Các nước vùng Vịnh nỗ lực ngăn chặn căng thẳng Mỹ - Iran leo thang

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đe dọa hành động quân sự chống lại Iran - một động thái mà các nước vùng Vịnh lo ngại sẽ khiến căng thẳng Mỹ - Iran thêm leo thang, đẩy khu vực vào hỗn loạn và căng thẳng.

Saudi Arabia được cho là đang vận động chính quyền Mỹ không tấn công Iran, trong khi Qatar và Oman tập trung vào những cuộc tiếp xúc ngoại giao giữa các quan chức Iran và Mỹ. Ba quốc gia này đã chuyển sang những hoạt động ngoại giao cấp cao nhằm giảm căng thẳng Mỹ - Iran. Các báo cáo hôm 14/1 cho thấy liên lạc giữa Washington và Tehran đã bị gián đoạn, làm dấy lên lo ngại rằng một cuộc tấn công sắp xảy ra.

"Họ đều lo ngại vì tất cả các kênh liên lạc truyền thống giữa Mỹ và Iran đều không được sử dụng, ít nhất là từ phía Mỹ" - bà Anna Jacobs Khalaf, một nhà phân tích vùng Vịnh và nghiên cứu viên không thường trú tại Viện Các quốc gia Arab Vùng Vịnh, cho biết.

Căng thẳng Mỹ - Iran leo thang sau khi Tổng thống Trump liên tục đe dọa hành động quân sự ở Iran vì tình trạng đàn áp biểu tình đẫm máu đang diễn ra tại nước này. Giới chức Iran cho biết hơn 100 nhân viên lực lượng an ninh đã thiệt mạng trong các cuộc đụng độ với người biểu tình. Trong khi đó, các nhà hoạt động đối lập nói rằng số người thiệt mạng thực tế lên tới hàng nghìn kể từ khi các cuộc biểu tình nổ ra vào cuối tháng 12/2025.

Tổng thống Trump kêu gọi người dân Iran tiếp quản các thể chế nhà nước, hứa hẹn rằng "sự giúp đỡ của Mỹ đang đến". Mặc dù không rõ ông đang cân nhắc hình thức tấn công Iran nào nhưng những phát ngôn của Tổng thống Mỹ đã khiến khu vực Trung Đông phải chuẩn bị cho tình trạng leo thang.

Các quốc gia Vùng Vịnh lo ngại rằng một cuộc tấn công quân sự vào Iran có thể làm lũng đoạn giá dầu, phá vỡ danh tiếng của họ như những nơi trú ẩn an toàn cho hoạt động kinh doanh, đồng thời kích hoạt sự trả đũa của Iran trên lãnh thổ của họ.

Trước đó, vào năm 2019, lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn ở Yemen đã tấn công các cơ sở dầu mỏ của Saudi Arabia, làm giảm tạm thời sản lượng dầu của nước này. Tháng 6/2025, Iran đã tấn công căn cứ không quân Al Udeid của Qatar - nơi đóng quân của quân đội Mỹ - sau khi Mỹ tấn công một cơ sở hạt nhân quan trọng ở Iran.