Bảo vệ bản quyền FIFA World Cup 2026™: Trách nhiệm không của riêng ai

FIFA World Cup 2026™ từ lâu đã trở thành sự kiện thể thao thu hút sự quan tâm đặc biệt của người hâm mộ Việt Nam, và câu chuyện bản quyền phát sóng luôn là vấn đề được chú ý mỗi mùa giải. Năm nay, Đài Truyền hình Việt Nam đã chính thức sở hữu bản quyền truyền thông FIFA World Cup 2026™ tại Việt Nam, với quyền khai thác toàn diện trên nhiều nền tảng, từ truyền hình, internet, thiết bị di động cho đến trình chiếu công cộng. Theo đó, toàn bộ 104 trận đấu của giải sẽ được phát sóng trực tiếp, cùng với các chương trình đồng hành đa dạng, mang đến cho khán giả trải nghiệm theo dõi trọn vẹn trên cả truyền hình và nền tảng số. Tuy nhiên, đi cùng với quy mô ngày càng lớn của giải đấu và phạm vi phát sóng đa nền tảng, công tác bảo vệ bản quyền cũng đặt ra nhiều thách thức.

FIFA World Cup 2026™ - Phép thử văn hóa bản quyền và kinh tế thể thao Việt Nam

Đài Truyền hình Việt Nam là đơn vị phát sóng chính thức của FIFA, sở hữu hệ thống quyền truyền thông toàn diện đối với FIFA World Cup 2026™ trong lãnh thổ Việt Nam bao gồm Quyền truyền hình trên mọi hạ tầng mặt đất, cáp, vệ tinh, IPTV; Quyền phát thanh; Quyền trên hạ tầng di động và Internet (bao gồm trên nền tảng mạng xã hội); Quyền trình chiếu công cộng.

Đi kèm với các quyền này, Đài THVN có trách nhiệm thực hiện các biện pháp bảo vệ bản quyền của giải đấu FIFA World Cup 2026™ trong lãnh thổ Việt Nam. Việc đảm bảo bản quyền không chỉ là yêu cầu pháp lý, là trách nhiệm trước FIFA, mà còn là yếu tố quan trọng để mang đến cho người hâm mộ Việt Nam những chương trình bóng đá chất lượng, ổn định và chuyên nghiệp.

Thực tế trong thời gian gần đây, tình trạng vi phạm bản quyền phát sóng, đặc biệt trên môi trường số, vẫn diễn biến phức tạp. Nhiều hình thức vi phạm có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng, như livestream gây tràn sóng các trận đấu ra ngoài lãnh thổ Việt Nam. Trong quá khứ, những năm 2017 xảy ra việc vi phạm bản quyền phát sóng cúp C1 (Champions League) tại Việt Nam, đặc biệt bởi các trang tin và đơn vị truyền thông tự ý phát lại hình ảnh, đã khiến các đối tác quốc tế cắt tín hiệu của VTVcab. Hậu quả là người hâm mộ không được xem các trận đấu quan trọng, đồng thời gây thiệt hại nặng nề về uy tín và kinh tế cho nhà đài. Nếu xảy ra tình trạng vi phạm bản quyền nghiêm trọng thì hậu quả lớn nhất sẽ là việc người hâm mộ có thể không được thưởng thức trọn vẹn giải đấu FIFA World Cup 2026™.

Theo ông Nguyễn Thanh Vân - Phó Trưởng ban Kiểm tra, Đài THVN, trách nhiệm trước FIFA đòi hỏi VTV phải thực hiện những giải pháp đồng bộ để bảo vệ bản quyền, cũng như đòi hỏi sự chung tay của cộng đồng hâm mộ bóng đá Việt Nam. FIFA cấp quyền cho VTV bao gồm Quyền truyền hình trên mọi hạ tầng mặt đất, cáp, vệ tinh, IPTV; Quyền phát thanh; Quyền trên hạ tầng di động và Internet (bao gồm trên nền tảng mạng xã hội); Quyền trình chiếu công cộng. Nhưng chính phạm vi rộng như vậy đã đặt ra nhiều thách thức trong bảo vệ bản quyền tại Việt Nam.

"Việc kiểm soát, xử lý vi phạm bản quyền trên nhiều lĩnh vực như vậy là tương đối khó khăn, đòi hỏi nhiều nguồn lực, kinh nghiệm, biện pháp kỹ thuật và số lượng nhân sự lớn. Chẳng hạn, việc trình chiếu ở nơi công cộng như nhà hàng, khu giải trí fanzone… là rất khó quản lý triệt để. Hay như hoạt động livestream các trận đấu trên nền tảng mạng xã hội là câu hỏi rất lớn cho việc kiểm soát. Nếu không có biện pháp bảo vệ bản quyền mạnh mẽ, nếu cộng đồng người hâm mộ tại Việt Nam không chung sức hỗ trợ thì hoạt động bảo vệ bản quyền sẽ vô cùng phức tạp", ông Nguyễn Thanh Vân cho biết.

"Chúng tôi cũng lưu ý với cộng đồng người hâm mộ rằng, việc vi phạm bản quyền không chỉ khiến VTV gặp rắc rối pháp lý trước FIFA, mà còn khiến thất thoát nguồn lực tài chính đáng kể. Nếu tập trung được tối đa nguồn lực cho công tác sản xuất, phát sóng thì chúng tôi tin chắc rằng, khán giả sẽ được thưởng thức nhiều hơn các chương trình đồng hành hấp dẫn, chuyên sâu", ông Nguyễn Thanh Vân nói thêm.

Bảo vệ bản quyền FIFA World Cup 2026™: Trách nhiệm không của riêng ai

Đối với FIFA World Cup 2026™, Đài THVN xác định công tác bảo vệ bản quyền là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng và sẽ triển khai chiến dịch bảo vệ bản quyền toàn diện, đồng bộ và quyết liệt trên tất cả các hạ tầng phát sóng và nền tảng số trong suốt thời gian diễn ra giải đấu.

"Hiện nay, tình trạng livestream lậu, cắt ghép clip trận đấu, tái phát tín hiệu trái phép trên website và mạng xã hội diễn ra ngày càng tinh vi, là thách thức chung của các đơn vị sở hữu bản quyền thể thao trên toàn thế giới, đặc biệt với những sự kiện có sức hút rất lớn như FIFA World Cup. Để ứng phó, Đài THVN triển khai đồng bộ ba nhóm giải pháp", ông Vũ Tiêu Ngọc - Phó Trưởng ban Chương trình, Đài THVN cho biết.

Về công nghệ, Đài THVN triển khai hệ thống bảo vệ bản quyền đa lớp theo tiêu chuẩn quốc tế và được FIFA thẩm định, phê duyệt, bao gồm mã hóa nội dung, kiểm soát lãnh thổ phát sóng, watermark truy vết nguồn phát tán, các công cụ bảo vệ bản quyền tự động trên nền tảng số và hệ thống giám sát, phát hiện vi phạm theo thời gian thực trên toàn bộ hạ tầng từ truyền hình, OTT đến mạng xã hội.

Về pháp lý và phối hợp liên ngành, Đài THVN phối hợp chặt chẽ với Cục A05 - Bộ Công an, Cục PTTH&TTĐT và các nền tảng để triển khai cơ chế xử lý nhanh, cho phép ngăn chặn tên miền và địa chỉ IP phát lậu ngay trong thời gian trận đấu diễn ra; đồng thời không loại trừ việc áp dụng các biện pháp pháp lý và tố tụng cần thiết để xử lý nghiêm các hành vi vi phạm bản quyền.

Về truyền thông, Đài THVN triển khai kế hoạch truyền thông đồng bộ trên các hạ tầng truyền hình, số và mạng xã hội nhằm nhận diện các kênh phát sóng hợp pháp, cảnh báo các hành vi vi phạm bản quyền, đồng thời khuyến khích người xem cùng chung tay xây dựng môi trường nội dung số lành mạnh, văn minh. Mục tiêu cao nhất là bảo đảm người hâm mộ Việt Nam được theo dõi trọn vẹn FIFA World Cup 2026™ trên các nền tảng hợp pháp, ổn định và chất lượng cao.

Trên môi trường số, Đài THVN kích hoạt các công cụ bảo vệ bản quyền tự động của các nền tảng lớn như YouTube Content ID, Facebook Rights Manager và TikTok MediaMatch; đồng thời vận hành hai cổng báo cáo vi phạm chính thức do FIFA chỉ định gồm Friend MTS (dành cho website và OTT) và Athletia (dành cho mạng xã hội).

Về tổ chức vận hành, Đài THVN thành lập Tổ công tác bảo vệ bản quyền trực 24/7 trong toàn bộ thời gian diễn ra giải đấu, với đường dây nóng tiếp nhận tin báo vi phạm hoạt động liên tục.

Đài THVN khẳng định mọi hành vi phát sóng, livestream, chia sẻ, đăng tải hình ảnh trận đấu FIFA World Cup 2026™ khi chưa được Đài THVN cho phép đều là vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ và có thể bị xử lý hình sự theo quy định của pháp luật. Đài THVN sẽ không khoan nhượng với bất kỳ hành vi vi phạm nào và sẽ phối hợp với cơ quan chức năng xử lý nghiêm khắc theo đúng quy định của pháp luật để bảo vệ an toàn giải đấu.

"Quan điểm của Đài THVN là kiên quyết bảo vệ bản quyền FIFA World Cup 2026™, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của khán giả và xử lý nghiêm mọi hành vi khai thác, phát sóng hoặc phát tán trái phép nội dung giải đấu dưới mọi hình thức. Đài THVN đồng thời duy trì cơ chế trực chiến 24/7 và đường dây nóng tiếp nhận tin báo vi phạm để kịp thời phát hiện, ngăn chặn và phối hợp xử lý theo quy định pháp luật", ông Vũ Tiêu Ngọc nói.

"Trên tất cả, chúng tôi tin rằng, hoạt động truyền thông kêu gọi mỗi khán giả hâm mộ bóng đá chung tay góp sức sẽ là giải pháp mạnh mẽ nhất, hiệu quả nhất trong công tác bảo vệ bản quyền nói chung tại Việt Nam" - ông Nguyễn Thanh Vân - Phó Trưởng ban Kiểm tra, Đài THVN cho biết thêm - "Bên cạnh các giải pháp từ phía cơ quan quản lý và đơn vị phát sóng, vai trò của khán giả cũng rất quan trọng. Chúng tôi mong muốn gửi đến đông đảo khán giả những trăn trở và lời kêu gọi, nhằm giúp cho cộng đồng khán giả có thể theo dõi các trận đấu một cách hợp pháp, đặc biệt trên các nền tảng số".

Theo số liệu từ Hiệp hội Sáng tạo và Bản quyền tác giả Việt Nam, chỉ riêng năm 2022, thiệt hại do vi phạm bản quyền tại Việt Nam ước tính lên tới khoảng 350 triệu USD. Với khoảng 15,5 triệu lượt người thường xuyên truy cập các website chứa nội dung không chính thống, Việt Nam hiện đứng thứ 3 trong khu vực về tỷ lệ truy cập các nền tảng vi phạm bản quyền. Những con số này cho thấy vấn nạn bản quyền không chỉ gây thất thu cho doanh nghiệp mà còn tác động trực tiếp tới môi trường cạnh tranh lành mạnh và động lực sáng tạo nội dung số.

Trong những nỗ lực bảo vệ bản quyền, cần nhấn mạnh rằng, mọi biện pháp đấu tranh phòng chống vi phạm bản quyền sẽ không thể mang lại hiệu quả nếu thiếu đi sự hỗ trợ, giúp đỡ của cộng đồng khán giả xem truyền hình. Khi VTV đã cố gắng hết sức để mang đến những trận cầu hấp dẫn, phục vụ khán giả hâm mộ bóng đá, việc xem bóng đá với tinh thần thượng tôn pháp luật luôn là yếu tố cần đặt lên hàng đầu, bởi nếu không thì chính người hâm mộ sẽ là những người chịu thiệt, khi cơ hội thưởng thức những giải đấu đỉnh cao trên các nền tảng chính thống ngày càng thu hẹp.

Nỗ lực bảo vệ bản quyền để thích ứng với thời cuộc

Trong bối cảnh FIFA World Cup 2026™ được phát sóng trên đa nền tảng với quy mô lớn hơn trước, công tác bảo vệ bản quyền truyền hình trong thời gian tới sẽ cần có những thay đổi mạnh mẽ để thích ứng với thời cuộc.

Đối mặt với những thách thức vi phạm bản quyền trong bối cảnh FIFA World Cup 2026™ được phát sóng trên đa nền tảng với quy mô lớn, Đài Truyền hình Việt Nam cho biết sẽ triển khai chiến dịch bảo vệ bản quyền toàn diện, đồng bộ và mạnh mẽ, ứng dụng các giải pháp công nghệ hiện đại để giám sát nội dung 24/7. Đó là sự phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng trong xử lý vi phạm; sự chủ động của các chủ sở hữu quyền trong tự bảo vệ quyền; việc nghiên cứu và áp dụng các giải pháp kỹ thuật để rà soát, xử lý vi phạm.

Bên cạnh yếu tố quan trọng nhất là việc khơi gợi tình yêu thể thao trong sáng, thuần khiết của mỗi người hâm mộ để chung tay bảo vệ bản quyền các giải đấu thể thao nói riêng và các sự kiện văn hóa xã hội nói chung, trong thời gian tới, công tác bảo vệ bản quyền truyền hình cần tập trung vào nhiều nhóm vấn đề mang tính pháp lý, công nghệ và quản trị thị trường, đặc biệt trong bối cảnh môi trường số phát triển nhanh, nội dung bị sao chép và phát tán trái phép ngày càng tinh vi.

Ông Nguyễn Thanh Vân - Phó Trưởng ban Kiểm tra, Đài THVN cho biết với thế mạnh là báo chí truyền thông, Đài THVN mong muốn là cầu nối quan trọng giữa các chủ thể quyền và cơ quan quản lý Nhà nước trong công tác bảo vệ bản quyền. Tuy nhiên, thời gian tới, cơ quan chức năng cần tiếp tục rà soát, cập nhật quy định pháp luật để phù hợp với thực tiễn phát sóng đa nền tảng và môi trường Internet. Trọng tâm là làm rõ trách nhiệm của nền tảng số, mạng xã hội, nhà cung cấp dịch vụ trung gian; tăng chế tài xử phạt đối với hành vi phát sóng lậu, tiếp sóng trái phép, cắt ghép nội dung; hoàn thiện cơ chế xử lý nhanh đối với vi phạm bản quyền trên không gian mạng. Việc bảo vệ quyền liên quan của các cơ quan báo chí, đài truyền hình cần được đặt ngang tầm với bảo vệ tài sản số và an ninh truyền thông.

Đài THVN nói riêng và các tổ chức phát sóng khác nói chung sẽ đầu tư mạnh vào công nghệ watermark, fingerprint nội dung; hệ thống AI quét và phát hiện vi phạm theo thời gian thực; công cụ tự động gửi cảnh báo, yêu cầu gỡ bỏ nội dung vi phạm trên nền tảng số. Trong bối cảnh livestream và chia sẻ trái phép diễn ra tức thời, việc phát hiện nhanh và xử lý sớm có ý nghĩa quyết định.

Không chỉ dừng lại ở việc gỡ bỏ nội dung vi phạm, VTV còn phối hợp với cơ quan chức năng để xử lý tận gốc, thậm chí đề nghị truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các trường hợp cố tình vi phạm nhằm trục lợi. "Không được cắt ghép, tự ý tổng hợp kết quả hay chỉnh sửa nội dung, sử dụng những nội dung đó vào mục đích quảng cáo, chia sẻ trên nền tảng xã hội. Đặc biệt, nếu chúng ta chia sẻ những đường link của trang web lậu, vi phạm bản quyền thì chúng ta còn có thể phải đối mặt với những cáo buộc hình sự", luật sư Nguyễn Danh Huế - Công ty Luật TNHH Hừng Đông thuộc Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội cho biết.

Hiện nay, vi phạm bản quyền truyền hình chủ yếu diễn ra trên các nền tảng xuyên biên giới. Vì vậy Đài THVN mong muốn và kêu gọi thiết lập cơ chế phối hợp hiệu quả giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp viễn thông, nền tảng mạng xã hội và các đài truyền hình; yêu cầu nền tảng có cơ chế ưu tiên xử lý khi nhận thông báo vi phạm bản quyền; thúc đẩy hợp tác quốc tế trong xử lý các website lậu đặt máy chủ ở nước ngoài.

Các giải thể thao lớn, chương trình giải trí độc quyền, phim truyện và nội dung số đang là đối tượng bị xâm phạm nhiều nhất. Vì vậy Đài THVN nói riêng và các tổ chức phát sóng khác nói chung sẽ cần chủ động xây dựng phương án bảo vệ bản quyền ngay từ khâu mua quyền, theo dõi, ngăn chặn sớm các đường link lậu. Bên cạnh đó, các đơn vị sẽ phối hợp với nhà mạng để chặn truy cập các website tái phạm nghiêm trọng. Đây không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn liên quan đến uy tín thương hiệu và năng lực cạnh tranh của đơn vị sở hữu bản quyền.

Đối với một bộ phận người dùng vẫn xem việc xem miễn phí nội dung lậu là "bình thường", cần đẩy mạnh truyền thông về quyền tác giả, quyền liên quan, hình thành văn hóa sử dụng nội dung có bản quyền, tuyên truyền để doanh nghiệp quảng cáo không tiếp tay cho các website vi phạm. "Muốn bảo vệ bản quyền hiệu quả cần xây dựng ý thức tôn trọng tài sản sáng tạo trong toàn xã hội", ông Nguyễn Thanh Vân - Phó Trưởng ban Kiểm tra, Đài THVN nói.

Bản quyền chỉ được bảo vệ hiệu quả khi nội dung có giá trị thương mại rõ ràng. Đài truyền hình Việt Nam sẽ đa dạng hóa nền tảng phân phối nội dung, phát triển dịch vụ OTT, truyền hình số trả phí, tăng cường khai thác dữ liệu người dùng và dịch vụ giá trị gia tăng. Khi nội dung trở thành tài sản số cốt lõi, công tác bảo vệ bản quyền sẽ không chỉ là nhiệm vụ pháp lý mà còn là chiến lược phát triển của ngành truyền hình trong kỷ nguyên số.