Chỉ số niềm tin của các doanh nghiệp FDI ở Việt Nam tăng mạnh

Điểm tựa vững giữa bất định

Giữa một thế giới bị phủ bóng bởi xung đột địa chính trị, thương mại phân mảnh và chuỗi cung ứng toàn cầu liên tục tái cấu trúc, việc chỉ số niềm tin của khối doanh nghiệp FDI tại Việt Nam tăng mạnh không chỉ là một tín hiệu tích cực về mặt tâm lý thị trường, mà còn là một chỉ báo chiến lược về vị thế mới của nền kinh tế. Ông André de Jong, thành viên Ban điều hành Phòng thương mại Châu Âu (EuroCham) tại Việt Nam, cho biết Chỉ số niềm tin kinh doanh quý 4-2025 đạt 80 điểm, tăng 29% so với cùng kỳ năm trước và là mức cao nhất trong 7 năm. Đáng chú ý hơn, 88% doanh nghiệp châu Âu được khảo sát bày tỏ lạc quan về triển vọng trong 5 năm tới.

"Con số ấy có ý nghĩa lớn vì nó được ghi nhận đúng vào thời điểm môi trường kinh doanh toàn cầu không hề dễ đoán định. Khi bất ổn đã trở thành trạng thái bình thường mới, điều nhà đầu tư cần nhất không còn chỉ là ưu đãi, mà là khả năng dự báo, sự ổn định thể chế và niềm tin vào triển vọng dài hạn"; ông André de Jong phát biểu, tại hội thảo "Economic Outlook 2026: Doanh nghiệp FDI và lộ trình đồng hành cùng Việt Nam vươn mình" do Tạp chí Kinh Tế Sài Gòn vừa tổ chức tại TP Hồ Chí Minh.

EuroCham cho rằng, trong một thế giới đầy "bất định mang tính cấu trúc", Việt Nam mang lại điều nhà đầu tư "khao khát nhất" là tính dự đoán được những thay đổi và có kế hoạch đối phó và hỗ trợ các doanh nghiệp FDI. Đây chính là giá trị nổi bật giúp Việt Nam nổi lên như một môi trường rủi ro thấp trong một thế giới rủi ro cao.

Niềm tin ấy không xuất hiện ngẫu nhiên. Việt Nam hiện có 17 hiệp định thương mại tự do và 15 quan hệ đối tác chiến lược toàn diện, tạo nên mạng lưới kết nối kinh tế sâu rộng với các trung tâm tăng trưởng lớn. Cùng với đó, tăng trưởng GDP quý 4-2025 đạt 8,46%, mức cao nhất trong gần hai thập kỷ, đã củng cố thêm kỳ vọng rằng Việt Nam không chỉ là nơi trú ẩn an toàn cho dòng vốn, mà còn là thị trường đủ sức nâng cấp vai trò trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Cần thích ứng với cuộc chơi mới

Tuy nhiên, điều đáng nói là niềm tin tăng lên không đồng nghĩa Việt Nam có thể tiếp tục đi theo lối mòn thu hút FDI bằng lao động rẻ, đất đai sẵn có hay ưu đãi thuế. Cuộc chơi đã thay đổi. Các nhà đầu tư hiện quan tâm nhiều hơn đến khả năng tuân thủ chuẩn mực quốc tế, tính minh bạch và mức độ bền vững của môi trường sản xuất. Nói cách khác, niềm tin mới của doanh nghiệp FDI không còn đặt trên lợi thế chi phí, mà đặt trên năng lực cải cách và thích ứng của nền kinh tế.

Trao đổi với Thời Báo VTV (VTV Times), TS. Jackson Woo, Tổng giám đốc SGS Việt Nam, cho rằng, nhà mua hàng toàn cầu ngày nay không chỉ nhìn vào giá hay tiến độ giao hàng, mà yêu cầu đồng thời chất lượng, an toàn sản phẩm, tuân thủ môi trường, giảm phát thải, trách nhiệm xã hội, ESG và khả năng truy xuất nguồn gốc toàn chuỗi cung ứng. Đặc biệt, khi cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của Liên minh châu Âu dự kiến triển khai đầy đủ từ năm 2026, áp lực sẽ gia tăng mạnh với các ngành xuất khẩu chủ lực như thép, xi măng, nhôm và phân bón. Điều này đồng nghĩa với việc tiêu chuẩn không còn là lợi thế cạnh tranh, mà đã trở thành điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp được tham gia thị trường.

Ở góc độ hạ tầng đón dòng vốn mới, xu hướng khu công nghiệp sinh thái tích hợp cho thấy Việt Nam đang bắt đầu chuyển từ tư duy "cho thuê đất" sang tư duy "cung cấp nền tảng phát triển". Ông Trương Khắc Nguyên Minh, Phó tổng giám đốc Prodezi Long An, cho rằng mô hình này được xây dựng trên các trụ cột gồm hạ tầng kỹ thuật bền vững, cộng sinh công nghiệp, hệ sinh thái dịch vụ tích hợp và hạ tầng số hóa, quản trị dữ liệu. Đây không chỉ là một mô hình vận hành hiện đại hơn, mà còn là cách giúp doanh nghiệp FDI rút ngắn thời gian triển khai, giảm chi phí tuân thủ và nâng cao khả năng đáp ứng chuẩn quốc tế.

Nhìn rộng hơn, theo TS. Huỳnh Thanh Điền, Chuyên gia kinh tế, thách thức của năm 2026 cũng là cơ hội sẽ mở ra nhiều hơn khi các hiệp định thương mại đi vào thực thi đầy đủ, nhưng các hàng rào về môi trường, lao động, xuất xứ cũng sẽ siết chặt hơn. Nếu doanh nghiệp không đáp ứng được yêu cầu về quản trị, môi trường và trách nhiệm xã hội, nguy cơ bị loại khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu là rất rõ ràng. Chỉ số niềm tin tăng mạnh hôm nay là một tín hiệu mừng, nhưng không phải tấm vé bảo đảm cho ngày mai. Muốn giữ được niềm tin ấy, Việt Nam phải tiếp tục nâng cấp chất lượng thể chế, chất lượng hạ tầng và chất lượng dòng vốn thu hút được.

Sự gia tăng niềm tin của doanh nghiệp FDI cho thấy Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, nơi chất lượng đầu tư quan trọng hơn số lượng. Khi nhà đầu tư nước ngoài xem Việt Nam là đối tác chiến lược dài hạn chứ không chỉ là điểm đến sản xuất ngắn hạn, đó là lúc lợi thế cạnh tranh quốc gia được đo bằng khả năng tạo dựng một hệ sinh thái minh bạch, bền vững và chống chịu tốt trước cú sốc toàn cầu. Theo nhiều chuyên gia, trong bối cảnh khó khăn toàn cầu, niềm tin của nhà đầu tư FDI tăng mạnh chính là phép thử rõ nhất cho thấy Việt Nam đang đi đúng hướng.