Cảnh báo vệ tinh phản xạ có thể ảnh hưởng toàn cầu

Giới khoa học cảnh báo kế hoạch dùng vệ tinh phản xạ và tăng mạnh số lượng vệ tinh ở quỹ đạo Trái Đất tầm thấp có thể gây tác động sâu rộng tới sức khỏe con người và hệ sinh thái.

Trong thư gửi Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC), lãnh đạo 4 hiệp hội khoa học quốc tế đại diện cho khoảng 2.500 nhà nghiên cứu từ hơn 30 quốc gia bày tỏ lo ngại về các đề xuất này.

FCC hiện xem xét kế hoạch của công ty khởi nghiệp Reflect Orbital về việc dùng vệ tinh gắn gương phản chiếu ánh sáng Mặt Trời xuống một số khu vực trên Trái Đất vào ban đêm. Cùng với đó là đề xuất của SpaceX về việc triển khai tới 1 triệu vệ tinh để xây dựng mạng lưới điện toán chạy bằng năng lượng Mặt Trời trong không gian, phục vụ các tác vụ AI, tức trí tuệ nhân tạo.

Các nhà khoa học cho rằng việc thay đổi môi trường ánh sáng ban đêm ở quy mô lớn có thể làm xáo trộn chu kỳ sáng - tối tự nhiên. Theo họ, điều này có thể ảnh hưởng đến đồng hồ sinh học kiểm soát giấc ngủ và hormone ở người và động vật, đồng thời tác động tới sự di cư của các loài sống về đêm, chu kỳ theo mùa của thực vật và nhịp sinh học của sinh vật phù du biển, nền tảng của chuỗi thức ăn trong đại dương.

Giới nghiên cứu kêu gọi cơ quan quản lý tiến hành đánh giá tác động môi trường đầy đủ, đồng thời đặt giới hạn đối với độ phản xạ của vệ tinh và độ sáng tích lũy của bầu trời đêm.

Theo Reflect Orbital, hệ thống này có thể chiếu sáng khu vực rộng khoảng 5-6 km theo yêu cầu, với độ sáng điều chỉnh từ mức ánh trăng tới ánh sáng ban ngày. Công ty cho rằng công nghệ này có thể hỗ trợ sản xuất năng lượng Mặt Trời vào buổi tối, xây dựng, ứng phó thiên tai và nông nghiệp.

Tuy nhiên, các tổ chức bảo vệ bầu trời đêm cảnh báo số lượng vệ tinh hiện nay đã khiến độ sáng khuếch tán của bầu trời ban đêm tăng khoảng 10%. Ngoài việc tạo vệt sáng trong ảnh chụp thiên văn, ánh sáng phản xạ từ vệ tinh và mảnh vỡ không gian còn khiến bầu trời sáng hơn trên phạm vi toàn cầu.

Các chuyên gia nhấn mạnh hệ thống sinh học có thể nhạy cảm với thay đổi ánh sáng ở mức thấp hơn nhiều so với ngưỡng con người cảm nhận. Họ cho rằng nếu bầu trời đêm sáng lên vĩnh viễn, tác động có thể lan rộng trong các hệ sinh thái theo cách chưa thể hiểu hết.