Chủng virus Enterovirus 71 (EV71) gây bệnh tay chân miệng nguy hiểm như thế nào?

Theo ghi nhận tại TP Hồ Chí Minh, từ đầu năm 2026 đến nay, trên địa bàn thành phố đã phát hiện 288 ổ dịch tay chân miệng, trong đó có 162 ổ dịch tại trường học và 126 ổ dịch trong cộng đồng. Đáng chú ý, qua giám sát tác nhân gây bệnh, chủng virus Enterovirus 71 (EV71) chiếm 25% (6/24 mẫu khảo sát) - một tỷ lệ mang ý nghĩa cảnh báo, bởi đây là chủng virus có độc lực mạnh nhất trong nhóm Enterovirus gây bệnh tay chân miệng.

Không giống nhiều chủng virus khác thường chỉ gây tổn thương nhẹ ở da và niêm mạc, EV71 có khả năng tấn công trực tiếp vào hệ thần kinh trung ương. Các nghiên cứu từ Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho thấy EV71 liên quan đến nhiều ca biến chứng nặng như viêm não, viêm màng não, phù não và suy hô hấp cấp. Diễn tiến bệnh có thể rất nhanh, chỉ trong 24-48 giờ từ triệu chứng ban đầu sang giai đoạn nguy kịch.

Trẻ dưới 5 tuổi là nhóm dễ bị tổn thương nhất. Ở giai đoạn đầu, bệnh vẫn biểu hiện quen thuộc như sốt, loét miệng, nổi ban ở lòng bàn tay, bàn chân. Tuy nhiên, với EV71, các dấu hiệu cảnh báo thường xuất hiện sớm hơn và dễ bị bỏ qua, bao gồm sốt cao liên tục, giật mình, run tay chân, quấy khóc bất thường hoặc nôn nhiều. Đây là những biểu hiện cho thấy virus đã ảnh hưởng đến thần kinh, cần được can thiệp y tế ngay lập tức.

Một đặc điểm đáng lo ngại khác của EV71 là khả năng lây lan nhanh trong môi trường tập thể như trường học, nhà trẻ - điều phù hợp với thực tế khi số ổ dịch trong trường học tại TP Hồ Chí Minh, chiếm hơn một nửa tổng số ca ghi nhận. Virus có thể lây qua đường tiêu hóa, tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết hoặc qua các bề mặt nhiễm bẩn, khiến việc kiểm soát trở nên khó khăn nếu không duy trì vệ sinh nghiêm ngặt.

Hiện nay, chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho EV71. Việc điều trị chủ yếu là theo dõi sát và xử trí triệu chứng, đặc biệt là phát hiện sớm dấu hiệu chuyển nặng. Theo khuyến nghị của Centers for Disease Control and Prevention, các biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất vẫn là rửa tay thường xuyên, vệ sinh đồ chơi, bề mặt tiếp xúc, và hạn chế đưa trẻ đến nơi đông người khi có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh.

Trong bối cảnh EV71 đã xuất hiện trở lại với tỷ lệ đáng chú ý, tay chân miệng không còn là bệnh “nhẹ” như nhiều người vẫn nghĩ. Việc nhận diện sớm nguy cơ và thay đổi cách tiếp cận - từ chủ quan sang theo dõi chủ động - là yếu tố quyết định để giảm thiểu biến chứng nặng và tử vong ở trẻ nhỏ.