Cấp cứu ngoại viện trên thế giới đang thay đổi thế nào?

Ảnh minh họa: Pexels

Sự chuyển dịch này cũng được phản ánh trong hướng dẫn mới của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), công bố tháng 9/2025. WHO xem đây là một hệ thống y tế gồm nhiều mắt xích chứ không đơn thuần là vận chuyển bằng xe cứu thương.

Bắt đầu điều trị trước khi bệnh nhân đến bệnh viện

Tại Đức và Pháp, bác sĩ cấp cứu có thể được điều động tới hiện trường để trực tiếp thăm khám, hồi sức và ổn định người bệnh trước khi vận chuyển. Trong khi đó, tại Anh, Mỹ và Australia, lực lượng cấp cứu được đào tạo chuyên sâu đảm nhiệm phần lớn việc đánh giá và xử trí ban đầu. Sự khác biệt nằm ở cách tổ chức nhân lực, những điểm chung là người bệnh được can thiệp sớm ngay từ khi còn ở ngoài bệnh viện.

Tại Anh, hướng đi này được thể hiện khá rõ trong kế hoạch chăm sóc cấp cứu và khẩn cấp năm 2025-2026 của NHS (Dịch vụ Y tế Quốc gia). Các dịch vụ cấp cứu được yêu cầu tăng số người bệnh được đánh giá và điều trị ngay tại hiện trường, đồng thời mở rộng những lựa chọn chăm sóc tại nhà hoặc tại cộng đồng đối với các trường hợp không nhất thiết phải vào khoa cấp cứu. Khi cần, nhân viên cấp cứu có thể trao đổi với các chuyên gia y tế để lựa chọn hướng xử trí phù hợp trước khi quyết định chuyển viện.

Australia cũng đang mở rộng phạm vi công việc của nhân viên cấp cứu. Tại bang Nam Australia, những nhân viên được đào tạo nâng cao có thể tham gia xử trí một số trường hợp khẩn cấp tại cộng đồng, trong đó có hỗ trợ người cao tuổi tại các cơ sở chăm sóc. Cách làm này giúp người bệnh được tiếp cận dịch vụ y tế sớm hơn, đồng thời hạn chế những trường hợp phải đưa đến bệnh viện khi chưa thực sự cần thiết. Những ví dụ trên cho thấy cấp cứu ngoại viện đang được đặt nhiều hơn vào vai trò điều trị ban đầu. Bệnh nhân không nhất thiết phải chờ đến bệnh viện mới được đánh giá và xử trí, trong khi quyết định chuyển viện ngày càng dựa trên tình trạng thực tế và nhu cầu chăm sóc của từng người bệnh.

Công nghệ tham gia từ cuộc gọi cấp cứu

Theo hướng dẫn mới của WHO, hệ thống tiếp nhận và điều phối cuộc gọi là một cấu phần quan trọng của cấp cứu ngoại viện. Nhân viên tổng đài cần thu thập thông tin, xác định mức độ khẩn cấp và điều phối nguồn lực phù hợp, thay vì chỉ tiếp nhận địa chỉ rồi cử xe đến hiện trường.

Tại Anh, NHS đang tăng cường đánh giá lâm sàng đối với các cuộc gọi cấp cứu trước khi điều xe, qua đó xác định những trường hợp có thể được hướng dẫn hoặc chuyển tới dịch vụ chăm sóc phù hợp khác. NHS cũng yêu cầu các đơn vị cấp cứu giảm những chuyến điều xe và chuyển viện có thể tránh được.

Thông tin về người bệnh ngày càng được kết nối giữa các khâu. NHS dành thêm kinh phí cho hệ thống hồ sơ chăm sóc liên thông, giúp nhân viên cấp cứu tiếp cận những thông tin y tế cần thiết khi xử trí người bệnh. Mục tiêu là hỗ trợ quyết định tại hiện trường và hạn chế những trường hợp phải đưa vào bệnh viện khi có thể chăm sóc theo hướng khác.

Khám và hỗ trợ chuyên môn từ xa cũng đang được phát triển. Thay vì ekip tại hiện trường phải xử trí hoàn toàn độc lập, hình ảnh và dữ liệu người bệnh có thể được truyền tới nhân viên y tế ở nơi khác để hỗ trợ đánh giá và quyết định. Trí tuệ nhân tạo cũng bắt đầu được nghiên cứu trong khâu phân loại cấp cứu và hỗ trợ quyết định. Tuy nhiên, đây vẫn là lĩnh vực đang phát triển, chưa thể xem là công cụ thay thế nhân viên y tế. Những vấn đề về độ chính xác, dữ liệu, trách nhiệm khi xảy ra sai sót và bảo mật thông tin vẫn cần được giải quyết trước khi có thể sử dụng rộng rãi.

Những kỹ thuật chuyên sâu được đưa ra ngoài bệnh viện

Ở một số quốc gia, thay đổi không dừng ở cách phân loại hay tổ chức nhân lực mà đi sâu vào chính các kỹ thuật điều trị. Mỹ mở rộng truyền máu trước khi người bệnh tới bệnh viện, đặc biệt trong những trường hợp chấn thương nặng và mất máu nghiêm trọng. Bộ Quốc phòng Mỹ vừa công bố chương trình thí điểm cho phép các dịch vụ cấp cứu bằng xe cứu thương và máy bay được thanh toán thêm chi phí khi truyền máu cho người bệnh trước khi đến bệnh viện. Chương trình dự kiến kéo dài 5 năm, bắt đầu từ ngày 1/1/2027.

Ở những khu vực có khoảng cách lớn giữa người dân và bệnh viện chuyên sâu, vận chuyển bằng đường hàng không cũng là một phần quan trọng của cấp cứu ngoại viện. Australia, với đặc điểm địa lý rộng và nhiều cộng đồng ở xa các trung tâm y tế lớn, đã phát triển các dịch vụ cấp cứu bằng đường hàng không và những lực lượng cấp cứu có phạm vi chuyên môn mở rộng.