Cao tốc Bảo Hà - Lai Châu: Tăng tốc từ những phần việc đầu tiên

Chiều 23/9, Ban Chỉ đạo thực hiện xây dựng dự án cao tốc Bảo Hà - Lai Châu (CT.13), đoạn Bảo Hà - Trung tâm hành chính tỉnh Lai Châu tổ chức phiên họp lần thứ 2, tập trung vào những phần việc có ý nghĩa quyết định đối với tiến độ dự án: hoàn thiện thủ tục đầu tư, xác định phạm vi giải phóng mặt bằng, chuẩn bị tái định cư và nguồn lực thực hiện.

Cuộc họp do đồng chí Lê Minh Ngân, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo tỉnh chủ trì.

Từ quyết sách đến những bước chuẩn bị cụ thể

Theo phương án đang được tỉnh Lai Châu chuẩn bị, đoạn cao tốc Bảo Hà - Trung tâm hành chính tỉnh Lai Châu có chiều dài khoảng 119-120 km, trong đó khoảng 49,5 km thuộc địa phận tỉnh Lào Cai và 69,5 km thuộc địa phận tỉnh Lai Châu. Điểm đầu kết nối với cao tốc Hà Nội - Lào Cai tại khu vực xã Bảo Hà, tỉnh Lào Cai; điểm cuối tại Trung tâm hành chính tỉnh Lai Châu.

Dự án được nghiên cứu với quy mô 4 làn xe cao tốc hoàn chỉnh, tốc độ thiết kế 100 km/h, dự kiến thực hiện trong giai đoạn 2026-2031 từ nguồn ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương. Trên địa bàn Lai Châu, tuyến đi qua 9 xã, phường gồm Mường Than, Pắc Ta, Tân Uyên, Mường Khoa, Bản Bo, Bình Lư, Khun Há, Tả Lèng và Tân Phong.

Đây là một phần của tuyến cao tốc Bảo Hà - Lai Châu kết nối từ cao tốc Hà Nội - Lào Cai tới khu vực cửa khẩu quốc tế Ma Lù Thàng. Theo thông tin từ Chính phủ, toàn tuyến được nghiên cứu dài khoảng 163 km, quy mô 4 làn xe; tuyến có vai trò tăng cường kết nối Lai Châu và khu vực Tây Bắc với mạng lưới cao tốc quốc gia, đồng thời mở rộng kết nối tới các cửa khẩu.

Việc thúc đẩy tuyến đường này cũng nằm trong định hướng điều chỉnh tiến trình đầu tư hệ thống đường bộ cao tốc. Quy hoạch mạng lưới đường bộ được công bố trong năm 2026 xác định cao tốc Bảo Hà - Lai Châu dài khoảng 163 km, quy mô 4 làn xe, đầu tư trước năm 2030.

Đối với Lai Châu, ý nghĩa của tuyến đường càng rõ nét khi đây hiện vẫn là địa phương chưa có đường cao tốc. Địa hình miền núi, khoảng cách xa các trung tâm kinh tế và nguy cơ sạt lở trên các tuyến đường hiện hữu là những yếu tố khiến yêu cầu tăng cường kết nối giao thông trở nên cấp thiết. Tại cuộc làm việc tháng 8/2026, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc cũng nhấn mạnh yêu cầu nghiên cứu kỹ phương án đầu tư, bảo đảm hiệu quả và tối ưu hóa nguồn lực.

Chuẩn bị mặt bằng từ sớm, không chờ đến khi dự án khởi công

Với những dự án hạ tầng quy mô lớn, giải phóng mặt bằng luôn là một trong những công việc cần được chuẩn bị từ sớm. Bởi vậy, song song với việc hoàn thiện hồ sơ đầu tư, Lai Châu đang từng bước rà soát hiện trạng đất đai, tài sản, công trình bị ảnh hưởng, xác định phạm vi dự kiến thu hồi đất và chuẩn bị phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Tại phiên họp ngày 23/9, các đại biểu tiếp tục tập trung làm rõ phạm vi thu hồi đất, phương án đầu tư các khu tái định cư, vị trí trạm dừng nghỉ và nguồn vốn thực hiện dự án. Đây đều là những nội dung cần được tính toán đồng bộ ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư để hạn chế phát sinh khi bước vào triển khai.

Trước đó, ngày 17/9, Tổ giúp việc Ban Chỉ đạo đã họp đánh giá tiến độ và xác định nhiệm vụ trọng tâm quý IV/2026. Theo UBND tỉnh Lai Châu, tỉnh đã hoàn thiện Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi và trình Thủ tướng Chính phủ lần thứ ba tại Tờ trình số 7328/TTr-UBND ngày 24/8/2026. Trong quý IV, tỉnh tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, phối hợp với Hội đồng thẩm định Nhà nước và các cơ quan của Quốc hội trong quá trình thẩm định, thẩm tra; đồng thời chuẩn bị các điều kiện về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và đăng ký nhu cầu vốn trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030.

Một bước tiến quan trọng khác cũng đã được thực hiện. Ngày 18/9/2026, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc ký Quyết định số 1808/QĐ-TTg thành lập Hội đồng thẩm định Nhà nước thẩm định Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án đoạn Bảo Hà - Trung tâm hành chính tỉnh Lai Châu. Hội đồng do Bộ trưởng Bộ Xây dựng làm Chủ tịch; Bộ Xây dựng là cơ quan thường trực.

Hội đồng được giao thẩm định các nội dung theo quy định, trong đó có sự cần thiết đầu tư, tổng mức đầu tư, khả năng cân đối vốn và hiệu quả kinh tế - xã hội; hoàn thiện báo cáo thẩm định để làm cơ sở xác định hồ sơ dự án đủ hoặc chưa đủ điều kiện trình Chính phủ để trình Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư.

Như vậy, cùng lúc với quá trình hoàn thiện hồ sơ ở Trung ương, địa phương đang chủ động chuẩn bị những công việc thuộc trách nhiệm của mình. Đây cũng là lý do công tác quản lý hiện trạng đất đai, tài sản và trật tự xây dựng trên phạm vi dự kiến thực hiện dự án được đặt ra ngay từ thời điểm này.

Tạo đồng thuận để mở đường cho tương lai

Tại cuộc họp ngày 23/9, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo Lê Minh Ngân đề nghị Đảng ủy UBND tỉnh lãnh đạo UBND tỉnh tiếp tục rà soát, hoàn thiện hồ sơ Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, bảo đảm chặt chẽ, thống nhất và đúng quy định pháp luật.

Cùng với đó, yêu cầu đánh giá đầy đủ nguồn vốn, khả năng cân đối vốn và phương án bố trí phần vốn ngân sách địa phương; phối hợp với các xã, phường có dự án đi qua cập nhật chính xác phạm vi thu hồi đất, hiện trạng sử dụng đất, công trình, tài sản, số hộ bị ảnh hưởng và nhu cầu tái định cư.

Một nhiệm vụ được nhấn mạnh là chuẩn bị đầy đủ điều kiện để có thể triển khai công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ngay sau khi dự án được Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư.

Các xã, phường có tuyến đi qua được yêu cầu quản lý chặt chẽ mốc, cọc giải phóng mặt bằng; kiểm soát hiện trạng đất đai, tài sản, vật kiến trúc và trật tự xây dựng trong phạm vi dự kiến thu hồi. Đồng thời, tăng cường tuyên truyền, đối thoại và cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác để người dân hiểu rõ về dự án.

Thực tế, từ tháng 5/2026, tỉnh Lai Châu đã tổ chức các cuộc làm việc tại những địa bàn tuyến dự kiến đi qua, tập trung vào lựa chọn hướng tuyến và chuẩn bị nhiệm vụ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng.

Trong kế hoạch triển khai, tỉnh từng đặt mục tiêu phấn đấu trình Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư trong năm 2026; đồng thời xây dựng các mốc công việc tiếp theo đối với công tác giải phóng mặt bằng và triển khai dự án.

Con đường cao tốc chưa hình thành trên thực địa, nhưng một khối lượng lớn công việc đã và đang được triển khai phía sau những tuyến đường hiện hữu: từ hồ sơ, quy hoạch, nguồn vốn đến đất đai, tái định cư và công tác dân vận.

Với Lai Châu, cao tốc Bảo Hà - Trung tâm hành chính tỉnh không chỉ là một dự án giao thông quy mô lớn. Tuyến đường được kỳ vọng mở rộng không gian kết nối, rút ngắn khoảng cách giao thương, tạo điều kiện khai thác tốt hơn tiềm năng nông nghiệp, du lịch, thương mại và các lĩnh vực kinh tế của địa phương.

Nhưng trước khi những đoàn xe đầu tiên lưu thông trên tuyến cao tốc ấy, điều cần được hoàn thành trước hết là một “con đường” khác: con đường của sự chuẩn bị kỹ lưỡng, minh bạch về chính sách, đúng quy định pháp luật và tạo được sự đồng thuận của người dân nơi dự án đi qua.