Biểu tình tại Iran leo thang đẫm máu, Tổng thống Trump cân nhắc hành động quân sự

Iran chìm trong làn sóng biểu tình và trấn áp mạnh tay

Sau hơn 2 tuần bùng phát, các cuộc biểu tình quy mô lớn tại Iran vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Theo các tổ chức nhân quyền, làn sóng phản đối chính quyền thần quyền Iran đã lan rộng từ thủ đô Tehran tới nhiều đô thị lớn, trong đó có Mashhad - thành phố lớn thứ hai của nước này.

Cơ quan Thông tấn của các Nhà hoạt động Nhân quyền Iran (HRANA) cho biết, tính đến ngày 12/1/2026, số người thiệt mạng trong các cuộc biểu tình đã lên tới ít nhất 544 người, bao gồm cả phụ nữ và trẻ em. Trong số này, khoảng 490 người được xác định là người biểu tình, số còn lại thuộc lực lượng an ninh. Ngoài ra, hơn 10.600 người đã bị bắt giữ, trong đó có ít nhất 169 trẻ vị thành niên. Các con số trên chưa thể được kiểm chứng độc lập do chính quyền Iran đã cắt internet, gián đoạn thông tin liên lạc, khiến việc thu thập dữ liệu từ bên ngoài gặp nhiều khó khăn.

Nguyên nhân trực tiếp của các cuộc biểu tình bắt nguồn từ sự sụp đổ của đồng Rial, hiện giao dịch ở mức hơn 1,4 triệu Rial đổi 1 USD, trong bối cảnh nền kinh tế chịu sức ép nặng nề từ các lệnh trừng phạt quốc tế liên quan đến chương trình hạt nhân. Tuy nhiên, nhanh chóng sau đó, các cuộc tuần hành đã vượt ra ngoài khuôn khổ kinh tế, chuyển thành những lời kêu gọi trực diện thách thức chế độ thần quyền.

Hình ảnh lan truyền trên mạng xã hội - được cho là gửi ra ngoài Iran qua các thiết bị vệ tinh như Starlink - cho thấy người biểu tình tụ tập ban đêm, đốt lửa, hô khẩu hiệu và đối đầu với lực lượng an ninh. Tại một số khu vực, đặc biệt ở Tehran và Mashhad, chính quyền phải phong tỏa đường phố, triển khai dày đặc lực lượng cảnh sát và bán quân sự.

Trong Quốc hội Iran, Chủ tịch Quốc hội Mohammad Baqer Qalibaf - một nhân vật theo đường lối cứng rắn - đã công khai đe dọa Mỹ và Israel, tuyên bố các căn cứ quân sự và lợi ích của hai nước này sẽ là "mục tiêu hợp pháp" nếu Tehran bị tấn công.

Trước tình hình trên, cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại sâu sắc. Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cho biết ông "bị sốc" trước các báo cáo về bạo lực và kêu gọi Iran kiềm chế tối đa, khôi phục thông tin liên lạc. Trong khi đó, tại Vatican, Giáo hoàng Leo XIV kêu gọi đối thoại và hòa bình, nhấn mạnh những căng thẳng tại Iran đang cướp đi sinh mạng của quá nhiều người.

Tổng thống Donald Trump cân nhắc các phương án quân sự đối với Iran

Trước tình hình bạo lực leo thang, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington đang xem xét "những lựa chọn rất mạnh mẽ" nhằm gây sức ép buộc Tehran chấm dứt trấn áp. Phát biểu trên chuyên cơ Không lực Một hôm 11/1, ông Trump cho biết Iran đã chủ động liên hệ đề nghị đàm phán, song Mỹ có thể phải hành động trước nếu tình hình xấu đi.

Theo các nguồn tin từ Nhà Trắng, Tổng thống Trump đã được báo cáo về nhiều kịch bản can thiệp, từ các chiến dịch tấn công mạng, trừng phạt kinh tế bổ sung cho đến các đòn không kích có chọn lọc nhằm vào lực lượng an ninh Iran. Tuy nhiên, Washington khẳng định không xem xét triển khai bộ binh trên lãnh thổ Iran.

"Quân đội đang xem xét vấn đề này rất nghiêm túc", ông Trump nhấn mạnh, đồng thời cảnh báo nếu Iran trả đũa, Mỹ sẽ đáp trả "ở mức độ mà họ chưa từng trải qua". Dù vậy, trong nội bộ chính quyền Mỹ cũng tồn tại lo ngại rằng hành động quân sự có thể phản tác dụng, khiến người dân Iran quay sang ủng hộ chính quyền thay vì tiếp tục biểu tình.

Ngoài biện pháp quân sự, Mỹ đang cân nhắc các công cụ phi quân sự, bao gồm tăng cường trừng phạt các nhân vật chủ chốt của chế độ, nhắm vào các lĩnh vực then chốt như năng lượng và ngân hàng, cũng như hỗ trợ công nghệ để người biểu tình vượt qua phong tỏa thông tin. Tổng thống Trump cho biết ông có thể liên hệ với doanh nhân Elon Musk để thảo luận khả năng mở rộng kết nối Internet vệ tinh cho Iran.

Diễn biến tại Iran cũng được Israel theo dõi sát sao. Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã ca ngợi "sự dũng cảm của người dân Iran" và đã điện đàm với Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio để trao đổi về tình hình. Lực lượng Phòng vệ Israel khẳng định đã nâng cao mức sẵn sàng, dù coi các cuộc biểu tình là vấn đề nội bộ của Iran.

Trong khi đó, Iran cảnh báo sẽ coi các căn cứ quân sự và lợi ích của Mỹ và Israel trong khu vực là mục tiêu trả đũa nếu Washington can thiệp. Nguy cơ leo thang xung đột khu vực vì thế đang hiện hữu, nhất là khi Trung Đông vốn đã bất ổn bởi nhiều điểm nóng khác.