Cảnh báo số ca nhiễm virus Tây sông Nile gia tăng khắp châu Âu

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khu vực châu Âu và Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát Dịch bệnh châu Âu (ECDC) vừa cảnh báo số ca mắc virus Tây sông Nile (West Nile) đang gia tăng tại nhiều quốc gia châu Âu ngay từ đầu mùa lây truyền năm 2026, đồng thời kêu gọi các nước tăng cường giám sát muỗi truyền bệnh và đẩy mạnh truyền thông nhằm nâng cao nhận thức của người dân về các biện pháp phòng ngừa.

Theo số liệu mới nhất của ECDC, tính đến ngày 15/7, châu Âu và các khu vực lân cận đã ghi nhận 33 ca nhiễm virus Tây sông Nile lây truyền tại cộng đồng ở 5 quốc gia gồm Hy Lạp, Italy, Tây Ban Nha, Romania và Bắc Macedonia. Trong đó, Hy Lạp và Italy là hai quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

Tại Hy Lạp, Tổ chức Y tế Công cộng Quốc gia (EODY) cho biết từ đầu mùa giám sát năm 2026 đến ngày 22/7 đã ghi nhận 21 ca mắc trong nước, riêng tuần qua có thêm 14 ca mới. Đáng chú ý, 20 trong số 21 bệnh nhân xuất hiện các biến chứng xâm lấn thần kinh trung ương như viêm não, viêm màng não hoặc liệt mềm cấp tính. Hiện 13 bệnh nhân vẫn đang được điều trị tại bệnh viện và chưa ghi nhận trường hợp tử vong nào.

Ngoài các ca lây truyền trong nước, giới chức y tế Hy Lạp cũng phát hiện thêm một trường hợp có lịch sử di chuyển phức tạp, từng lưu trú tại một quốc gia lưu hành virus. Tuy nhiên, cơ quan chức năng chưa xác định được nơi phơi nhiễm nên trường hợp này chưa được đưa vào phân tích dịch tễ.

Dù chưa phát hiện ca bệnh trên người, EODY đã đưa một số khu vực như Paiania, Rafina-Pikermi, Marousi, Iraklio Attikis và Filothei-Psychiko vào nhóm có nguy cơ cao dựa trên các dữ liệu dịch tễ, điều kiện địa hình và vị trí gần các vùng đã xuất hiện virus. Cơ quan này cho biết việc Hy Lạp gần như năm nào cũng ghi nhận ca mắc kể từ năm 2010 cho thấy virus Tây sông Nile đã trở thành tác nhân lưu hành thường xuyên tại nước này, tương tự nhiều quốc gia khác ở châu Âu.

Trong khi đó, Italy là quốc gia có phạm vi lưu hành rộng nhất với 21 ca bệnh được ghi nhận tại 17 khu vực khác nhau. Chỉ trong tuần gần nhất, có tới 11 địa bàn mới được bổ sung vào danh sách vùng lưu hành virus, phản ánh tốc độ lan rộng nhanh về mặt địa lý. Các ca bệnh tại Italy được ghi nhận ở nhiều địa phương như Novara, Cremona, Verona, Milan, Florence, Naples, Padua, Modena và Ferrara.

Ngoài ra, Bắc Macedonia, Romania và Tây Ban Nha đều ghi nhận hai ca mắc lây truyền trong nước. WHO khu vực châu Âu nhận định mặc dù nguy cơ lây nhiễm đối với phần lớn người dân vẫn ở mức thấp, các quốc gia cần khẩn trương tăng cường giám sát quần thể muỗi và đẩy mạnh tuyên truyền để người dân chủ động phòng tránh.

Giám đốc WHO khu vực châu Âu Hans Henri P. Kluge cho biết virus Tây sông Nile không phải là mối đe dọa mới, song những điều kiện thúc đẩy sự lây lan của virus đang thay đổi nhanh chóng. Theo ông, nhiệt độ ngày càng tăng cùng mùa Hè kéo dài đã tạo điều kiện để muỗi có nhiều thời gian sinh sản, mở rộng phạm vi phân bố và truyền virus sang người trên diện rộng hơn.

WHO cho biết khoảng 70-80% người nhiễm virus Tây sông Nile không xuất hiện triệu chứng. Những trường hợp có biểu hiện bệnh thường bị sốt, đau đầu, mệt mỏi, đau nhức cơ thể, buồn nôn hoặc nôn, đôi khi kèm phát ban hoặc nổi hạch. Tuy nhiên, khoảng một trong 150 người nhiễm có thể tiến triển thành thể bệnh nặng, gây tổn thương hệ thần kinh trung ương với các biểu hiện như viêm não, viêm màng não, cứng gáy, co giật, yếu cơ, liệt hoặc hôn mê. Đây là những trường hợp có nguy cơ đe dọa tính mạng và cần được điều trị tích cực tại bệnh viện.

Hiện chưa có vaccine được cấp phép sử dụng cho người cũng như chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với virus Tây sông Nile. Việc điều trị chủ yếu tập trung vào kiểm soát triệu chứng và chăm sóc hỗ trợ đối với các ca bệnh nặng.

Virus Tây sông Nile chủ yếu lây truyền qua vết đốt của muỗi mang mầm bệnh sau khi hút máu các loài chim nhiễm virus - ổ chứa tự nhiên của tác nhân này. Một số trường hợp lây truyền qua truyền máu, ghép tạng, từ mẹ sang con trong thai kỳ hoặc khi cho con bú cũng đã được ghi nhận, song rất hiếm gặp. Đến nay chưa có bằng chứng virus lây từ người sang người thông qua tiếp xúc thông thường.

Theo WHO, mùa lây truyền tại châu Âu thường kéo dài từ cuối mùa xuân đến mùa thu và đạt đỉnh trong giai đoạn từ tháng 7 đến tháng 9. Để giảm nguy cơ mắc bệnh, WHO khuyến cáo người dân mặc quần áo dài tay, sáng màu, sử dụng thuốc chống muỗi theo hướng dẫn, hạn chế hoạt động ngoài trời vào thời điểm bình minh và hoàng hôn - khi muỗi hoạt động mạnh nhất, đồng thời lắp lưới chống muỗi tại cửa ra vào và cửa sổ, sử dụng màn khi ngủ nếu cần thiết.

Bên cạnh đó, việc loại bỏ các điểm nước đọng quanh nhà như chậu cây, xô, thùng chứa nước và các vật dụng có thể tích nước mưa được xem là biện pháp quan trọng nhằm hạn chế nơi sinh sản của muỗi.

WHO cũng khuyến cáo những người sinh sống hoặc vừa trở về từ các khu vực đang lưu hành virus cần nhanh chóng đến cơ sở y tế nếu xuất hiện các triệu chứng như sốt cao, phát ban, cứng gáy hoặc các dấu hiệu thần kinh bất thường sau khi bị muỗi đốt. Theo tổ chức này, việc phát hiện sớm và điều trị hỗ trợ kịp thời có ý nghĩa quan trọng trong việc giảm nguy cơ diễn biến nặng và các biến chứng nguy hiểm.