Các nền kinh tế mới nổi đẩy mạnh điện khí hóa

Từ ô tô, nhà máy đến hệ thống sưởi ấm, thế giới đang đẩy nhanh quá trình chuyển đổi từ nhiên liệu hóa thạch sang điện. Xu hướng này không chỉ nhằm giảm phát thải, mà còn giúp tiết kiệm chi phí và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu. Tuy nhiên, một nghịch lý đang xuất hiện: nhiều nền kinh tế mới nổi tăng tốc điện khí hóa, trong khi các nước phát triển lại có dấu hiệu chững lại.

Ấn Độ đang phát triển mạnh điện mặt trời, nhưng đồng thời vẫn xây thêm nhà máy điện than. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, nhu cầu điện của nước này dự kiến tăng hơn 6% mỗi năm đến năm 2030, khi quá trình đô thị hóa và mức sống gia tăng.

Đáng chú ý, nhiều nền kinh tế mới nổi có lợi thế khi xây dựng hạ tầng mới, thay vì phải thay thế những hệ thống đã phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch hàng chục năm qua. Tại Trung Quốc, điện đã chiếm khoảng 30% tổng năng lượng tiêu thụ cuối cùng, trong khi tỷ lệ này tại Đức chỉ khoảng 22%.

Ông Kingsmill Bond - Chiến lược gia năng lượng, Tổ chức Ember cho biết: "Điện khí hóa gần như không tiến triển tại Đức, châu Âu và Mỹ trong suốt gần 20 năm. Vì vậy, thực tế châu Âu mới là khu vực đang tụt hậu".

Một trong những nguyên nhân là giá điện. Dù năng lượng tái tạo hiện đáp ứng khoảng một nửa lượng điện tiêu thụ tại EU, chi phí khí đốt, lưới điện và thuế vẫn khiến hóa đơn điện ở mức cao, làm giảm động lực chuyển đổi.

Ông Kingsmill Bond - Chiến lược gia năng lượng, Tổ chức Ember chia sẻ: "Châu Âu có giá điện cao nhất thế giới bởi chúng tôi đã quá tập trung vào một khía cạnh của chuyển đổi năng lượng, đó là giảm phát thải trong nguồn cung. Giờ đây, cần tập trung giảm giá điện và điện khí hóa nhu cầu sử dụng".

Hiện nay, điện mới chiếm khoảng 23% tổng năng lượng tiêu thụ toàn cầu. Thổ Nhĩ Kỳ, nước chủ nhà của COP31, đang thúc đẩy mục tiêu nâng tỷ lệ này lên 35% vào năm 2035. Theo IEA, các công nghệ hiện có đã có thể đưa tỷ lệ điện khí hóa lên khoảng 33% với chi phí cạnh tranh.

Tuy nhiên, việc mở rộng lưới điện, đầu tư hệ thống lưu trữ và bảo đảm nguồn cung ổn định vẫn là những thách thức lớn. Đặc biệt tại các nền kinh tế đang phát triển, nhu cầu điện tăng nhanh khiến năng lượng tái tạo chưa thể ngay lập tức thay thế hoàn toàn nhiên liệu hóa thạch.

Ông Kingsmill Bond - Chiến lược gia năng lượng, Tổ chức Ember nêu ý kiến: "Rào cản thực sự đối với sự thay đổi không phải công nghệ, cũng không phải kinh tế, mà là chính trị".

Vì vậy, cuộc đua điện khí hóa không đơn thuần là sản xuất thêm điện sạch, mà còn là bài toán về chính sách, đầu tư hạ tầng và chi phí năng lượng. Quốc gia nào giải quyết tốt những yếu tố này sẽ có lợi thế trong quá trình chuyển đổi kinh tế và năng lượng toàn cầu.