Bước chuyển sau cuộc hội đàm giữa Thủ tướng Starmer và Chủ tịch Tập Cận Bình

Thúc đẩy đối thoại chính trị và tạo đà hợp tác mới

Ông Keir Starmer vừa có chuyến công du 4 ngày và cũng là chuyến thăm đầu tiên của một người đứng đầu chính phủ Anh tới Bắc Kinh kể từ năm 2018 - được đánh giá là dấu mốc quan trọng, phản ánh nỗ lực "tái cân bằng" quan hệ song phương theo hướng thực dụng, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động và trật tự địa - chính trị đang thay đổi nhanh chóng.

Trong khuôn khổ chuyến thăm Trung Quốc từ ngày 29 - 31/1, Thủ tướng Keir Starmer đã có các cuộc hội đàm quan trọng với Chủ tịch Tập Cận Bình và Thủ tướng Lý Cường tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh. Hai bên nhất trí cho rằng, trong bối cảnh tình hình quốc tế phức tạp và nhiều bất định, việc duy trì đối thoại, tăng cường hiểu biết và quản lý khác biệt có ý nghĩa then chốt đối với ổn định quan hệ Trung - Anh cũng như hòa bình, phát triển toàn cầu.

Phát biểu sau cuộc gặp với Chủ tịch Tập Cận Bình, Thủ tướng Starmer đánh giá các cuộc trao đổi đạt được "những tiến triển thực sự tốt", nhấn mạnh Trung Quốc là "một chủ thể quan trọng trên trường quốc tế" và hai nước cần xây dựng một mối quan hệ tinh tế, trưởng thành hơn, dựa trên việc xác định các cơ hội hợp tác cụ thể. Về phía Trung Quốc, Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định Bắc Kinh coi trọng quan hệ với London trên tầm nhìn dài hạn, sẵn sàng thúc đẩy hợp tác ổn định, mang tính xây dựng.

Một trong những điểm nhấn chính trị của chuyến thăm là việc Trung Quốc đồng ý áp dụng chế độ miễn thị thực ngắn hạn (dưới 30 ngày) cho công dân mang hộ chiếu Anh - động thái được đánh giá là tín hiệu tích cực, góp phần thúc đẩy giao lưu nhân dân, du lịch và hợp tác giáo dục. Anh trở thành một trong khoảng 50 quốc gia được hưởng chính sách này, bên cạnh Pháp, Đức, Australia và Nhật Bản.

Bên cạnh đó, hai bên cũng ký kết loạt thỏa thuận hợp tác trong các lĩnh vực như kiểm soát chuỗi cung ứng liên quan đến y tế, tăng cường cơ chế ủy ban thương mại song phương và hỗ trợ doanh nghiệp Anh tiếp cận thị trường Trung Quốc, và phòng chống tội phạm buôn người. Đối với Thủ tướng Starmer, vấn đề di cư trái phép mang ý nghĩa chính trị - xã hội đặc biệt quan trọng trong nước, do đó việc hợp tác quốc tế nhằm triệt phá các đường dây buôn người được London coi là ưu tiên.

Hợp tác kinh tế làm trọng tâm bất chấp khác biệt vẫn hiện hữu

Kinh tế được xem là trụ cột nổi bật nhất trong chuyến thăm của Thủ tướng Starmer. Ông dẫn đầu phái đoàn gồm khoảng 60 lãnh đạo doanh nghiệp và đại diện văn hóa, với mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng - ưu tiên hàng đầu của chính phủ Công đảng trung tả lên nắm quyền từ năm 2024. Hiện Trung Quốc vẫn là đối tác thương mại lớn thứ ba của Anh, bất chấp quan hệ song phương từng căng thẳng trong những năm gần đây.

Một kết quả cụ thể là việc Trung Quốc giảm thuế nhập khẩu rượu whisky Scotland từ 10% xuống còn 5%. Hiệp hội Rượu Whisky Scotland đánh giá động thái này có thể tái tạo động lực xuất khẩu sang một thị trường tăng trưởng ưu tiên. Đáng chú ý, tập đoàn dược phẩm Anh AstraZeneca cũng công bố kế hoạch đầu tư 15 tỷ USD vào Trung Quốc đến năm 2030, coi nước này là động lực quan trọng của đổi mới khoa học.

Tuy nhiên, chuyến thăm cũng cho thấy những khác biệt chiến lược và giá trị vẫn tồn tại. Thủ tướng Starmer cho biết ông đã trao đổi "thẳng thắn nhưng tôn trọng" với lãnh đạo Trung Quốc về các vấn đề nhân quyền. Ngoài ra, những lo ngại của Anh liên quan đến an ninh mạng, hoạt động gián điệp và lập trường của Trung Quốc đối với xung đột Ukraine tiếp tục là các điểm nhạy cảm trong quan hệ song phương.

Trong khi đó, chuyến thăm của Thủ tướng Starmer đã vấp phải chỉ trích từ phe đối lập Anh. Lãnh đạo đảng Bảo thủ cho rằng London không nên "trải thảm đỏ" cho Bắc Kinh trong bối cảnh còn nhiều bất đồng. Ngược lại, truyền thông nhà nước Trung Quốc nhìn nhận chuyến đi như một biểu hiện của chủ nghĩa thực dụng kinh tế, cho thấy Anh đang điều chỉnh chính sách đối ngoại theo hướng độc lập hơn, không hoàn toàn phụ thuộc vào lập trường của Mỹ, nhất là trong bối cảnh trật tự địa - chính trị toàn cầu đang chứng kiến nhiều biến động.

Chuyến thăm Trung Quốc của Thủ tướng Keir Starmer không đánh dấu sự trở lại của "thời kỳ hoàng kim" trong quan hệ song phương Anh - Trung, nhưng phản ánh rõ xu hướng đặt kinh tế lên trước chính trị, tìm kiếm lợi ích thiết thực trong bối cảnh toàn cầu đầy bất ổn. Với cả Anh và Trung Quốc, đây là bước đi nhằm ổn định kỳ vọng, mở rộng hợp tác thực chất, đồng thời duy trì đối thoại để kiểm soát khác biệt.