Bộ Tài chính: Xử lý dứt điểm nhà, đất dôi dư trước ngày 30/5

Áp lực chạy đua với thời gian trước hạn cuối 30/5

Văn bản số 6585/BTC-KHTC của Bộ Tài chính gửi các đơn vị trực thuộc là động thái hành động mạnh mẽ nhằm cụ thể hóa chỉ đạo mang tính tối khẩn của Thủ tướng Chính phủ tại Công điện số 39/CĐ-TTg ban hành ngày 14/5/2026. Mục tiêu cốt lõi của chiến dịch rà soát quy mô lớn này là khẩn trương khai thác, xử lý dứt điểm các cơ sở nhà, đất dôi dư phát sinh từ quá trình tinh gọn bộ máy và sắp xếp các đơn vị hành chính các cấp.

Ngay sau công điện của Thủ tướng, Bộ Tài chính đã ban hành hướng dẫn chi tiết tại Văn bản số 6215/BTC-QLCS để định hình khung pháp lý, tạo điều kiện cho các đơn vị thực thi triển khai một cách đồng bộ.

Thời hạn chót để hoàn thành toàn bộ công tác xử lý này được ấn định vào ngày 30/5/2026, tạo ra một áp lực thời gian rất lớn đối với thủ trưởng các đơn vị. Yêu cầu đặt ra không chỉ dừng lại ở việc hoàn thành thủ tục trên giấy tờ, mà phải đảm bảo hiệu quả sử dụng cao nhất đối với khối tài sản công này trên thực địa, kiên quyết không để xảy ra tình trạng thất thoát, lãng phí hoặc làm suy giảm giá trị vật chất của công sản trong giai đoạn chuyển giao, sắp xếp tổ chức. Việc siết chặt thời hạn hoàn thành cho thấy quyết tâm chính trị lớn trong việc không để tài sản của nhà nước rơi vào trạng thái vô chủ hoặc chậm đưa vào khai thác kinh tế.

Thực tế cho thấy, việc sắp xếp lại bộ máy tổ chức luôn kéo theo một lượng tài sản công lớn bị thay đổi công năng sử dụng. Nếu không có những văn bản mang tính mệnh lệnh hành chính nghiêm khắc, các đơn vị rất dễ rơi vào tâm lý trì hoãn, kéo dài thời gian bàn giao nhằm giữ lại những vị trí nhà đất có lợi thế thương mại. Do đó, mốc thời gian 30/5 được xem là hạn định bắt buộc để phân định rõ năng lực điều hành và tinh thần trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan thuộc ngành Tài chính.

Áp dụng thước đo thông thủy để siết chặt tiêu chuẩn

Một điểm đổi mới căn bản trong đợt tổng rà soát lần này là tính minh bạch và độ chính xác trong việc xác định công năng sử dụng đối với các cơ sở nhà, đất được giữ lại làm trụ sở làm việc hoặc cơ sở hoạt động sự nghiệp. Bộ Tài chính yêu cầu việc tính toán diện tích sử dụng bắt buộc phải thực hiện theo phương pháp đo diện tích thông thủy nhằm phản ánh đúng không gian làm việc thực tế của cán bộ công chức. Cách tính này sẽ loại bỏ hoàn toàn các phần diện tích không trực tiếp phục vụ mục đích chuyên môn nghiệp vụ như hệ thống cầu thang bộ, thang máy, thang thoát hiểm, ram dốc dối với các công trình có tầng hầm, khu vực dành riêng để xe, độ dày của tường bao quanh và các hạng mục kỹ thuật phụ trợ khác.

Diện tích thông thủy sau khi đo đạc thực tế tại hiện trạng sẽ được phân định một cách khoa học theo ba nhóm danh mục chính thống bao gồm diện tích phục vụ chức danh, diện tích dùng chung và diện tích chuyên dùng.

Bộ Tài chính cũng bắt buộc các đơn vị quản lý trực tiếp phải lập biểu tổng hợp chi tiết diện tích đất, diện tích sàn xây dựng, hiện trạng kết cấu thực tế của công trình cho đến phương án bố trí sử dụng cụ thể của từng phòng ban. Việc chuẩn hóa số liệu bằng thước đo kỹ thuật chính xác này giúp loại bỏ hoàn toàn hiện tượng khai khống hoặc giữ lại diện tích vượt định mức để sử dụng vào mục đích cá nhân hoặc cho thuê trái quy định.

Đối với những cơ sở phát sinh phần diện tích vượt tiêu chuẩn, định mức hiện hành mà hệ thống nội bộ của đơn vị không có nhu cầu tiếp nhận, đơn vị đang trực tiếp quản lý không được phép giữ lại làm không gian dự phòng mà phải lập tức báo cáo cấp có thẩm quyền để xem xét, xử lý theo cơ chế nghiêm ngặt quy định tại Nghị định số 155/2025/NĐ-CP. Quy định mới tại nghị định này đảm bảo đất công được phân bổ dựa trên nhu cầu công việc thực tế, loại bỏ tư duy sở hữu cục bộ của các cơ quan hành chính.

Khơi thông dòng vốn công sản đóng băng

Đối với khối tài sản công thuộc diện dôi dư hoặc các đơn vị không còn nhu cầu sử dụng sau khi sáp nhập, Bộ Tài chính yêu cầu phải khẩn trương hoàn thiện hồ sơ pháp lý, lập phương án xử lý cụ thể để tổ chức thực hiện ngay, tuân thủ chặt chẽ pháp luật về đất đai và quản lý tài sản công. Sự chậm trễ trong khâu lập hồ sơ thường là nguyên nhân chính khiến nhiều khu đất công bị đóng băng trong nhiều năm, không thể đấu giá cũng không thể chuyển giao gây lãng phí nguồn lực cho ngân sách nhà nước.

Đối với những cơ sở nhà, đất đã có quyết định xử lý, thu hồi hoặc chuyển giao về cho các địa phương quản lý, thủ trưởng các đơn vị phải tập trung tối đa nguồn lực, phối hợp chặt chẽ với các sở ban ngành tại địa phương để hoàn thành việc bàn giao và tiếp nhận đúng tiến độ. Bộ Tài chính nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sớm đưa các cơ sở này vào khai thác, vận hành hiệu quả. Biện pháp quyết liệt này nhằm chấm dứt triệt để tình trạng các khu đất có vị trí đắc địa hay các trụ sở cũ bị bỏ trống, rơi vào cảnh hoang hóa, xuống cấp nghiêm trọng gây mất mỹ quan đô thị và bức xúc trong dư luận xã hội suốt thời gian qua.

Nguồn lực từ đất đai và nhà xưởng dôi dư nếu được khơi thông tốt sẽ tạo ra nguồn thu lớn cho ngân sách thông qua hình thức đấu giá công khai hoặc chuyển đổi công năng thành các công trình phúc lợi xã hội như trường học, công viên, bãi đỗ xe công cộng. Việc chậm bàn giao không chỉ làm tài sản xuống cấp theo thời gian mà còn làm mất đi cơ hội đầu tư phát triển của các địa phương, kìm hãm sự phát triển chung của nền kinh tế.

Trách nhiệm toàn diện của người đứng đầu

Để đảm bảo dòng thông tin thông suốt và kiểm soát chặt chẽ tiến độ triển khai thực tế trên diện rộng, một chế độ báo cáo nghiêm ngặt và cập nhật tiến độ liên tục đã được Bộ Tài chính thiết lập. Mọi biến động về trạng thái xử lý của từng cơ sở nhà đất đều phải được báo cáo theo thời gian thực về cơ quan quản lý cấp trên để kịp thời nhận diện và đưa ra giải pháp tháo gỡ cho các khó khăn, vướng mắc phát sinh liên quan đến tranh chấp ranh giới đất đai hoặc hồ sơ pháp lý chưa hoàn chỉnh.

Căn cứ theo văn bản chỉ đạo mới nhất, thủ trưởng các đơn vị thuộc Bộ Tài chính sẽ phải chịu trách nhiệm toàn diện và tuyệt đối trước lãnh đạo Bộ về tiến độ triển khai, tính chính xác của số liệu báo cáo, cũng như hiệu quả tối ưu trong việc quản lý và xử lý tài sản công thuộc phạm vi phụ trách. Việc gắn trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu với kết quả thực hiện nhiệm vụ rà soát công sản được kỳ vọng sẽ loại bỏ tâm lý né tránh, đùn đẩy trách nhiệm vốn là căn bệnh cố hữu trong công tác quản lý tài sản nhà nước.

Chiến dịch rà soát nhà đất dôi dư lần này không chỉ là một nhiệm vụ hành chính thông thường mà là bài kiểm tra năng lực quản trị công của hệ thống hành chính trong năm 2026. Những lãnh đạo đơn vị để xảy ra tình trạng báo cáo chậm, số liệu sai lệch hoặc không phối hợp bàn giao tài sản cho địa phương đúng hạn sẽ phải đối mặt với các hình thức kỷ luật theo quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước. Khơi thông và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực tài sản công chính là chìa khóa để tối ưu hóa ngân sách quốc gia, phục vụ đắc lực cho mục tiêu phát triển kinh tế xã hội bền vững./.