Chuyên gia cảnh báo đội tàu “bóng tối” của Iran đe dọa môi trường biển

Các nhà phân tích hàng hải cảnh báo đội tàu chở dầu “bóng tối” của Iran đang trở thành một “quả bom hẹn giờ” đối với môi trường biển, khi nhiều tàu đã xuống cấp nghiêm trọng và hoạt động ngoài các tiêu chuẩn an toàn quốc tế.

Theo đánh giá của công ty tình báo hàng hải Pole Star Global, 29 tàu chở dầu của Iran đã tắt hệ thống nhận dạng vệ tinh để né tránh lệnh trừng phạt. Trong số này, một nửa đã vượt quá vòng đời khai thác an toàn 20 năm, còn 7 tàu bị xếp vào nhóm “rủi ro cực cao” do tuổi đời trên 25 năm, trong đó 3 tàu đã trên 30 năm.

Các chuyên gia cảnh báo một sự cố tràn dầu từ những tàu này có thể nghiêm trọng hơn thảm họa Exxon Valdez năm 1989, khi khoảng 37.000 tấn dầu thô tràn ra biển. Một số tàu trong đội tàu của Iran thuộc loại tàu chở dầu thô cỡ lớn, có khả năng chứa tới khoảng 300.000 tấn dầu.

Pole Star Global cho biết các tàu “bóng tối” thường không có bảo hiểm. Điều này đồng nghĩa nếu xảy ra tai nạn, chi phí xử lý sự cố sẽ do quốc gia ven biển gánh chịu, với mức ước tính từ 860 triệu đến 1,6 tỷ USD cho mỗi vụ tràn dầu lớn.

Trong những năm gần đây, hơn 50 sự cố liên quan tới các tàu “bóng tối” trên toàn cầu đã được ghi nhận, bao gồm va chạm và tràn dầu. Tuy nhiên, đội tàu của Iran ít được giám sát hơn so với các đội tàu tương tự của Nga hay Venezuela.

Ông Saleem Khan, phụ trách dữ liệu và phân tích tại Pole Star Global, cho rằng đội tàu “bóng tối” của Iran bao gồm một số tàu già cỗi nhất hiện nay. Theo ông, chỉ còn là vấn đề thời gian trước khi xảy ra sự cố nghiêm trọng do cháy nổ, mắc cạn hoặc vỡ thân tàu.

Chủ tịch Ocean Foundation, ông Mark Spalding, nhận định đội tàu “bóng tối” của Iran là mối đe dọa môi trường ngày càng lớn, trong khi mức độ quan tâm của cộng đồng quốc tế đối với rủi ro sinh thái từ hoạt động này vẫn chưa tương xứng.

Báo cáo của Pole Star Global cảnh báo chỉ cần một sự cố liên quan tới tàu chở dầu cỡ lớn cũng có thể gây ô nhiễm hàng nghìn km² mặt biển, hủy hoại hệ sinh thái biển và ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe con người cũng như sinh kế ven biển.

Các chuyên gia khuyến nghị tăng cường giám sát vệ tinh, siết chặt kiểm tra tại cảng và từ chối tiếp nhận các tàu không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn, đồng thời áp đặt các biện pháp trừng phạt với chủ sở hữu các tàu có nguy cơ cao.