Cắt giảm thủ tục hành chính thực chất để hỗ trợ doanh nghiệp phát triển

Chiều 16/10, phát biểu tại tọa đàm "Đẩy mạnh cắt giảm thủ tục hành chính, gỡ rào cản cho doanh nghiệp phát triển”, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam Nguyễn Khánh Ngọc cho biết, tinh thần chỉ đạo tại Kết luận số 18-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về phát triển kinh tế-xã hội, tài chính quốc gia, vay và trả nợ công giai đoạn 2026-2030 đã đặt ra yêu cầu rất cao và cụ thể: Tiếp tục rà soát, cắt giảm mạnh mẽ các ngành nghề kinh doanh có điều kiện và điều kiện kinh doanh không cần thiết; giảm 50% thời gian thực hiện, 50% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính; đồng thời cấp Bộ chỉ thực hiện không quá 30% tổng số thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực quản lý.

Tuy nhiên, theo ông Ngọc, doanh nghiệp vẫn đang phải đối mặt không ít rào cản, chẳng hạn như tình trạng quy định pháp luật ngày càng nhiều sửa đổi, bổ sung liên tục còn chồng chéo, thiếu thống nhất; các quy định về giải thích, áp dụng pháp luật không đồng bộ dẫn tới những quy định pháp luật không đạt được mục tiêu, chính sách đề ra; thủ tục hành chính qua nhiều tầng nấc; yêu cầu cung cấp hồ sơ giấy tờ của chính cơ quan Nhà nước cấp nhiều lần hoặc những bất cập trong khâu thực thi tại một số cơ quan công quyền.

"Những "điểm nghẽn" này làm gia tăng chi phí tuân thủ, thời gian và rủi ro, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hấp thụ nguồn lực và mục tiêu tăng trưởng kinh tế trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc", Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam nhận định.

Theo ông Ngọc, xóa bỏ các rào cản thể chế và thủ tục hành chính chính không cần thiết là cách thiết thực để tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp, đưa thể chế thực sự trở thành lợi thế cạnh tranh của quốc gia.

Cải cách thủ tục hành chính cần thực chất

Dưới góc nhìn của doanh nghiệp, TS Mạc Quốc Anh, Phó chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP Hà Nội, cho rằng chi phí không phải là yếu tố duy nhất doanh nghiệp quan tâm khi thực hiện thủ tục hành chính, mà còn là thời gian, nhân lực và cơ hội kinh doanh.

Theo ông, trước đây, doanh nghiệp có thể dành 25-28% thời gian làm việc trong ngày cho các thủ tục hành chính. Hiện nay, thời gian này đã giảm dần nhờ chuyển đổi từ hồ sơ giấy sang trực tuyến, điển hình là hóa đơn điện tử, nộp thuế và các thủ tục trong lĩnh vực hải quan.

"Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn gặp vướng mắc trong các thủ tục về đất đai, đầu tư, xây dựng, phòng cháy chữa cháy, hoàn thuế giá trị gia tăng và kiểm tra chuyên ngành. Đáng chú ý, với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, việc kiểm tra chất lượng nguyên liệu có thể khiến hàng hóa phải lưu kho, lưu bãi khoảng 30 ngày trước khi đưa vào sản xuất", ông Mạc Quốc Anh thông tin.

Theo ông Mạc Quốc Anh, thời gian chờ đợi kéo dài không chỉ làm tăng chi phí mà còn có nguy cơ khiến doanh nghiệp chậm tiến độ giao hàng, ảnh hưởng đến cam kết với đối tác. Do đó, vị này cho rằng cải cách thủ tục hành chính cần thực chất hơn để giảm gánh nặng về thời gian, nhân lực và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Cùng quan điểm, TS Nguyễn Minh Thảo, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược (Bộ Tài chính), cho rằng cải cách thủ tục hành chính cần được thực hiện thực chất, lấy doanh nghiệp làm trung tâm, hướng tới môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch, ổn định, an toàn và có chi phí tuân thủ thấp.

Bà Thảo cho rằng, vấn đề quan trọng hơn là doanh nghiệp có thực sự tiết kiệm thời gian, chi phí và thuận lợi hơn khi thực hiện các quy định hay không.

Một trong những định hướng mà bà Thảo đề cập là việc chuyển mạnh phương thức quản lý nhà nước từ tiền kiểm sang hậu kiểm, kết hợp quản lý dựa trên mức độ rủi ro. Theo đó, thay vì đặt nặng việc đáp ứng các điều kiện trước khi gia nhập thị trường, cơ quan quản lý cần xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn và cơ chế giám sát phù hợp để kiểm tra việc tuân thủ trong quá trình doanh nghiệp hoạt động.

"Đây không phải định hướng hoàn toàn mới, nhưng việc tiếp tục thể chế hóa trong các chủ trương, chính sách gần đây được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở triển khai đồng bộ hơn", bà Thảo nhận định.