Bộ GD&ĐT yêu cầu đổi mới tư duy, không để học sinh dự quá nhiều cuộc thi

Tại Hội nghị Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) năm 2026 diễn ra ngày 24/7, lãnh đạo Bộ GD&ĐT cùng các địa phương thống nhất chủ đề năm học 2026-2027 là "Đổi mới tư duy, chuyển biến mạnh mẽ, kết quả thực chất". Hội nghị tập trung thảo luận những nhiệm vụ trọng tâm của năm học mới, từ sắp xếp hệ thống trường học, chuyển đổi số, đổi mới quản trị giáo dục đến giảm áp lực thi cử cho học sinh.

Tháo gỡ khó khăn sau sắp xếp chính quyền hai cấp

Một trong những nội dung được nhiều địa phương quan tâm là việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp trong lĩnh vực giáo dục.

Giám đốc Sở GD&ĐT Phú Thọ Trịnh Thế Truyền cho biết, sau khi kết thúc chính quyền cấp huyện, toàn tỉnh có 148 xã nhưng chỉ khoảng 30% cán bộ tại Phòng Văn hóa - Xã hội có chuyên môn và kinh nghiệm về giáo dục. Để khắc phục, Sở đã thành lập các đoàn công tác hỗ trợ địa phương, xây dựng sổ tay hướng dẫn thực hiện mô hình mới, tổ chức các cụm chuyên môn và điều động hơn 100 cán bộ, giáo viên về tăng cường cho cấp xã.

Trong khi đó, Bắc Ninh đang xây dựng đề án đầu tư khoảng 54.000 tỷ đồng cho giáo dục đến năm 2030 với mục tiêu đưa cơ sở vật chất trường học cơ bản đạt chuẩn quốc gia mức độ 2. Tuy nhiên, địa phương cũng kiến nghị Bộ GD&ĐT sớm hướng dẫn cụ thể việc xác định điểm trường, phân hiệu, công nhận trường chuẩn và bố trí đội ngũ sau sáp nhập.

Đẩy mạnh chuyển đổi số, AI và tiếng Anh trong trường học

Nhiều địa phương chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng công nghệ vào quản trị giáo dục.

Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội Nguyễn Văn Hiền cho biết thành phố tiếp tục triển khai các đề án xây dựng trường chất lượng cao, trường chuyên tiếp cận chuẩn quốc tế và trường học hiện đại. Hà Nội cũng số hóa việc quản lý bữa ăn bán trú, tách bạch nhiệm vụ chuyên môn của nhà trường với hoạt động cung cấp suất ăn nhằm nâng cao chất lượng và bảo đảm an toàn thực phẩm.

Tại TP Hồ Chí Minh, 100% học sinh đã có hồ sơ số và mã định danh điện tử. Công tác tuyển sinh đầu cấp được thực hiện hoàn toàn trực tuyến với sự hỗ trợ của bản đồ GIS và trí tuệ nhân tạo (AI), không có sự can thiệp của con người. Thành phố cũng đang xây dựng 100 trường học số đầu tiên và thí điểm đào tạo AI cho hơn 15.000 giáo viên.

Các địa phương đồng thời kiến nghị Bộ GD&ĐT sớm ban hành bộ tiêu chí đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học để có cơ sở triển khai đồng bộ.

Chuẩn bị lộ trình thi trên máy tính

Liên quan đến kỳ thi tốt nghiệp THPT, Nghệ An và TP Huế đều đề nghị tiếp tục giữ ổn định phương án tổ chức trong những năm tới, đồng thời chuẩn bị hạ tầng để từng bước triển khai thi trên máy tính.

Theo các địa phương, việc chuyển đổi hình thức thi sẽ góp phần tiết kiệm nguồn lực, nâng cao hiệu quả quản lý và phù hợp với quá trình chuyển đổi số của ngành giáo dục.

Bên cạnh đó, các trường sư phạm cũng đề xuất tăng cường bồi dưỡng đội ngũ giáo viên về AI, giáo dục STEM, trường học thông minh, tiếng Anh và quản trị giáo dục trong bối cảnh mới.

Không khoán trắng việc bảo đảm an toàn trường học cho giáo viên

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Thị Quyên Thanh yêu cầu các Giám đốc Sở GD&ĐT chịu trách nhiệm toàn diện về công tác chỉ đạo, còn hiệu trưởng phải chịu trách nhiệm trực tiếp trong việc bảo đảm an toàn trường học.

Theo Thứ trưởng, hiện giáo viên chuyên trách tư vấn tâm lý học đường mới chiếm khoảng 5% trên toàn quốc, vì vậy không thể giao toàn bộ nhiệm vụ này cho giáo viên chủ nhiệm hoặc bộ phận tư vấn. Các địa phương cần xây dựng quy trình phối hợp rõ ràng, xác định trách nhiệm cụ thể của từng bộ phận.

Đối với giáo dục mầm non, Thứ trưởng đề nghị chuyển mạnh từ quản lý bằng báo cáo sang quản trị bằng dữ liệu, sớm xây dựng hệ thống học liệu và cơ sở dữ liệu thống nhất trên toàn quốc để phục vụ điều hành và hoạch định chính sách.

Rà soát các cuộc thi, giảm áp lực cho học sinh

Kết luận nội dung thảo luận, Thứ trưởng Thường trực Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng nhấn mạnh, chủ đề năm học mới đòi hỏi toàn ngành phải đổi mới từ tư duy đến hành động, hướng tới những kết quả có thể đo lường được.

Đặc biệt, ông yêu cầu các Sở GD&ĐT rà soát toàn bộ các cuộc thi cấp sở cũng như những cuộc thi phối hợp với các tổ chức bên ngoài, loại bỏ các hoạt động mang tính hình thức, không để học sinh phải tham gia quá nhiều cuộc thi, qua đó giảm áp lực học tập và thi cử.

Thứ trưởng cũng đề nghị các địa phương chủ động tham gia góp ý xây dựng chính sách, tăng cường truyền thông để tạo sự đồng thuận của xã hội đối với các chủ trương đổi mới giáo dục, góp phần thực hiện hiệu quả mục tiêu của năm học 2026-2027: "Đổi mới tư duy, chuyển biến mạnh mẽ, kết quả thực chất".