Chương trình "Hàng Việt vì người Việt": Từ "ưu tiên dùng" đến "xứng đáng được chọn"

Mới đây, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đã ký ban hành Quyết định số 2069/QĐ-TTg ngày 29/10/2026 phê duyệt Chương trình "Hàng Việt vì người Việt" giai đoạn 2026-2030.

Đánh giá về Chương trình, ông Trần Hữu Linh - Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương nhấn mạnh, Chương trình lần này đổi mới tư duy từ "ưu tiên dùng" sang "xứng đáng được tin dùng".

Theo ông Trần Hữu Linh, hiện tỷ lệ hàng Việt tại một số hệ thống phân phối hiện đại đạt mức tương đối cao. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường nội địa chịu sức ép cạnh tranh ngày càng lớn từ hàng nhập khẩu giá rẻ và các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới, việc khơi gợi trách nhiệm dân tộc là cần thiết nhưng chưa đủ.

"Chương trình xác lập mục tiêu cốt lõi là nâng tầm nội lực hàng Việt, lấy chất lượng, giá thành và trải nghiệm dịch vụ làm thước đo để chinh phục niềm tin của người tiêu dùng một cách lâu dài, bền vững", ông Trần Hữu Linh cho biết.

Bên cạnh đó, Chương trình "Hàng Việt vì người Việt" giai đoạn 2026-2030 cũng chuyển từ cách tiếp cận mang tính phong trào sang xây dựng hệ sinh thái hàng Việt có tiêu chí rõ ràng và kết quả đo lường được.

Lần đầu tiên, Chương trình xây dựng bộ nhận diện "Hàng Việt vì người Việt" thống nhất trên toàn quốc trên cơ sở tiêu chí xác định hàng hóa có xuất xứ Việt Nam, yêu cầu của quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn công bố áp dụng, yêu cầu về đo lường, chất lượng và khả năng truy xuất nguồn gốc; đồng thời xây dựng Nền tảng số hàng Việt Nam làm trục kết nối, xác thực dữ liệu về doanh nghiệp, sản phẩm, truy xuất nguồn gốc, điểm phân phối và phản hồi của người tiêu dùng.

Cuối cùng và cũng là điểm quan trọng nhất, chuyển chủ thể trung tâm từ "người tiêu dùng" sang "doanh nghiệp".

Nếu trước đây trọng tâm là vận động người tiêu dùng, hô hào, thúc đẩy phía cầu thì nay trọng tâm đặt vào bên cung: hỗ trợ doanh nghiệp nâng cấp năng lực sản xuất, chuyển đổi số, xây dựng thương hiệu và hệ thống phân phối. Các hiệp hội ngành hàng được chuyển từ vai trò phối hợp, hỗ trợ sang chủ thể trực tiếp định hướng chuẩn mực ngành hàng, dẫn dắt doanh nghiệp hội viên xây dựng thương hiệu tiên phong.

"Chương trình đặt ra yêu cầu mới không chỉ dừng ở việc vận động người Việt dùng hàng Việt, mà quan trọng hơn là hàng Việt phải nâng cao chất lượng, giá trị và trải nghiệm để người Việt tin tưởng, sẵn sàng lựa chọn.

Đây cũng chính là hàm nghĩa của tên gọi "Hàng Việt vì người Việt": sản phẩm được tạo ra với mục tiêu phục vụ người Việt, từ nguyên liệu, thiết kế, công nghệ đến giá thành đều hướng đến nhu cầu thực tế của người tiêu dùng Việt Nam", Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cho biết.

Nhà nước hỗ trợ - Hiệp hội chủ trì - Doanh nghiệp bứt phá

Để thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng, mẫu mã, minh bạch nguồn gốc sản phẩm, đồng thời đưa hàng Việt đến gần hơn với người tiêu dùng, ông Trần Hữu Linh cho biết, Chương trình tập trung vào hỗ trợ nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh và xây dựng hệ sinh thái "Hàng Việt vì người Việt" thông qua thúc đẩy doanh nghiệp nâng cấp dây chuyền sản xuất, tăng cường nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Ngoài ra là phát huy vai trò của hệ thống phân phối là cầu nối trực tiếp đưa hàng Việt đến người tiêu dùng.

"Chương trình hướng đến thúc đẩy liên kết dọc giữa nhà sản xuất, nhà phân phối và doanh nghiệp bán lẻ, hình thành chuỗi liên kết từ vùng nguyên liệu đến hệ thống phân phối và thị trường tiêu thụ…", ông Trần Hữu Linh cho biết.

Đối với cơ chế "Nhà nước hỗ trợ - Hiệp hội chủ trì - Doanh nghiệp bứt phá", Chương trình xác định rõ vai trò, trách nhiệm của từng chủ thể trong một vòng tròn cộng hưởng.

Trong đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, ban hành Bộ nhận diện, xây dựng hạ tầng số, cung cấp thông tin thị trường, duy trì cơ chế đối thoại định kỳ.

Hiệp hội ngành hàng chủ trì lựa chọn, giới thiệu doanh nghiệp hội viên tiêu biểu tham gia chương trình xây dựng thương hiệu tiên phong, trực tiếp đồng hành. Doanh nghiệp là chủ thể quyết định, chủ động đầu tư, bố trí nguồn lực để nâng cấp sản xuất hướng đến người tiêu dùng Việt, đa dạng hóa hình thức phân phối, đáp ứng và duy trì các tiêu chí của Chương trình.

Động lực từ thị trường hơn 100 triệu dân với sức mua tăng hai con số

Về giải pháp trọng tâm để phát triển hệ thống phân phối hiện đại, thúc đẩy tiêu thụ hàng Việt, ông Trần Hữu Linh nhấn mạnh, thị trường nội địa hơn 100 triệu dân với sức mua tăng trưởng hai con số là tài sản chiến lược của nền kinh tế.

Để hàng Việt giữ vững và mở rộng thị phần, Chương trình hướng đến phát triển mạng lưới phân phối hiện đại theo hướng đa kênh, tích hợp giữa kênh truyền thống và hiện đại, giữa trực tiếp và trực tuyến, nhằm mở rộng độ phủ của hàng Việt.

Các chương trình kết nối cung - cầu hàng Việt được triển khai ở quy mô quốc gia, vùng và địa phương theo ngành hàng. Doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, hộ kinh doanh, chủ thể OCOP được đào tạo, hỗ trợ về kinh doanh trực tuyến, marketing, xây dựng thương hiệu…

Về kích cầu tiêu dùng, các chương trình khuyến mại tập trung quy mô lớn, thực chất sẽ được tổ chức theo mùa vụ, dịp lễ, Tết và ngày mua sắm trực tuyến. Chương trình khuyến khích phát triển các dịch vụ hỗ trợ tiêu dùng như giao hàng nhanh, thanh toán không dùng tiền mặt, đổi trả linh hoạt, bảo hành minh bạch, nhằm nâng cao trải nghiệm mua sắm hàng Việt.

Về bảo vệ quyền lời người tiêu dùng, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, lực lượng quản lý thị trường và các lực lượng chức năng sẽ tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm hành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, hàng nhập lậu và gian lận xuất xứ trên cả kênh truyền thống và thương mại điện tử…

Cạnh tranh bằng chất lượng, giá trị và trải nghiệm dịch vụ

Để hàng Việt không chỉ đứng vững trên sân nhà mà còn khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế, ông Trần Hữu Linh nhấn mạnh, quan điểm xuyên suốt của Chương trình là thị trường trong nước là mục tiêu chiến lược, thị trường quốc tế là động lực mở rộng. Sản phẩm Việt chinh phục được thị trường nội địa là tiền đề để vươn ra các thị trường bên ngoài.

Để hàng Việt đứng vững trên sân nhà và từng bước khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế, doanh nghiệp cần tập trung vào ba nhóm giải pháp.

Thứ nhất cần đặt người tiêu dùng Việt Nam vào trung tâm chiến lược kinh doanh và coi thị trường trong nước là thị trường mục tiêu, không phải là bệ đỡ khi xuất khẩu gặp khó khăn.

"Doanh nghiệp cần nghiên cứu sâu nhu cầu, thị hiếu của từng phân khúc khách hàng, từng vùng miền, nhất là nhóm người tiêu dùng trẻ đang chiếm tỷ trọng lớn trong mua sắm trực tuyến, để sản phẩm từ nguyên liệu, thiết kế, công nghệ đến giá thành thực sự hướng đến người Việt, cạnh tranh bằng chất lượng, giá trị và trải nghiệm dịch vụ thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá", ông Trần Hữu Linh phân tích.

Thứ hai cần đầu tư thực chất vào công nghệ, chất lượng và minh bạch nguồn gốc. Doanh nghiệp cần chuẩn hóa sản xuất theo tiêu chuẩn công bố áp dụng, quy chuẩn kỹ thuật và yêu cầu về đo lường, chủ động áp dụng giải pháp truy xuất nguồn gốc có khả năng kết nối với hệ thống truy xuất quốc gia.

Đồng thời từng bước chuyển dịch từ gia công, lắp ráp sang làm chủ công nghệ, thiết kế và nâng cao hàm lượng giá trị gia tăng trong nước, nhất là ở các ngành có năng lực sản xuất lớn như dệt may, da giầy, thủy sản chế biến…

Cuối cùng cần kiên trì xây dựng thương hiệu một cách bài bản, dài hạn và bảo vệ tài sản trí tuệ. Thương hiệu không chỉ là nhãn hiệu hay hoạt động quảng bá, mà là kết quả tổng hợp của chất lượng ổn định, định vị sản phẩm rõ ràng, thiết kế, bao bì phù hợp thị hiếu, hệ thống phân phối và dịch vụ hậu mãi nhất quán.

"Khi doanh nghiệp coi niềm tin của người tiêu dùng Việt Nam là tài sản cốt lõi để đầu tư thực chất vào chất lượng, thương hiệu, hàng Việt sẽ không chỉ đứng vững trên thị trường trong nước mà còn có nền tảng vững chắc để vươn ra thị trường quốc tế, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng "hai con số" của nền kinh tế", Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước nhấn mạnh.