Bứt phá doanh thu, du lịch TP Hồ Chí Minh đối mặt thách thức nguồn nhân lực

Nâng tầm trải nghiệm, thúc đẩy tăng trưởng

Trong 9 tháng đầu năm 2026, TP Hồ Chí Minh ước đón hơn 8,5 triệu lượt khách quốc tế, tăng 34,5% so với cùng kỳ. Tổng thu từ khách du lịch ước đạt 282.696 tỷ đồng, tăng 43,4%, hoàn thành 85,7% kế hoạch năm. Kết quả này tạo nền tảng để thành phố hướng đến mục tiêu năm 2026 đón 11 triệu lượt khách quốc tế, 50 triệu lượt khách nội địa và đạt tổng thu 330.000 tỷ đồng. Trong quý IV, thành phố dự kiến tổ chức Tuần lễ Du lịch, Giải Marathon Quốc tế, quảng bá tại Singapore và triển khai các hoạt động xúc tiến nhằm thu hút khách cuối năm.

Cùng với tăng lượng khách, ngành du lịch đang chú trọng những phân khúc có khả năng chi tiêu cao, lưu trú dài ngày. Du lịch MICE - kết hợp hội nghị, hội thảo, triển lãm và khen thưởng - cùng du lịch y tế, đường thủy, kinh tế đêm và nghỉ dưỡng được xác định là những hướng phát triển quan trọng.

Sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, TP Hồ Chí Minh mới có đủ điều kiện để xây dựng các hành trình đa dạng hơn. Khu vực trung tâm có thế mạnh về hội nghị, thương mại và dịch vụ; khu vực Bình Dương trước đây có nền tảng công nghiệp, triển lãm và kết nối doanh nghiệp; khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây, Đặc khu Côn Đảo có lợi thế nghỉ dưỡng, biển đảo và sinh thái. Việc kết nối những thế mạnh này giúp khách đến hội nghị có thêm lựa chọn trải nghiệm văn hóa, ẩm thực, tham quan làng nghề hoặc nghỉ dưỡng. Qua đó, thành phố hướng đến kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng giá trị từ mỗi đoàn khách.

Giám đốc Sở Du lịch TP Hồ Chí Minh - Phạm Huy Bình - cho biết, du lịch MICE góp phần thúc đẩy ngành chuyển từ tăng trưởng về lượng sang tăng trưởng về giá trị. Thành phố tiếp tục hoàn thiện chính sách, nâng năng lực hạ tầng, đổi mới xúc tiến và nâng chất lượng toàn bộ hệ sinh thái MICE. Hướng phát triển này đặt ra yêu cầu cao hơn đối với đội ngũ phục vụ và quản lý. Một đoàn khách quốc tế hoặc sự kiện lớn cần sự phối hợp giữa lữ hành, lưu trú, vận chuyển, ăn uống và điểm tham quan. Chất lượng trải nghiệm phụ thuộc vào khả năng tổ chức, giao tiếp và xử lý những thay đổi trong suốt hành trình. "Quy mô thị trường càng lớn thì yêu cầu về chất lượng sản phẩm, dịch vụ và nhân lực càng cao. Thành phố cần đội ngũ có khả năng dẫn dắt chất lượng dịch vụ, quản trị các mô hình kinh doanh mới, làm chủ công nghệ và làm việc trong môi trường quốc tế", ông Bình nhận định.

Đào tạo theo nhu cầu

Áp lực nhân lực thể hiện rõ ở khối lưu trú, nơi trực tiếp phục vụ nhu cầu nghỉ ngơi và nhiều hoạt động của khách MICE. Theo bà Võ Ngọc Điệp - Trưởng phòng Quản lý cơ sở lưu trú du lịch - Sở Du lịch TP Hồ Chí Minh, sau hợp nhất, thành phố có hơn 4.809 cơ sở lưu trú với khoảng 106.000 phòng. Lao động khối lưu trú được ước tính khoảng 120.000 -125.000 người. Số lượng lao động đã phục hồi khá nhanh, nhưng một bộ phận nhân sự có kinh nghiệm chuyển ngành sau đại dịch và chưa quay lại. Người tuyển mới cần thời gian đào tạo, tích lũy tay nghề. Khoảng trống còn nằm ở đội ngũ giám sát, trưởng bộ phận, quản lý cấp trung, tổng quản lý và nhân sự kế cận.

Khảo sát thị trường lao động du lịch - khách sạn TP Hồ Chí Minh năm 2026 của Hoteljob cho thấy có tới 89,7% đơn vị có nhu cầu tuyển dụng; 71,8% đánh giá tuyển người khó hoặc rất khó. Tỷ lệ nghỉ việc bình quân đạt 18,9%. TS Dương Đức Minh - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển Kinh tế và Du lịch - nhận định nhân lực khách sạn có nền tảng khá tốt về nghiệp vụ, tinh thần phục vụ và tuân thủ quy trình. Tuy nhiên, còn khoảng cách giữa thực hiện đúng quy trình và làm chủ tình huống. Hạn chế thường bộc lộ khi thông tin thay đổi, khách có yêu cầu đặc biệt, công nghệ gặp sự cố hoặc nhiều bộ phận cần cùng giải quyết một vấn đề.

Ông đề xuất đào tạo theo vị trí việc làm và mức độ thành thạo. Đội ngũ quản lý cấp trung cần được nâng năng lực huấn luyện, phân quyền và phối hợp giữa các bộ phận, giúp nhân viên xử lý tình huống và duy trì chất lượng phục vụ khi yêu cầu của khách thay đổi.

Theo bà Võ Ngọc Điệp, điều kiện đào tạo giữa các nhóm cơ sở lưu trú còn chênh lệch. Khách sạn 3-5 sao nhìn chung có đội ngũ được đào tạo bài bản hơn và thường tổ chức bồi dưỡng theo bộ phận. Trong khi đó, nhiều cơ sở nhỏ thiếu nguồn lực đào tạo nội bộ, nhân viên phải kiêm nhiệm nhiều vị trí. Vì vậy, cần nghiên cứu cơ chế hỗ trợ, đặt hàng và chia sẻ chi phí đào tạo, nhất là đối với cơ sở vừa và nhỏ. Phát triển nhân lực cũng phải phù hợp từng khu vực, bởi khách sạn ở trung tâm thành phố, cơ sở phục vụ hội nghị và resort có yêu cầu vận hành khác nhau.

Bà Đặng Thị Phương Anh - Quản lý phát triển nguồn nhân lực của Dự án Du lịch Thụy Sĩ vì sự phát triển bền vững tại Việt Nam (ST4SD) - cho rằng, đào tạo cần trở thành quá trình thường xuyên trong suốt hành trình nghề nghiệp. Chương trình theo tiêu chuẩn quốc tế phải được điều chỉnh phù hợp điều kiện Việt Nam, kết hợp học trực tuyến, trực tiếp và tình huống thực tế. Thành phố đang phối hợp triển khai Chương trình đào tạo quản trị du lịch và khách sạn theo tiêu chuẩn Thụy Sĩ nhằm nâng năng lực quản trị cho người làm việc trong ngành. Với hướng dẫn viên, kế hoạch năm 2026 dự kiến tổ chức 6 khóa cập nhật kiến thức, đồng thời bồi dưỡng hiểu biết về văn hóa, lịch sử và kỹ năng khai thác điểm đến trong không gian mới. Đào tạo cũng cần đi đôi với các chính sách thỏa đáng để giữ chân người lao động. Thu nhập, ca làm, cách đánh giá và cơ hội thăng tiến ảnh hưởng không nhỏ đến lựa chọn gắn bó với nghề.

Theo ông Lê Trương Hiền Hòa - Phó Giám đốc Sở Du lịch TP Hồ Chí Minh - phát triển nhân lực cần sự liên kết thực chất giữa cơ quan quản lý, nhà trường, doanh nghiệp và người lao động. Doanh nghiệp tham gia xác định nhu cầu, chuẩn năng lực; cơ sở đào tạo cập nhật chương trình; cơ quan quản lý kết nối và định hướng, trong khi người lao động chủ động nâng kỹ năng.