Cha mẹ dạy con về phong tục Tết trong thời đại số

Tết Nguyên đán vẫn là thời khắc thiêng liêng nhất trong năm của người Việt, nơi các giá trị gia đình và truyền thống văn hóa được thể hiện rõ nét. Tuy nhiên, khi trẻ em ngày càng gắn bó với điện thoại, mạng xã hội và thế giới số, việc dạy con hiểu về phong tục Tết không còn đơn giản như trước. Trong bối cảnh đó, vai trò của cha mẹ trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Khi công nghệ chiếm phần lớn thời gian của trẻ

Nhiều phụ huynh thừa nhận rằng, những ngày cận Tết, thay vì háo hức xem bố mẹ gói bánh hay dọn dẹp nhà cửa, không ít trẻ lại chăm chú vào màn hình điện thoại. Video ngắn, trò chơi trực tuyến, mạng xã hội dễ dàng thu hút sự chú ý, khiến các em ít quan tâm đến hoạt động truyền thống.

Điều này không hẳn do trẻ thờ ơ, mà vì các em chưa được dẫn dắt để hiểu ý nghĩa đằng sau những phong tục. Nếu chỉ yêu cầu "ra đây phụ mẹ" mà không giải thích, trẻ dễ xem đó là việc làm bắt buộc, không thú vị bằng thế giới số.

Giải thích thay vì áp đặt

Các chuyên gia giáo dục cho rằng, trong thời đại số, cách dạy con về phong tục Tết cần thay đổi. Thay vì yêu cầu trẻ làm theo, cha mẹ nên trò chuyện, kể chuyện và đặt câu hỏi gợi mở.

Ví dụ, khi cùng con bày mâm ngũ quả, cha mẹ có thể giải thích ý nghĩa tượng trưng của từng loại quả, vì sao người Việt coi trọng sự sum vầy. Khi cúng giao thừa, hãy nói với con về lòng biết ơn tổ tiên, chứ không chỉ nhắc "đứng nghiêm, không được nghịch".

Sự giải thích giúp trẻ hiểu phong tục không phải là hình thức rườm rà, mà là cách gìn giữ giá trị tinh thần.

Biến phong tục thành trải nghiệm

Trẻ em học nhanh nhất thông qua trải nghiệm. Vì vậy, thay vì để con đứng ngoài quan sát, cha mẹ nên để trẻ trực tiếp tham gia.

Cho con tự lau bàn thờ (dưới sự hướng dẫn), phụ gói bánh, trang trí nhà cửa, chọn hoa Tết… Những việc nhỏ như dán câu đối, bày bánh mứt, chuẩn bị phong bao lì xì cũng có thể trở thành hoạt động gia đình thú vị.

Khi trẻ được "làm chủ" một phần công việc, các em sẽ thấy mình là thành viên quan trọng trong không khí Tết, từ đó ghi nhớ sâu hơn.

Tận dụng chính công nghệ

Thay vì xem công nghệ là "đối thủ", cha mẹ có thể biến nó thành công cụ hỗ trợ. Nhiều video, phim hoạt hình, chương trình thiếu nhi hiện nay giới thiệu về phong tục Tết một cách sinh động.

Cha mẹ có thể cùng con xem, sau đó trò chuyện lại: "Con hiểu gì về tục xông đất?", "Vì sao lại có lì xì đầu năm?". Sự kết hợp giữa nội dung số và trao đổi trực tiếp giúp kiến thức trở nên gần gũi hơn.

Ngoài ra, việc chụp ảnh, quay video khoảnh khắc gia đình chuẩn bị Tết cũng tạo kỷ niệm đáng nhớ, khiến trẻ cảm nhận Tết theo cách hiện đại mà vẫn gắn với truyền thống.

Dạy con phân biệt tín ngưỡng và mê tín

Trong thời đại mạng xã hội, trẻ dễ tiếp xúc với thông tin thiếu kiểm chứng về tâm linh, bói toán. Vì vậy, cha mẹ cần giúp con hiểu rằng phong tục Tết hướng tới điều tốt đẹp, nhưng không nên tin mù quáng.

Đi lễ chùa đầu năm là dịp cầu bình an, hướng thiện; nhưng đốt vàng mã quá nhiều hay tin vào "bùa may mắn" trên mạng lại không phù hợp. Khi trẻ hiểu đúng, các em sẽ tiếp nhận truyền thống với thái độ văn minh.

Giữ không khí gia đình

Quan trọng hơn cả là không khí sum họp. Bữa cơm tất niên, chuyến về quê, những câu chuyện Tết xưa… chính là "bài học sống" sinh động nhất.

Khi trẻ cảm nhận được niềm vui gia đình, phong tục không còn là khái niệm xa lạ mà trở thành ký ức ấm áp. Sau này, chính các em sẽ là người tiếp tục kể lại cho thế hệ sau.

Thời đại số làm thay đổi cách trẻ tiếp cận thế giới, nhưng không làm mất đi nhu cầu gắn kết và tìm về cội nguồn. Nếu cha mẹ biết linh hoạt, kết hợp giữa truyền thống và công nghệ, phong tục Tết vẫn có thể sống động trong đời sống hiện đại.

Dạy con về phong tục Tết hôm nay không chỉ là giữ lại những nghi lễ, mà còn là trao cho con chìa khóa để hiểu mình thuộc về đâu. Trong dòng chảy công nghệ, đó chính là sợi dây neo giữ bản sắc cho thế hệ trẻ.