Chiến dịch 500 ngày đêm: Hành trình thiêng liêng đưa các anh về với đất mẹ

Nỗ lực quyết tâm cao nhất để đưa các liệt sĩ trở về

Chương trình Tọa đàm "Hành trình linh thiêng" phát sóng tối 22/7 đã mang tới cho khán giả câu chuyện về Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Với đạo lý "uống nước nhớ nguồn", Chiến dịch 500 ngày đêm đang được quyết liệt triển khai, thắp lên niềm hy vọng đoàn tụ cho hàng ngàn gia đình sau hơn nửa thế kỷ khắc khoải chờ mong.

Tại các nghĩa trang liệt sĩ, bên cạnh những ngôi mộ đã được ghi rõ tên tuổi quê quán, còn có rất nhiều những phần mộ lặng lẽ khắc ghi dòng chữ: Liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Đằng sau mỗi một dòng chữ ấy là một cuộc đời, là một người con ưu tú của Tổ quốc đã gửi lại thanh xuân của mình nơi chiến trường; là một người thân, một người cha, một người mẹ, một người vợ, người con đã dành hàng thập kỷ để ngóng chờ tin tức. Trên khắp mọi miền của đất nước, trên từng cánh rừng, dòng sông, khe suối vẫn còn những người lính chờ đợi những cuộc trở về như thế.

Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính liệt sĩ đang được đẩy mạnh với tất cả trách nhiệm và lòng biết ơn. Đây là nơi mà đạo lý uống nước nhớ nguồn của dân tộc được hiện thực hóa bằng những quyết tâm bền bỉ và trách nhiệm cao nhất.

Nhớ về những năm tháng hoa lửa, cựu chiến binh Trịnh Xuân Thanh, một thương binh hạng 1/4 với tỷ lệ thương tật 81%, xúc động chia sẻ về ý nghĩa thiêng liêng của hành trình bảo vệ Tổ quốc: "Lúc ấy tôi vừa học xong lớp cấp hai, đang nghỉ học thì lại có tiếng gọi của đất nước. Chúng tôi dũng cảm lấy gai bưởi đâm vào tay lấy máu viết đơn tình nguyện đi bộ đội. Lúc đó không ai nghĩ đến cái chết, chỉ muốn đi để gom sức mình bảo vệ Tổ quốc đến cùng".

Năm 1978, tại chiến trường, ông Thanh bị thương nặng khi đang gỡ mìn. Một mũi súng AK vướng vào dây gài khiến mìn nổ, hất tung mọi thứ, cướp đi một phần cơ thể của ông. 

"Chúng ta phải đổi bằng máu nhiều lắm rồi, bao nhiêu đồng đội phải nằm lại chiến trường mà chưa tìm được danh tính để về với gia đình, với quê hương. Mong mỏi lớn nhất lúc này là làm sao tìm được danh tính đồng đội để thắp nén nhang, đưa các anh về với tình cảm gia đình", ông Thanh nghẹn ngào nói.

Bằng sự biết ơn với các anh hùng liệt sĩ, bằng trách nhiệm với Tổ quốc, với lịch sử, các cán bộ chiến sĩ lực lượng vũ trang, những nhà khoa học, các tập thể và cá nhân trên khắp cả nước đang bền bỉ với một sứ mệnh lớn lao: Tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính của các liệt sĩ.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ, sức mạnh của một đất nước không chỉ được đo bằng kinh tế, quốc phòng hay vị thế quốc tế, mà còn ở cách trân trọng quá khứ, chăm lo người đã cống hiến và giữ trọn nghĩa tình với người đã hy sinh. Đất nước càng phát triển, người có công và gia đình càng phải được chăm lo tốt hơn. Đó là trách nhiệm chính trị, đạo lý dân tộc và thước đo tính nhân văn của chế độ.

Cuộc chạy đua với thời gian

Cách đây 13 năm, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt đề án tìm kiếm quy tập hài cốt liệt sĩ. Nhưng thời gian không chờ đợi, hiện vẫn có khoảng 175.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy và hơn 300.000 phần mộ chưa xác định được danh tính. Trước yêu cầu cấp thiết ấy, ngày 2/4/2026 tại Thành cổ Quảng Trị, chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ được triển khai khẩn trương, bài bản, khoa học trên toàn quốc.

Mục tiêu đến ngày 27/7/2027, chiến dịch sẽ tìm kiếm quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ, lấy mẫu khoảng 230.000 phần mộ chưa xác định được thông tin, giám định ADN khoảng 18.000 mẫu. Bằng mọi giá, chúng ta phải nỗ lực quyết tâm cao nhất để đưa các Anh hùng liệt sĩ về với gia đình, với quê hương.

Vì mục tiêu cao cả đó, một cuộc chạy đua với thời gian đang diễn ra. Những người lính hôm nay trở lại chiến trường xưa, lần theo từng tọa độ, từng hồ sơ trận đánh. Lực lượng công binh rà phá bom mìn mở đường. Công an cơ sở đến từng gia đình thu nhận mẫu ADN thân nhân. Ứng dụng VNeID trở thành kênh thông tin chính thống, nối dài hy vọng.

Các nhà khoa học ngày đêm giải mã những phần hài cốt đã nằm trong lòng đất hàng thập niên. Các cựu chiến binh cố gắng nhớ lại một khe suối, một sườn đồi hay vị trí cuối cùng nơi đồng đội đã nằm xuống. Sau hơn 3 tháng triển khai, Chiến dịch đã quy tập được hơn 1.400 hài cốt liệt sĩ.

Bác sĩ quân y Trần Văn Bản (82 tuổi) đến nay vẫn miệt mài hỗ trợ phân tách hài cốt liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng. Ông chia sẻ: "Suốt mấy chục năm chúng tôi đi tìm đồng đội, bây giờ tuổi tác lớn, sức khỏe giảm, hiện trường thay đổi hoàn toàn. Khi Chiến dịch 500 ngày đêm đưa ra, chúng tôi rất mừng. Rất mong qua cách làm khoa học, đồng đội chúng tôi sẽ có tên tuổi và được về với gia đình".

Trao đổi về quyết tâm của các lực lượng, Đại tá Bùi Yên Tĩnh, Phó Cục trưởng Cục tác chiến, Bộ Tổng Tham mưu cho biết, các cơ quan đã khẩn trương tập trung nhân lực, trang thiết bị, đẩy nhanh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số. Việc rà soát, xây dựng bản đồ, khoanh vùng vị trí thông qua radar xuyên đất, công nghệ xử lý phân tích ảnh vệ tinh đã giúp thu hẹp phạm vi tìm kiếm hiệu quả.

Đồng hành cùng chiến dịch, Đại tá Dương Trường Sơn, Phó Trưởng ban công tác Cựu chiến binh Trung ương khẳng định, Hội Cựu chiến binh luôn xác định đây là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng. Trong 5 năm qua, các cựu chiến binh đã cung cấp gần 6.000 thông tin nơi chôn cất và phối hợp tìm kiếm quy tập gần 7.000 hài cốt liệt sĩ.

Giọt nước mắt vỡ òa sau 60 năm chờ đợi

Phía sau các con số của chiến dịch 500 ngày đêm là biết bao câu chuyện khắc khoải của những người mẹ, người cha bạc mái đầu chờ con. Tại xã Tân Minh (Ninh Bình), đã gần 60 năm trôi qua, ông Phan Văn Cống (97 tuổi) và bà Nguyễn Thị Tửu (94 tuổi) vẫn mỏi mòn đợi chờ người con trai cả - liệt sĩ Phan Văn Cánh.

Năm 1965, chàng thanh niên 17 tuổi gác lại sách vở, xung phong đi chiến đấu. Sau lá thư gửi về gia đình mang theo nỗi nhớ thương bố mẹ, anh Cánh hy sinh mà không để lại thông tin phần mộ. Hơn nửa thế kỷ, ông bà dành dụm từng đồng, lặn lội từ Bắc chí Nam để tìm con nhưng nhiều lần phải trở về trong vô vọng.

Công tác giám định ADN hài cốt liệt sĩ chưa bao giờ là dễ dàng. Theo Giám định viên Chu Thị Thủy (Viện Pháp y Quốc gia), mẫu hài cốt đã trên 50 năm trong điều kiện khí hậu khắc nghiệt khiến ADN đứt gãy mạnh. Thành công phụ thuộc rất lớn vào chuyên môn và sự kiên trì của cán bộ giám định. "Luôn để lại ấn tượng sâu sắc nhất là những giọt nước mắt hạnh phúc của thân nhân. Khi đối khớp thành công, những người làm chuyên môn chúng tôi cũng vỡ òa sung sướng," chị Thủy chia sẻ.

Và phép màu đã đến với gia đình liệt sĩ Phan Văn Cánh. Từ một phần mộ mang tên "Phan Văn Cách" tại Quảng Nam do đồng đội chỉ dẫn, quá trình lấy mẫu ADN đã mang lại kết quả. Ngày nhận bản kết luận từ Tiến sĩ Nguyễn Đức Nhự, Viện trưởng Viện Pháp y Quốc gia, xác nhận mẫu hài cốt trùng khớp huyết thống với gia đình, ông Phan Văn Cống cùng những người em của liệt sĩ đã không cầm được nước mắt.

"Gia đình tôi rất mừng và xúc động. Đây chính xác là anh tôi rồi. Gia đình tôi rất cảm ơn Đảng, Nhà nước đã tìm kiếm và xét nghiệm để ra được kết quả này," bà Phan Thị Nương, em gái liệt sĩ nghẹn ngào.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng hành trình tìm kiếm những người đã ngã xuống vẫn chưa bao giờ dừng lại. Tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính các liệt sĩ không chỉ là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, mà còn là trách nhiệm thiêng liêng trước Tổ quốc, trước nhân dân. Hành trình thiêng liêng này sẽ còn tiếp bước, để lòng biết ơn hồi sinh thành sức mạnh, nâng bước dân tộc Việt Nam vững vàng đi tới tương lai.