Bulgaria bắt giữ chủ tàu Nga liên quan đến thảm họa nổ cảng Beirut năm 2020

Các quan chức tư pháp Lebanon xác nhận rằng ông Igor Grechushkin đã bị giam giữ vào tuần trước tại sân bay Vasil Levski ở thủ đô Sofia của Bulgaria sau khi đến thành phố này trên một chuyến bay từ Cyprus.

Ông Grechushkin bị bắt gần 5 năm sau khi một thẩm phán Lebanon ban hành 2 lệnh bắt giữ của Interpol. Một lệnh bắt giữ được ban hành đối với ông Grechushkin và lệnh còn lại cho thuyền trưởng người Nga của con tàu - Boris Prokoshev. Các nhà chức trách Bulgaria đang chuẩn bị thủ tục nhằm yêu cầu dẫn độ Igor Grechushkin về Lebanon để thẩm vấn. Nếu lệnh dẫn độ không được chấp thuận, các nhà điều tra Lebanon có thể sẽ đến Bulgaria để thẩm vấn ông Grechushkin tại đây.

Vụ án liên quan đến tàu chở hàng Rhosus treo cờ Moldova - chở 2.750 tấn amoni nitrat đến Beirut vào tháng 11/2013. Lô hàng này dự kiến được chuyển đến một công ty khai thác mỏ ở Mozambique, nhưng đã bị chuyển hướng sang Lebanon sau khi con tàu gặp sự cố về máy móc, hoặc có thể là để lấy thêm hàng. Khi đến cảng Beirut, con tàu đã bị tạm giữ vì lý do an toàn, và chủ tàu đã bỏ lại tàu ngay sau đó. Con tàu cuối cùng bị chìm tại một bến tàu.

Lượng hàng amoni nitrat nguy hiểm đã được dỡ xuống và lưu trữ trong một nhà kho ở cảng, gần các hầm chứa ngũ cốc của Beirut - nơi nó nằm đó nhiều năm mà không có biện pháp bảo vệ thích hợp. Vào ngày 4/8/2020, một đám cháy trong nhà kho đã gây ra vụ nổ cảng Beirut, khiến ít nhất 218 người thiệt mạng, hơn 6.000 người bị thương và phá hủy phần lớn thành phố. Thiệt hại ước tính lên tới hàng tỷ USD và làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng kinh tế vốn đã nghiêm trọng của Lebanon. 

Các cuộc điều tra sau đó phát hiện ra rằng chỉ khoảng 20% lượng amoni nitrat được lưu trữ thực sự phát nổ, làm dấy lên nghi ngờ rằng một phần lớn hàng hóa đã bị bí mật chuyển đi. Khu vực lưu trữ cũng có những lỗ hổng an ninh nghiêm trọng. Công nhân đã hàn các cửa của nhà kho để cố định nó vào ngày xảy ra thảm họa, điều này có khả năng đã gây ra đám cháy ban đầu và vụ nổ cảng chết người.

Sự chú ý nhanh chóng chuyển sang con tàu đã giao hàng. Theo đó, ông Grechushkin được xác định là chủ sở hữu đã bỏ rơi tàu Rhosus. Sau đó, Dự án Báo cáo Tội phạm Có tổ chức và Tham nhũng (OCCRP) cho rằng một ông trùm vận tải biển khác của Cyprrus có thể là chủ sở hữu hưởng lợi cuối cùng của con tàu, và ông Grechushkin đóng vai trò là người thuê tàu nhiều hơn.

Cuộc điều tra của Lebanon đã gặp phải nhiều trở ngại khi những nỗ lực điều tra, bắt giữ đã bị cản trở bởi những thách thức pháp lý và sự phản kháng từ giới cầm quyền của đất nước.

Cuộc điều tra đã tiến triển vào đầu năm 2025, sau khi Tổng thống Joseph Aoun và Thủ tướng Nawaf Salam nhậm chức. Cả hai đều cam kết công lý cho các nạn nhân và buộc những kẻ phạm tội phải chịu trách nhiệm. Chính phủ mới ngay lập tức trao quyền cho Thẩm phán Bitar tiếp tục công việc của mình, trùng với vụ bắt giữ chủ tàu Grechushkin.