Chăn nuôi Việt Nam trước yêu cầu đổi mới và phát triển bền vững

Ngành chăn nuôi Việt Nam đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ, khi bài toán tăng năng suất ngày càng gắn chặt với kiểm soát dịch bệnh, tối ưu chi phí, bảo đảm an toàn thực phẩm và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Cùng với đó, chuyển đổi số, tự động hóa và phát triển chăn nuôi theo hướng tuần hoàn đang mở ra những hướng đi mới cho ngành.

Một trong những thách thức lớn hiện nay là nâng cao hiệu quả sản xuất trong bối cảnh chi phí đầu vào và yêu cầu về chất lượng ngày càng cao. Với các trang trại, đặc biệt là quy mô vừa và nhỏ, việc kiểm soát chi phí, quản lý đàn vật nuôi, phòng chống dịch bệnh và duy trì lợi nhuận ổn định vẫn là những bài toán không dễ giải.

Trong đó, an toàn sinh học và kiểm soát dịch bệnh tiếp tục giữ vai trò then chốt. Những dịch bệnh như dịch tả lợn châu Phi cho thấy rủi ro không chỉ nằm ở thiệt hại đối với từng hộ chăn nuôi, mà còn có thể tác động đến nguồn cung và sự ổn định của cả thị trường. Vì vậy, phòng chống dịch bệnh ngày càng cần được tiếp cận theo chuỗi, từ con giống, thức ăn, môi trường chuồng trại đến quy trình vận hành và kiểm soát an toàn sinh học.

Cùng với đó, công nghệ đang được đưa sâu hơn vào hoạt động chăn nuôi. Các hệ thống quản lý trang trại thông minh, tự động hóa, công nghệ số hay giải pháp giám sát môi trường có thể giúp người chăn nuôi theo dõi đàn vật nuôi hiệu quả hơn, sử dụng nhân lực và tài nguyên hợp lý hơn.

Chuyển đổi xanh cũng đang đặt ra những yêu cầu mới. Quản lý chất thải, tận dụng phụ phẩm, tiết kiệm nước và năng lượng hay phát triển các mô hình nông nghiệp tuần hoàn không chỉ là câu chuyện môi trường, mà còn liên quan trực tiếp đến hiệu quả kinh tế. Khi chất thải được nhìn nhận như một nguồn tài nguyên có thể tái sử dụng, ngành chăn nuôi có thêm cơ hội giảm chi phí và tạo ra giá trị mới.

Một vấn đề khác là sự liên kết trong toàn chuỗi. Chăn nuôi không thể phát triển hiệu quả nếu từng mắt xích hoạt động tách rời. Từ giống, thức ăn, thuốc thú y, sản xuất tại trang trại đến chế biến và tiêu thụ, mỗi khâu đều tác động đến chất lượng và giá thành sản phẩm cuối cùng. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa người chăn nuôi, doanh nghiệp, hiệp hội, nhà khoa học và cơ quan quản lý.

Vai trò của cơ quan quản lý vì thế ngày càng quan trọng. Chính sách, tiêu chuẩn sản xuất, kiểm soát dịch bệnh, an toàn thực phẩm và các yêu cầu về môi trường đều có tác động trực tiếp đến khả năng phát triển của ngành. Việc kết nối định hướng quản lý với thực tiễn sản xuất sẽ giúp những yêu cầu chuyển đổi trở nên cụ thể và khả thi hơn.

Đây cũng là một trong những nội dung được đặt ra tại Vietstock 2026, diễn ra từ ngày 21–23/10 tại TP Hồ Chí Minh. Sự kiện do Informa Market tổ chức, dưới sự chủ trì của Cục Chăn nuôi và Thú y, Bộ Nông nghiệp và Môi trường - trong đó cơ quan quản lý trực tiếp chủ trì các phiên thảo luận về xây dựng chuỗi giá trị chăn nuôi an toàn, xanh và cạnh tranh bền vững; triển vọng chăn nuôi bò thịt; cũng như cải cách hành chính, đơn giản hóa thủ tục cho doanh nghiệp.

Bên cạnh các vấn đề ở tầm chính sách, những thách thức rất cụ thể của người sản xuất cũng được đưa ra thảo luận, từ phát triển trang trại quy mô vừa và nhỏ, số hóa ngành gia cầm đến phát triển chăn nuôi gia súc lớn theo hướng nông nghiệp tuần hoàn.

Nhìn rộng hơn, sức cạnh tranh của chăn nuôi Việt Nam trong những năm tới sẽ không chỉ được quyết định bởi quy mô đàn hay sản lượng. Chất lượng con giống, thức ăn, khả năng kiểm soát dịch bệnh, mức độ ứng dụng công nghệ, hiệu quả sử dụng tài nguyên và năng lực liên kết chuỗi sẽ ngày càng trở thành những yếu tố quyết định.

Chuyển đổi vì thế không đơn thuần là đưa thêm máy móc vào trang trại hay áp dụng một công nghệ mới. Đó là quá trình thay đổi cách tổ chức sản xuất, quản trị rủi ro và tạo ra giá trị. Khi những yếu tố này được đặt trong một định hướng quản lý thống nhất và có sự tham gia của toàn chuỗi, ngành chăn nuôi mới có thể vừa nâng cao hiệu quả sản xuất, vừa tiến gần hơn tới mục tiêu phát triển bền vững.