa phương còn chờ hoàn tất, các dự báo của AP và CNN cho thấy đảng Dân chủ đã đạt được mục tiêu quan trọng nhất là giành quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội.

Những yếu tố thúc đẩy sự thay đổi của cử tri

Theo phân tích của AP, kết quả bầu cử giữa kỳ năm nay phản ánh sự bất mãn của một bộ phận cử tri đối với tình hình giá cả, cuộc chiến liên quan đến Iran và những lo ngại về vấn đề minh bạch trong hoạt động của chính quyền. Những yếu tố này đã trở thành các chủ đề nổi bật trong chiến dịch tranh cử, tạo điều kiện để đảng Dân chủ tập trung vận động về chi phí sinh hoạt, chính sách y tế và trách nhiệm giải trình của bộ máy chính phủ.

Đáng chú ý, các ứng cử viên Dân chủ không chỉ giành chiến thắng tại những địa bàn vốn có lợi thế truyền thống mà còn đạt kết quả tích cực ở nhiều bang từng ủng hộ ông Trump với cách biệt lớn trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2024.

Theo khảo sát cử tri AP Voter Poll, sự ủng hộ dành cho đảng Cộng hòa đã suy giảm trong một số nhóm cử tri từng góp phần đưa ông Trump trở lại Nhà Trắng, đặc biệt là cử tri trẻ và cử tri gốc Mỹ Latinh. Khảo sát cho thấy chỉ khoảng một phần ba cử tri gốc Mỹ Latinh ủng hộ ứng cử viên Cộng hòa trong các cuộc đua Hạ viện tại địa phương.

Đây là một trong những dấu hiệu cho thấy liên minh cử tri từng giúp đảng Cộng hòa giành ưu thế trong cuộc bầu cử tổng thống trước đó đã có sự thay đổi. Tổng thống Trump đã dành nhiều thời gian trong tháng cuối cùng trước ngày bỏ phiếu để tổ chức các cuộc vận động, kêu gọi cử tri ủng hộ các ứng cử viên Cộng hòa. Tuy nhiên, những nỗ lực này không đủ để ngăn chặn việc đảng Dân chủ giành thêm nhiều ghế tại Quốc hội.

Tại Minnesota, sau khi được dự báo giành chiến thắng, bà Peggy Flanagan cho rằng kết quả bầu cử phản ánh mong muốn thay đổi của cử tri trước những vấn đề liên quan đến chiến tranh, chi phí chăm sóc y tế và đời sống người dân. Bà Flanagan cam kết thúc đẩy các chính sách giảm chi phí sinh hoạt, hỗ trợ nông dân và tăng cường trách nhiệm giải trình trong hoạt động của chính phủ.

Cựu Tổng thống Barack Obama cũng lên tiếng hoan nghênh chiến thắng của đảng Dân chủ. Trong thông điệp đăng trên mạng xã hội, ông nhận định cử tri Mỹ đã thể hiện mong muốn có một nền chính trị hướng tới đoàn kết và những giải pháp cụ thể cho các vấn đề đang phải đối mặt. Ông Obama đồng thời kêu gọi các nghị sĩ Dân chủ tận dụng quyền lực mới để thúc đẩy thay đổi và chuẩn bị nền tảng cho tương lai.

Mặc dù vậy, kết quả bầu cử không đồng nghĩa với việc toàn bộ cử tri Mỹ có chung quan điểm về các chính sách của chính quyền. Sự thay đổi mức độ ủng hộ giữa các bang và các nhóm dân cư cho thấy những vấn đề kinh tế, xã hội và chính trị tiếp tục có ảnh hưởng khác nhau tới lựa chọn của từng nhóm cử tri.

Tổng thống Trump để ngỏ khả năng hợp tác với đảng Dân chủ

Sau khi các hãng truyền thông lớn dự báo đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Quốc hội, Tổng thống Donald Trump tuyên bố sẽ chấp nhận kết quả cuộc bầu cử. Trong cuộc trao đổi với kênh CBS News ngày 4/11, ông Trump gửi lời chúc mừng đảng Dân chủ, đồng thời bày tỏ mong muốn hợp tác vì lợi ích của nước Mỹ.

Nhà lãnh đạo Mỹ cho biết ông quen biết nhiều thành viên đảng Dân chủ và tin rằng hai bên có thể tìm được tiếng nói chung trong quá trình xây dựng chính sách. Theo ông Trump, một số nghị sĩ và nhân vật có ảnh hưởng của đảng Dân chủ đã chủ động liên hệ với ông sau khi kết quả bầu cử dần được xác định.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn báo New York Times, Tổng thống Mỹ khẳng định hoàn toàn sẵn sàng chấp nhận kết quả, qua đó tạm thời làm giảm những lo ngại về khả năng Nhà Trắng phản đối kết quả bầu cử. Ông Trump cũng cho biết không hối tiếc vì đã ủng hộ các ứng cử viên Cộng hòa thất bại, trong đó có những nhân vật tại South Carolina và Texas.

Lý giải về kết quả không thuận lợi, ông Trump cho rằng một bộ phận cử tri ủng hộ đảng Cộng hòa đã không đi bỏ phiếu như kỳ vọng. Theo ông, tại một số bang, cử tri không thực sự ủng hộ ứng cử viên được đề cử hoặc cho rằng người đó không có quan hệ chính trị gần gũi với Tổng thống.

Trong cuộc phỏng vấn với kênh Fox News, ông Trump cũng thừa nhận cuộc xung đột tại Trung Đông có thể là một trong những yếu tố khiến đảng Cộng hòa mất phiếu. Tuy nhiên, ông khẳng định không hối tiếc về quyết định triển khai chiến dịch quân sự nhằm vào Iran và tiếp tục bảo vệ những lựa chọn chính sách của chính quyền.

Đồng thời, Tổng thống Trump cho rằng thất bại của các ứng cử viên Cộng hòa không nhất thiết phản ánh trực tiếp đánh giá của cử tri đối với cá nhân ông. Mặc dù đưa ra thông điệp hợp tác, ông Trump vẫn nhấn mạnh sẽ sử dụng quyền phủ quyết đối với những dự luật mà ông không đồng tình. Theo Tổng thống Mỹ, quyền phủ quyết là công cụ quan trọng giúp Nhà Trắng duy trì ảnh hưởng trong quá trình lập pháp, ngay cả khi đảng đối lập kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện. Ông Trump cho rằng việc phải thương lượng để các dự luật được thông qua có thể tạo điều kiện để hai đảng tìm kiếm thỏa thuận về những vấn đề cùng quan tâm.

Tuyên bố chấp nhận kết quả của ông Trump cũng thu hút sự chú ý trong bối cảnh chính quyền của ông từng nhiều lần đặt vấn đề về mức độ an toàn của hệ thống bầu cử. Theo thông tin được cung cấp, trong ngày bỏ phiếu, Bộ An ninh Nội địa Mỹ đã đăng tải các cảnh báo liên quan đến hành vi bỏ phiếu trái phép của người không có quốc tịch Mỹ. Tuy nhiên, không có sự cố nghiêm trọng nào được ghi nhận trong nội dung tham chiếu.

Những thách thức trong hai năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Trump

Việc đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát đồng thời Hạ viện và Thượng viện được dự báo sẽ tạo ra thay đổi sâu rộng trong quan hệ giữa Nhà Trắng và Quốc hội Mỹ. Trong hai năm đầu nhiệm kỳ thứ hai, Tổng thống Trump được hưởng lợi từ việc đảng Cộng hòa nắm quyền tại cơ quan lập pháp, qua đó có điều kiện thuận lợi hơn để thúc đẩy chương trình nghị sự của chính quyền.

Tuy nhiên, khi đảng Dân chủ chiếm đa số tại cả hai viện, khả năng thông qua các dự luật theo ưu tiên của Nhà Trắng sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào quá trình đàm phán và thỏa hiệp giữa hai đảng.

Lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện Chuck Schumer đánh giá kết quả bầu cử là sự thay đổi mang tính thế hệ đối với bản đồ chính trị của cơ quan này.

Trong khi đó, lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện Hakeem Jeffries cho rằng cử tri Mỹ đang mong muốn những thay đổi lớn trong cách thức điều hành đất nước.

Dù vậy, việc kiểm soát Quốc hội không đồng nghĩa với khả năng thực hiện toàn bộ chương trình nghị sự của đảng Dân chủ. Theo cơ chế chính trị Mỹ, Tổng thống vẫn có quyền phủ quyết các dự luật được Quốc hội thông qua. Để bác bỏ quyền phủ quyết, Quốc hội cần đạt tỷ lệ phiếu cao theo quy định của Hiến pháp, điều có thể đòi hỏi sự ủng hộ từ cả hai đảng. Ngoài ra, những quy định về thủ tục tại Thượng viện cũng có thể ảnh hưởng đến tiến độ thông qua các dự luật quan trọng.

Do đó, trong giai đoạn tới, các chính sách liên quan đến ngân sách liên bang, thuế, nhập cư, chăm sóc y tế và đối ngoại... nhiều khả năng sẽ trở thành những chủ đề thương lượng đáng chú ý giữa Nhà Trắng và Quốc hội.

Kết quả bầu cử cũng có thể tác động đến chiến lược chính trị của cả hai đảng trước cuộc bầu cử tổng thống tiếp theo. Đối với đảng Dân chủ, chiến thắng tạo cơ hội chứng minh năng lực điều hành Quốc hội, đồng thời đặt ra yêu cầu duy trì sự thống nhất giữa các nhóm có quan điểm chính sách khác nhau trong nội bộ đảng. Đối với đảng Cộng hòa, kết quả đặt ra bài toán về khả năng huy động cử tri, lựa chọn ứng cử viên và duy trì sự ủng hộ tại những bang từng được coi là địa bàn có lợi thế.

Nhìn tổng thể, cuộc bầu cử giữa kỳ ngày 3/11 đã đánh dấu bước ngoặt trong cán cân quyền lực tại Washington. Đảng Dân chủ giành lại quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội, trong khi Tổng thống Trump tiếp tục nắm quyền hành pháp và duy trì quyền phủ quyết đối với hoạt động lập pháp. Cục diện mới mở ra giai đoạn quan hệ chính trị phức tạp hơn giữa Nhà Trắng và Quốc hội, trong đó sự đối đầu về chính sách có thể gia tăng nhưng nhu cầu hợp tác giữa hai đảng vẫn hiện hữu.