Bão số 1: Dông lốc, mưa lớn có thể nguy hiểm hơn sức gió

Chiều 3/7, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức họp khẩn với các bộ, ngành, địa phương để triển khai công tác ứng phó bão số 1.

Bão có tên quốc tế là Maysak, hình thành từ áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông vào sáng sớm 3/7. Dù cường độ không quá mạnh, đây là cơn bão đầu mùa, có thể kéo theo nhiều hiện tượng thời tiết nguy hiểm, khó lường.

Tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp yêu cầu chính quyền địa phương và người dân tuyệt đối không chủ quan; tiếp tục triển khai đầy đủ các phương án phòng ngừa, ứng phó đã được phê duyệt.

Sức gió không phải nguy cơ duy nhất

Theo ông Hoàng Phúc Lâm, Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, Cục Khí tượng thủy văn, lúc 13 giờ ngày 3/7, tâm bão số 1 ở khoảng 17,6 độ Vĩ Bắc, 109,9 độ Kinh Đông. Sức gió mạnh nhất vùng gần tâm bão cấp 8 - 9, giật cấp 11.

Trong những giờ tiếp theo, bão được dự báo di chuyển chậm theo hướng Tây Tây Bắc với tốc độ khoảng 7 km/giờ.

Hiện bão số 1 hoạt động trong môi trường tương đối thuận lợi để duy trì và phát triển cường độ. Nhiệt độ mặt nước biển khoảng 30 độ C, trong khi điều kiện đứt gió tầng cao không lớn. Bão có khả năng mạnh lên khoảng giữa cấp 9.

Quỹ đạo và cường độ của bão trong những ngày tới chịu tác động của nhiều yếu tố, trong đó áp cao cận nhiệt đới là nhân tố chi phối quan trọng. Do áp cao cận nhiệt đới có xu hướng suy yếu, bão đã di chuyển chậm và lệch nhiều hơn về phía Bắc.

Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia đánh giá khoảng 70% khả năng bão số 1 tiếp tục di chuyển về phía Tây đảo Hải Nam, Trung Quốc, sau đó đi vào Vịnh Bắc Bộ và tiến về khu vực Quảng Ninh của Việt Nam, ông Hoàng Phúc Lâm cho biết.

Theo kịch bản có xác suất cao nhất, bão di chuyển theo hướng Bắc Tây Bắc, đi qua khu vực Bắc Vịnh Bắc Bộ, tiến lên phía Bắc tỉnh Quảng Ninh trước khi đi vào khu vực phía Nam tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc.

Với kịch bản này, Vịnh Bắc Bộ, bao gồm các đặc khu Bạch Long Vĩ, Vân Đồn, Cô Tô, Cát Hải và đảo Hòn Dấu, có thể xuất hiện gió mạnh cấp 8 - 9, giật cấp 11. Khu vực ven biển Quảng Ninh, Hải Phòng và Hưng Yên có gió mạnh cấp 6 - 7; vùng gần tâm bão cấp 8, giật cấp 10.

Ngoài kịch bản trên, cơ quan khí tượng cũng tính đến khả năng áp cao cận nhiệt đới suy yếu nhanh hơn. Khi đó, bão số 1 có thể di chuyển lệch về phía Đông, đi lên đất liền Trung Quốc và không trực tiếp đổ bộ vào Việt Nam.

Kịch bản này có xác suất xảy ra khoảng 20 - 30%. Nếu bão đi theo hướng trên, ảnh hưởng của mưa, gió đối với vùng biển ven bờ và đất liền Việt Nam sẽ thấp hơn.

Tuy nhiên, nguy cơ do bão số 1 không chỉ nằm ở sức gió vùng gần tâm bão. Mưa lớn, dông lốc, lũ quét và sạt lở đất mới là những yếu tố cần đặc biệt lưu ý, nhất là trong bối cảnh nhiều khu vực ở Quảng Ninh và các tỉnh miền núi phía Bắc đã có mưa lớn trong thời gian qua.

Theo ông Hoàng Phúc Lâm, khu vực Đông Bắc Bộ trong những ngày tới có khả năng xảy ra một đợt mưa vừa, mưa to trên diện rộng, với tổng lượng mưa phổ biến từ 100 - 150 mm trong hai ngày.

Riêng khu vực Đông Bắc Bắc Bộ là trọng tâm mưa lớn, với lượng mưa phổ biến từ 200 - 300 mm, có nơi trên 500 mm. Mưa lớn dự báo tập trung tại Lạng Sơn, Quảng Ninh, Hải Phòng và Bắc Ninh.

Lượng mưa lớn trong khi đất đã no nước có thể làm gia tăng nguy cơ lũ quét, sạt lở đất tại vùng núi, ngập úng ở vùng trũng thấp và các khu vực ven sông, suối.

Dông, lốc và các hiện tượng thiên tai bất thường của cơn bão này, đặc biệt là bão đầu mùa, có thể xảy ra nhiều. Đây là những hình thái thiên tai rất khó dự báo chính xác và có nguy cơ gây thiệt hại cao, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cảnh báo.

Theo Thứ trưởng, bão số 1 không mạnh, cường độ không lớn và thời gian di chuyển nhanh. Chính những đặc điểm này có thể làm nảy sinh tâm lý chủ quan trong quá trình ứng phó.

Trong khi đó, rìa phía Tây của hoàn lưu bão có thể gây dông, lốc và mưa lớn ngay cả trước khi bão tiến gần hoặc đi vào đất liền. Các tỉnh trung du và miền núi Bắc Bộ vì vậy vẫn phải đề phòng lũ quét, sạt lở đất và những tình huống thiên tai xảy ra bất ngờ.

Duy trì nghiêm lệnh cấm biển, sẵn sàng sơ tán dân

Một trong những tác động trực tiếp của bão số 1 là tình trạng biển động mạnh tại Vịnh Bắc Bộ và các vùng biển ven bờ Quảng Ninh, Hải Phòng.

Vùng biển phía Tây khu vực Bắc Biển Đông, bao gồm đặc khu Hoàng Sa; vùng biển phía Đông Bắc khu vực từ Nam Quảng Trị đến Quảng Ngãi và Vịnh Bắc Bộ có thể xuất hiện gió mạnh cấp 6 - 7. Vùng gần tâm bão có gió cấp 8 - 9, giật cấp 11; sóng biển cao từ 2 - 4 m.

Điều kiện thời tiết này có thể gây lật, chìm tàu, đặc biệt là tàu cá hoạt động trong vùng nguy hiểm; đồng thời ảnh hưởng đến hoạt động khai thác, nuôi trồng thủy hải sản ven bờ và các khu neo đậu tàu thuyền.

Ngay trong sáng 3/7, tàu cá Quảng Ninh QN90568 bị chìm tại vùng biển ven bờ. Bảy thuyền viên trên tàu đã được các lực lượng cứu vớt an toàn.

Lãnh đạo Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai cho biết, Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia cùng các bộ, ngành đã ban hành công điện, văn bản chỉ đạo ứng phó bão số 1 và mưa lũ sau bão.

Trước mắt, các địa phương tập trung bảo đảm an toàn trên biển; hướng dẫn tàu thuyền thoát khỏi khu vực nguy hiểm, về nơi neo đậu an toàn và duy trì nghiêm lệnh cấm biển cho đến khi bão tan.

Các lực lượng chức năng phải triển khai biện pháp bảo đảm an toàn cho người dân, khách du lịch, phương tiện và tài sản, đặc biệt tại các đảo, khu du lịch và khu vực ven biển.

Khu vực ven biển Quảng Ninh, Hải Phòng và Hưng Yên có thể chịu đồng thời tác động của gió mạnh, sóng cao và nước dâng. Sóng biển được dự báo cao từ 2 - 3 m, kết hợp với nước biển dâng từ 0,2 - 0,4 m.

Tổ hợp gió mạnh, sóng cao và nước dâng có thể gây ngập úng cục bộ tại khu vực cửa sông, ven biển; ảnh hưởng đến hệ thống đê, kè, công trình ven bờ, giao thông và hoạt động của lưới điện.

Trên đất liền, các địa phương phải rà soát, sẵn sàng sơ tán người dân khỏi nhà ở không bảo đảm an toàn, khu vực có nguy cơ ngập sâu, cửa sông và vùng ven biển.

Công tác bảo đảm an toàn đê điều, hồ chứa, nhất là các hồ thủy điện nhỏ, hồ thủy lợi nhỏ và hồ xung yếu, phải được triển khai chủ động. Các đơn vị quản lý cần bố trí lực lượng thường trực, vận hành điều tiết hồ chứa và sẵn sàng xử lý các tình huống phát sinh.

Đối với vùng núi, lực lượng xung kích phải kiểm tra, rà soát các khu vực ven sông, suối, vùng thấp trũng và nơi có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất; chủ động tổ chức di dời, sơ tán người dân đến nơi an toàn.

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp đặc biệt lưu ý các lực lượng chức năng phải thông báo, hướng dẫn để không xảy ra tình huống tàu du lịch gặp nạn khi có dông, lốc; đồng thời không để xe khách di chuyển trong điều kiện mưa lớn, thời tiết xấu tại những khu vực có nguy cơ cao xảy ra sạt lở.

Bão số 1 không quá mạnh về cường độ, nhưng mưa lớn, dông lốc và các hình thái thiên tai đi kèm có thể xảy ra trên phạm vi rộng, khó dự báo chính xác. Các địa phương phải duy trì lực lượng, phương tiện cứu hộ, cứu nạn, thực hiện nghiêm phương án ứng phó và tuyệt đối không để tâm lý chủ quan làm gia tăng thiệt hại.