Chính quyền 3 cấp sau 1 năm vận hành: Giảm tầng nấc trung gian, gần dân, sát dân hơn

Cách đây đúng một năm, 1/7/2025 đã trở thành một dấu mốc lịch sử đối với sự phát triển của đất nước. Đúng 4 tháng sau khi các cơ quan Trung ương vận hành theo mô hình mới, mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, 4 khối 3 cấp bắt đầu vận hành.

4 khối gồm có:

- Khối Đảng;

- Khối Quốc hội, Hội đồng nhân dân;

- Khối Chính phủ, Ủy ban nhân dân;

- Khối Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội.

Về cấp vận hành, mô hình mới được tổ chức theo 3 cấp, như sau:

- Trung ương, cấp tỉnh và cấp xã;

- Trong đó, chính quyền địa phương được tổ chức theo 2 cấp: cấp tỉnh và cấp xã.

63 tỉnh, thành phố được sắp xếp lại còn 34 tỉnh, thành phố. Cấp huyện kết thúc hoạt động. 10.035 đơn vị hành chính cấp xã được tổ chức lại còn 3.321 xã, phường, đặc khu.

Quân đội tổ chức lại theo hướng tinh gọn đầu mối, hình thành các ban chỉ huy phòng thủ khu vực, tổ chức lại ban chỉ huy quân sự cấp xã.

Công an nhân dân tiếp tục tinh gọn theo phương châm "tỉnh toàn diện, xã vững mạnh, bám cơ sở".

Các cơ quan tư pháp chuyển sang mô hình khu vực, giảm đầu mối trung gian, rõ chức năng hơn, sát yêu cầu thực tiễn hơn.

Sau sắp xếp, toàn hệ thống chính trị đã giảm hơn 247.000 biên chế so với năm 2021.

Đó không chỉ là sự thay đổi trên bản đồ hành chính, đó còn là sự thay đổi về tư duy quản trị quốc gia, cách tổ chức bộ máy, cách phân định thẩm quyền, cách vận hành chính quyền và cách thức phục vụ nhân dân.

Nhìn lại chặng đường 1 năm, toàn hệ thống chính trị đã hoàn thành khối lượng công việc rất lớn, cấu trúc thành công bộ máy chỉ trong thời gian ngắn. Bộ máy hành chính hoàn toàn không bị gián đoạn, các cán bộ các cấp nỗ lực không ngừng nghỉ và người dân đã cảm nhận được nhiều sự thay đổi. Các điểm nghẽn hành chính được khơi thông, mang lại sự thuận lợi rõ rệt.

Ông Vũ Đình Chiến (phường Lương Văn Tri, tỉnh Lạng Sơn) chia sẻ: "Cấp phường của chúng tôi có cán bộ trẻ, năng động, tích cực bám sát dân, nhân dân được hưởng lợi về các dịch vụ công ích".

Bà Nguyễn Thùy Nhung (Trưởng Ban Xây dựng Đảng, Đảng ủy xã Púng Luông, tỉnh Lào Cai) cho biết: "Sau khi triển khai thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp tôi thấy đây là chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước, phù hợp với yêu cầu sắp xếp, tinh gọn bộ máy. Lúc đầu có những khó khăn nhất định, đến nay bộ máy đã hoạt động khá trơn tru, hiệu quả, nhằm hướng tới phục vụ người dân tốt hơn".

Anh Nguyễn Viên Nhật Minh (phường Phú Nhuận, TP Hồ Chí Minh) bày tỏ: "Quy trình rõ ràng, làm việc cởi mở, các bạn công chức ở đây hỗ trợ nhiệt tình. So với trước sáp nhập, mình thấy rõ ràng là một bước tiến chuyên nghiệp".

"Từ ngày chuyển sang nộp hồ sơ trực tuyến, tôi thấy tiện lợi, nhanh chóng, minh bạch, việc đi lại cũng giảm", ông Trần Văn Thanh (xã Châu Thành, tỉnh Vĩnh Long) cho hay.

Chất lượng phục vụ người dân là một trong những thay đổi rõ nét nhất sau 1 năm vận hành mô hình chính quyền 3 cấp. Tinh gọn bộ máy, giảm đầu mối trung gian, mô hình mới đã góp phần tạo ra những thay đổi rõ nét trong cách thức quản lý, điều hành.

Khi tầng nấc trung gian được rút gọn, khối lượng công việc chuyển về cấp tỉnh, cấp xã lớn hơn. Vì vậy, phân cấp, phân quyền phải đi cùng cải cách thủ tục hành chính. Công việc nào cũng phải theo nguyên tắc "6 rõ": rõ việc, rõ người, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ kết quả; rõ sản phẩm.

Trên phạm vi cả nước, Chính phủ đã quyết định cắt giảm, đơn giản hóa hơn 2.000 thủ tục hành chính và hơn 2.000 điều kiện kinh doanh, nhờ đó đã giảm hơn một nửa chi phí, thời gian tuân thủ của người dân, doanh nghiệp. Đây là điều kiện quan trọng để bộ máy sau sắp xếp không chỉ gọn hơn về tổ chức, mà còn nhanh hơn trong vận hành.

Đây là những điểm sáng sau 1 năm:

- Cổng Dịch vụ công quốc gia công khai gần 6.000 thủ tục hành chính, kết nối với hệ thống giải quyết thủ tục hành chính của 34 tỉnh, thành phố;

- Chất lượng dịch vụ công có bước tiến vượt bậc.

- Tỷ lệ hồ sơ nộp trực tuyến đạt gần 92%

- Tỷ lệ giải quyết đúng hạn duy trì trên 95%.

Chính quyền gần dân, sát dân và phục vụ tốt hơn

Tổ chức bộ máy vận hành thông suốt, ổn định, hiệu quả, chất lượng phục vụ người dân có nhiều chuyển biến tích cực, đặc biệt ở những địa bàn có sự chuẩn bị tốt về cán bộ, dữ liệu, hạ tầng số, quy trình nội bộ và cơ chế phối hợp.

Tại xã vùng cao Bản Lầu, tỉnh Lào Cai, một năm qua, việc làm các thủ tục hành chính gắn với các nhu cầu thiết yếu nhất của bà con nơi đây có nhiều thay đổi.

Anh Giàng Giáo (thôn Cốc Phương, xã Bản Lầu, Lào Cai) chia sẻ: "Cài trong điện thoại cũng phải nhờ chú công an cài hộ. Mình không làm được. Trí nhớ không tốt, đôi khi lại quên mật khẩu".

Chuyện quên mật khẩu tưởng như rất nhỏ, nhưng ở vùng cao, đó lại là khoảng cách đầu tiên giữa người dân và dịch vụ công trực tuyến.

Gia đình anh Thào Sàng (xã Bản Lầu, Lào Cai) đang hoàn thiện hồ sơ cho con vào mẫu giáo. Những giấy tờ trước đây phải đi xa, nay có thể làm trên mạng. Tuy nhiên, có công nghệ chưa có nghĩa là người dân có thể sử dụng ngay.

Một năm qua, tại các xã, phường, cán bộ cơ sở đã trở thành những người hỗ trợ, hướng dẫn giúp người dân tiếp cận và thành thạo với giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường số.

Tại Đồng Nai, một trung tâm công nghiệp lớn, với hơn 80 khu công nghiệp, tập trung hàng nghìn doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Nhu cầu giải quyết thủ tục hành chính hằng ngày rất lớn.

Hỗ trợ, đồng hành cùng doanh nghiệp bằng việc rõ đầu mối, rõ thời hạn, rõ phản hồi và rõ kết quả. Chính quyền địa phương nơi đây cho rằng khi thủ tục nhanh hơn, chi phí giảm xuống, vướng mắc được tháo gỡ, bộ máy mới sẽ khơi thông nguồn lực và tạo động lực cho phát triển.

Ông Nguyễn Kim Long (Phó Chủ tịch UBND TP Đồng Nai) cho biết: "Đồng Nai đang chuyển mạnh từ việc chỉ đạo hành chính bằng văn bản sang điều hành trực tiếp và sát với cơ sở hơn. Lãnh đạo thành phố tăng cường việc nắm tình hình, cũng như làm việc với các xã, phường, lắng nghe doanh nghiệp để tháo gỡ điểm nghẽn, vướng mắc phát sinh".

Còn tại phường Hà Đông, TP Hà Nội, năm vừa qua, đội ngũ cán bộ nơi đây cũng đã làm những công việc chưa từng có trong tiền lệ. Với 254.000 dân, mỗi ngày Ủy ban nhân dân phường tiếp 150 đến 200 lượt công dân, tiếp nhận khoảng 300 hồ sơ thủ tục hành chính. 70 công chức phải làm việc với cường độ rất cao.

Áp lực công việc tăng lên, nhưng kết quả giải quyết hồ sơ cho thấy bộ máy mới vẫn giữ được thông suốt.

Tại Hà Nội, kết quả là thời gian xử lý thủ tục rút ngắn từ 3 đến 5 ngày; tỷ lệ giải quyết đúng và trước hạn đạt 95,77%.

Còn trên cả nước, chất lượng dịch vụ công có bước tiến vượt bậc, tỷ lệ hồ sơ nộp trực tuyến đạt gần 92%, tỷ lệ giải quyết đúng hạn duy trì trên 95%.

Những con số ấy cho thấy bộ máy tinh gọn hơn, vận hành thông suốt hơn, trách nhiệm rõ hơn; cấp xã trực tiếp quản trị địa bàn, tổ chức thực hiện chính sách và chịu trách nhiệm trước người dân về kết quả phục vụ.