Bất đồng về việc khơi thông eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz tiếp tục là điểm nghẽn trong nỗ lực hạ nhiệt xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran. Tehran đã chuyển tới Washington đề xuất khơi thông tuyến hàng hải này, nhưng Tổng thống Donald Trump bác bỏ.

Phát biểu tại Nhà Trắng, ông Trump cho rằng Iran muốn nhanh chóng mở lại eo biển Hormuz vì đang chịu sức ép kinh tế. Đề xuất được Tehran chuyển tới Washington qua các bên trung gian bên lề khóa họp Đại hội đồng Liên hợp quốc diễn ra tại New York vừa qua. Iran đã đề nghị mở lại eo biển trong vòng 7 ngày và chấm dứt các hoạt động quân sự trong khu vực.

Đổi lại, Iran yêu cầu Mỹ dỡ phong tỏa các cảng, miễn trừng phạt đối với hoạt động bán dầu và giải phóng khoảng 12 tỷ USD tài sản của Iran đang bị đóng băng. Chia sẻ với báo giới khu vực, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết nước này không còn tin tưởng vào các cuộc đàm phán với Mỹ, khi những vòng thương lượng trước đây liên tiếp kết thúc bằng các cuộc tấn công và lệnh trừng phạt.

Diễn biến này cho thấy khoảng cách trong lập trường của hai bên. Iran muốn gắn việc khơi thông eo biển Hormuz với điều kiện giảm sức ép kinh tế và chấm dứt giao tranh, trong khi Mỹ đặt trọng tâm vào duy trì sức ép đối với Iran.

Eo biển Hormuz nối vịnh Persian với vịnh Oman, là tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng của thế giới. Trước xung đột, khoảng 1/5 lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu đi qua đây.

Eo biển Hormuz hiện chưa đóng hoàn toàn, nhưng lưu thông đã giảm mạnh. Cuối tuần trước, chỉ 17 tàu chở hàng đi qua eo biển, so với khoảng 125 tàu mỗi ngày trước xung đột. Một phần dầu vẫn được vận chuyển theo các phương án thay thế, trong đó có hoạt động chuyển dầu giữa các tàu ngoài khơi Oman, song những phương án này tốn kém và phức tạp hơn. Việc khôi phục lưu thông qua eo biển Hormuz vẫn là một trong những vấn đề quan trọng trong các cuộc tiếp xúc giữa Iran và Mỹ.