Bệnh thận mạn: Phát hiện sớm, bảo tồn chức năng thận

Theo BSCKI Nguyễn Thị Viên, Trung tâm Thận - Lọc máu, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ, người dân, đặc biệt là những người mắc đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc có yếu tố nguy cơ, cần chủ động kiểm tra sức khỏe thận. Phát hiện sớm giúp bác sĩ xác định nguyên nhân, đánh giá mức độ tổn thương và lựa chọn phương án điều trị phù hợp.

Những người có nguy cơ mắc bệnh thận mạn

Bệnh thận mạn có thể gặp ở nhiều đối tượng, nhưng nguy cơ cao hơn ở người mắc đái tháo đường, tăng huyết áp kéo dài hoặc kiểm soát chưa tốt; người có bệnh tim mạch, suy tim, tiền sử bệnh thận, sỏi thận hoặc bệnh lý đường tiết niệu.

Nguy cơ cũng tăng ở người từng bị tổn thương thận cấp, mắc bệnh tự miễn, bệnh thận di truyền; sử dụng kéo dài hoặc không phù hợp một số thuốc có nguy cơ gây tổn thương thận; người cao tuổi hoặc có nhiều bệnh lý phối hợp.

Trong đó, đái tháo đường và tăng huyết áp là hai yếu tố cần đặc biệt lưu ý. Người thuộc nhóm nguy cơ nên kiểm tra sức khỏe thận định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ, ngay cả khi chưa có triệu chứng.

Kiểm tra chức năng thận ngay cả khi chưa có triệu chứng

Bệnh thận mạn thường tiến triển âm thầm, khó nhận biết ở giai đoạn đầu. Việc đánh giá sức khỏe thận chủ yếu dựa trên các xét nghiệm phản ánh chức năng lọc và dấu hiệu tổn thương thận.

Xét nghiệm nước tiểu giúp phát hiện protein, albumin, hồng cầu và các bất thường khác. Trong đó, albumin niệu có giá trị trong phát hiện tổn thương thận, đặc biệt ở người mắc đái tháo đường.

Xét nghiệm creatinin máu giúp bác sĩ đánh giá chức năng thận và ước tính mức lọc cầu thận (eGFR). Chỉ số này phản ánh khả năng lọc máu của thận, hỗ trợ xác định mức độ suy giảm chức năng. Tùy trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm siêu âm thận – tiết niệu hoặc các xét nghiệm khác.

Một kết quả xét nghiệm bất thường chưa đủ để xác định bệnh thận mạn. Bác sĩ cần kết hợp tiền sử bệnh, thăm khám và diễn biến các chỉ số theo thời gian để xác định nguyên nhân, đánh giá mức độ tổn thương.

Điều trị nhằm bảo vệ chức năng thận còn lại

Sau khi xác định nguyên nhân và mức độ bệnh, bác sĩ xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp, hướng đến kiểm soát bệnh lý nền, hạn chế biến chứng và làm chậm quá trình suy giảm chức năng thận.

Kiểm soát huyết áp và đường huyết có vai trò quan trọng trong hạn chế tổn thương thận. Tùy nguyên nhân, giai đoạn bệnh và tình trạng sức khỏe, bác sĩ có thể chỉ định thuốc kiểm soát bệnh nền, giảm albumin niệu hoặc làm chậm tiến triển bệnh.

Người bệnh không nên tự ý mua, ngừng hoặc thay đổi liều thuốc vì chức năng thận có thể ảnh hưởng đến việc lựa chọn và điều chỉnh liều của nhiều loại thuốc.

Bên cạnh điều trị, người bệnh cần điều chỉnh chế độ ăn uống và sinh hoạt theo hướng dẫn chuyên môn. Tùy tình trạng chức năng thận, có thể cần kiểm soát lượng muối, protein, kali, phospho và nước trong khẩu phần. Duy trì cân nặng hợp lý, vận động phù hợp, không hút thuốc và hạn chế rượu bia cũng góp phần bảo vệ sức khỏe thận.

Theo dõi định kỳ, nhận biết dấu hiệu bất thường

Bệnh thận mạn cần được điều trị và theo dõi lâu dài. Tái khám đúng lịch giúp bác sĩ đánh giá diễn biến bệnh, phát hiện những thay đổi và điều chỉnh kế hoạch điều trị khi cần thiết.

Tùy tình trạng, người bệnh có thể được theo dõi huyết áp, chức năng thận, albumin hoặc protein niệu, điện giải, thiếu máu và các rối loạn chuyển hóa. Tần suất tái khám phụ thuộc vào nguyên nhân, giai đoạn bệnh và các bệnh lý phối hợp.

Người bệnh cần đi khám khi xuất hiện phù mặt, phù chân, tiểu máu, tiểu bọt kéo dài, lượng nước tiểu thay đổi bất thường hoặc huyết áp tăng khó kiểm soát. Nếu xét nghiệm cho thấy creatinin tăng, eGFR giảm hoặc có protein, albumin trong nước tiểu, cần được bác sĩ đánh giá để xác định nguyên nhân.

Trường hợp tiểu rất ít hoặc không tiểu, phù nhiều, khó thở, đau ngực, lơ mơ hoặc sức khỏe diễn biến bất thường, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay.

Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ khuyến cáo người mắc đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc có yếu tố nguy cơ nên chủ động kiểm tra chức năng thận định kỳ, không chờ đến khi xuất hiện triệu chứng mới đi khám.