Bảo tồn văn hóa dân tộc thiểu số: Từ “nền tảng tinh thần” đến “nguồn lực nội sinh”

Tại Hội nghị tổng kết công tác văn hóa dân tộc giai đoạn 2021-2025 và triển khai nhiệm vụ 2026-2031, các đại biểu thống nhất đánh giá: Văn hóa dân tộc đã có bước chuyển mình rõ nét. Không còn dừng lại ở việc bảo tồn nguyên trạng, nhiều giá trị truyền thống đã được khôi phục và "sống" lại trong đời sống đương đại, gắn liền với phát triển du lịch và tạo sinh kế cho đồng bào.

Bên cạnh kết quả đạt được, hội nghị đã thẳng thắn 'bắt bệnh' những điểm nghẽn cốt tử: Giải ngân nguồn vốn mục tiêu quốc gia vẫn chưa đạt kỳ vọng; chuyển đổi số còn loay hoay, lúng túng và chất lượng nhân lực cơ sở vẫn là bài toán chưa có lời giải đồng bộ.

Chiến lược phát triển văn hóa giai đoạn tới xác định mục tiêu xuyên suốt: đưa giá trị truyền thống thành nguồn lực nội sinh thông qua các nhiệm vụ trọng tâm: Hoàn thiện hành lang pháp lý gắn liền với chính sách đãi ngộ nghệ nhân; chuyển đổi phương thức đầu tư từ diện rộng sang chuyên sâu; gắn kết chặt chẽ giữa bảo tồn với phát triển kinh tế du lịch. Song song đó, việc đẩy mạnh chuyển đổi số và phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng được xem là giải pháp cốt lõi để văn hóa dân tộc "sống" bền vững trong thời đại mới.

"Trung ương định hướng - địa phương quyết định và tổ chức thực hiện; hiệu quả được đánh giá bằng kết quả cụ thể trên đời sống của đồng bào."

Một trong những nội dung ý nghĩa nhất tại hội nghị là lễ trao thưởng cho những "hạt nhân" nòng cốt trong sự nghiệp bảo tồn văn hóa dân tộc. Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã quyết định tặng Bằng khen cho các tập thể và cá nhân có thành tích đặc biệt xuất sắc, ghi nhận những đóng góp bền bỉ của họ trong việc gìn giữ hồn cốt quốc gia.

Ghi nhận những tập thể dẫn đầu:Trong số các đơn vị được vinh danh, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ninh và Vĩnh Long là hai địa phương tiêu biểu trong công tác quản lý và phát huy di sản. Cùng với đó, Trung tâm Văn hóa - Nghệ thuật Lam Sơn (Thanh Hóa) và Trung tâm Văn hoá và Quản lý Công viên địa chất Đắk Nông (tỉnh Lâm Đồng) cũng được biểu dương vì những nỗ lực không ngừng trong việc tổ chức, kết nối các giá trị văn hóa vùng miền.

Chiếm vị trí trang trọng trong danh sách khen thưởng là 66 cá nhân – những người trực tiếp "giữ lửa" và truyền dạy văn hóa tại các bản làng xa xôi. Họ là nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại, tiêu biểu như:

Bà Hù Thị Xuân (dân tộc Si La), bà Lý Thị Chướng (dân tộc Mảng), bà Đặng Thị Thanh (dân tộc Phù Lá)... những người đã dành cả cuộc đời để bảo vệ các giá trị văn hóa có nguy cơ mai một.

Ông Lò Văn Xiêng (dân tộc Cống), ông Vương Văn Mù (dân tộc Mông), ông Đàng Chí Quyết (dân tộc Chăm)... những "cột trụ" tinh thần dẫn dắt cộng đồng giữ gìn phong tục tập quán tốt đẹp.

Sự góp sức thầm lặng của các chiến sĩ như Đại úy A Trung (Bộ Công an), Đại tá Nguyễn Văn Hưng (Bộ Quốc phòng)... đã góp phần củng cố khối đại đoàn kết, bảo vệ văn hóa gắn liền với an ninh biên giới.

"Mỗi tấm Bằng khen không chỉ là sự ghi nhận về thành tích, mà còn là lời tri ân sâu sắc tới những người đã và đang âm thầm làm giàu thêm kho tàng văn hóa Việt Nam."

Phần thưởng cao quý này khẳng định sự trân trọng của Nhà nước đối với những 'chiến sĩ' trên mặt trận văn hóa. Họ là những người đã âm thầm, tận tụy giữ gìn từng nếp nhà, tiếng nói và điệu múa, giúp hồn cốt dân tộc mãi trường tồn giữa nhịp sống đương đại.