Cảnh báo gánh nặng thuế đe dọa đà phục hồi kinh tế toàn cầu

Đó là cảnh báo vừa được Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) đưa ra ngày 23/4. Theo đó, hiện tượng “trượt thuế” – vốn bị khuếch đại bởi lạm phát – đang âm thầm làm suy yếu sức mua của người lao động và kéo lùi tiêu dùng, yếu tố then chốt của tăng trưởng kinh tế.

Trọng tâm của vấn đề nằm ở khoản chênh lệch thuế (còn gọi là nêm thuế), tức khoảng cách giữa tổng chi phí lao động mà doanh nghiệp phải chi trả và mức lương ròng mà người lao động thực sự nhận được. Trong năm 2025, con số này đã tăng lên mức trung bình 35,1% trong OECD, cao nhất kể từ năm 2018. Sự gia tăng này phần lớn bắt nguồn từ việc tiền lương danh nghĩa được điều chỉnh tăng để bù đắp lạm phát, trong khi các ngưỡng thuế thu nhập lại không được cập nhật tương ứng. Hệ quả là người lao động bị đẩy vào các bậc thuế cao hơn mà không thực sự cải thiện được sức mua.

Tác động của hiện tượng này đặc biệt rõ rệt đối với các hộ gia đình có con. Dữ liệu cho thấy nêm thuế đối với nhóm này tăng mạnh hơn so với người độc thân, tạo ra một áp lực kép. Một mặt, thu nhập danh nghĩa tăng khiến họ dễ dàng vượt qua ngưỡng để nhận các khoản trợ cấp xã hội, dẫn đến việc mất đi một phần hỗ trợ tài chính. Mặt khác, các ưu đãi thuế dành cho gia đình lại không theo kịp tốc độ lạm phát. Kết quả là phần lợi ích từ việc tăng lương bị bào mòn đáng kể, thậm chí gần như biến mất đối với nhiều hộ gia đình trung lưu.

Không chỉ dừng lại ở tác động lên người lao động, tình trạng này còn ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Khi chi phí lao động tăng cao nhưng thu nhập ròng của nhân viên không cải thiện tương ứng, các công ty rơi vào thế khó: họ phải chi nhiều hơn nhưng không thể nâng cao sức hấp dẫn của những vị trí tuyển dụng. Điều này đặc biệt đáng lo ngại trong các lĩnh vực đòi hỏi kỹ năng cao như công nghệ và kỹ thuật, nơi nguy cơ chảy máu chất xám sang những quốc gia có mức thuế thấp hơn ngày càng gia tăng.

Trong bối cảnh đó, mô hình thuế của Pháp được xem là dễ bị tổn thương hơn so với nhiều quốc gia khác trong OECD. Hệ thống này dựa nhiều vào các khoản đóng góp của doanh nghiệp, giúp duy trì một mạng lưới an sinh xã hội vững chắc nhưng đồng thời cũng làm gia tăng đáng kể chi phí lao động. Điều này tạo ra một “hiệu ứng ngưỡng” rõ rệt: để tăng thu nhập ròng cho người lao động, doanh nghiệp phải bỏ ra một khoản chi phí lớn hơn nhiều so với các đối thủ quốc tế, từ đó hạn chế khả năng tăng lương trong thực tế.

Nhìn rộng hơn, việc gia tăng áp lực thuế đang trở thành một lực cản đáng kể đối với nền kinh tế. Nó không chỉ làm suy giảm tiêu dùng cá nhân mà còn ảnh hưởng đến động lực làm việc, khi khoảng cách giữa thu nhập từ lao động và các khoản trợ cấp ngày càng thu hẹp. Đồng thời, chi phí lao động cao hơn cũng làm giảm biên lợi nhuận của doanh nghiệp, khiến họ dè dặt hơn trong những quyết định đầu tư – yếu tố quan trọng để duy trì một chu kỳ tăng trưởng bền vững.

Triển vọng cho giai đoạn 2026–2027 vì thế phụ thuộc lớn vào những quyết định chính sách trong thời gian tới. Nếu các chính phủ không điều chỉnh ngưỡng thuế theo lạm phát một cách kịp thời, nguy cơ tiêu dùng bị kìm hãm là rất rõ ràng. Tuy nhiên, họ cũng phải đối mặt với bài toán khó: giữa việc giảm thuế để kích thích tăng trưởng và việc duy trì nguồn thu ngân sách nhằm bù đắp thâm hụt từ các cuộc khủng hoảng trước đó. Cách cân bằng giữa hai mục tiêu này sẽ đóng vai trò quyết định đối với quỹ đạo phục hồi của nền kinh tế toàn cầu trong những năm tới.