Báo Xuân năm cũ – Khi từng trang báo trở thành ký ức

Mỗi dịp Tết đến, nhiều người lại mong chờ được cầm trên tay tờ báo Xuân – một ấn phẩm đặc biệt chứa đựng bao tâm huyết của người làm báo. Theo thời gian, công nghệ đã làm thay đổi cách tiếp cận thông tin và cách làm báo, nhưng giá trị của báo Xuân vẫn vẹn nguyên.

Những trang báo cũ không chỉ kể câu chuyện của ngày hôm qua, mà còn gợi lại ký ức và cảm xúc của nhiều thế hệ độc giả. Nhìn lại những tờ báo Xuân năm xưa, có thể cảm nhận rõ nhịp sống, tinh thần và hơi thở của từng giai đoạn lịch sử.

Trong hơn 40 nghìn hiện vật được lưu giữ tại Bảo tàng Báo chí Việt Nam, có rất nhiều ấn phẩm báo Xuân, trong đó có những số được xuất bản cách đây hơn một thế kỷ. Qua những bìa báo đã ố vàng theo thời gian, có thể hình dung hành trình phát triển của báo chí Việt Nam và tinh thần của từng thời đại.

Tết Quý Sửu đến chỉ vài ngày sau khi Hiệp định Paris được ký kết. Hòa bình đã đến gần hơn. Báo Lao động số Tết năm ấy đăng tải hình ảnh người công nhân rạng ngời giữa mùa xuân yên bình. Cũng trong năm đó, báo Trường Sơn được in trong những lán nhỏ giữa rừng. Dù chỉ phát hành nội bộ, tờ báo Tết vẫn được đầu tư chỉn chu, mang sắc thắm mùa xuân trên đường hành quân.

Năm 1976, đất nước đã hòa bình nhưng đời sống nhân dân còn nhiều khó khăn. Báo Tết thời điểm này cũng phản ánh thực tế ấy. Báo Sài Gòn Giải phóng trên trang nhất thông tin: “Chuẩn bị 100 tấn nước ngọt và mứt trái cây để đồng bào thành phố ăn Tết”.

Nhà báo Lưu Quang Định, nguyên Tổng Biên tập báo Nông thôn Ngày nay, chia sẻ làm báo Tết là niềm vui lớn của những người làm nghề. Số báo Tết khác với số thường, được đầu tư công phu, dung lượng có thể lên tới hàng trăm trang. Mỗi phóng viên đều ấp ủ dành những đề tài hay và sâu sắc nhất cho báo Tết. Từng trang báo như một tác phẩm nghệ thuật.

Họa sĩ Nguyễn Xuân Khôi cho biết ông đã vẽ minh họa báo gần 30 năm, trong đó khoảng 10 năm vẽ cho báo Tết. Với các ấn phẩm liên quan đến nghệ thuật, tranh minh họa được sử dụng để biểu đạt chủ đề, khuynh hướng của tờ báo trong từng năm.

Nếu nhật báo là cuộc chạy đua về tốc độ và độ phủ thông tin, thì báo Tết lại chứa đựng độ lắng. Những bài báo Tết hay không chỉ phản ánh “cái mới” mà còn chạm tới cảm xúc người đọc.

Bà Nguyễn Thị Phương Oanh, chủ một sạp báo trên phố Phan Huy Chú, Hà Nội, cho biết bà bán báo từ năm 1993. Trước đây, khi số lượng báo Tết chưa nhiều, người dân thường háo hức chờ đợi để mua.

Hiện nay, ở Hà Nội chỉ còn những sạp báo hiếm hoi, có nơi gần như chỉ bán vào dịp Tết. Với nhiều độc giả lớn tuổi, Tết đã qua nhưng họ vẫn giữ lại tờ báo Xuân, bởi từ trang bìa đến nội dung bên trong đều được chăm chút và mang giá trị lưu giữ lâu dài.

Dù cách tiếp cận thông tin đã thay đổi theo thời đại, báo Xuân vẫn giữ vị trí riêng trong lòng độc giả – như một phần ký ức, một dấu ấn văn hóa mỗi độ Tết về.