Chuyên gia Mỹ hỗ trợ chăm sóc voi ở Thảo Cầm Viên

Chuyên gia Mỹ mang cách chăm sóc voi mới đến Thảo Cầm Viên

Ông Steve Koyle, 49 tuổi, người sáng lập tổ chức Elephant Care Unchained, đang áp dụng phương pháp target training (tạm dịch: huấn luyện bằng mục tiêu) để chăm sóc hai cá thể voi Bô và Ny tại Thảo Cầm Viên Sài Gòn. Đây là phương pháp giúp các cá thể voi tự nguyện đưa từng bộ phận cơ thể ra để kiểm tra, điều trị, thay vì bị cưỡng chế như trước.

"Sau một thời gian tập luyện, Bô đã hợp tác tốt hơn và chúng tôi có thể chải, rửa cho cậu. Ny thì chậm hơn do ảnh hưởng quá khứ, ban đầu sợ hãi, phản ứng dữ dội nhưng nay đã bình tĩnh và hợp tác hơn với chúng tôi", ông Steve nói.

Với hơn 24 năm gắn bó với việc huấn luyện voi, ông Steve cho rằng việc chăm sóc trong điều kiện nuôi nhốt cần được đi theo hướng chủ động. "Chúng ta không thể chờ đến khi voi gặp vấn đề nghiêm trọng mới gọi bác sĩ, vì thường đã quá muộn. Việc huấn luyện là để phòng ngừa, giúp nhân viên y tế phát hiện và tiến hành điều trị kịp thời", ông Steve nói.

Ngoài huấn luyện, voi được tập thói quen mới khi nhân viên chia nhỏ khẩu phần ăn và treo ở độ cao hoặc giấu trong hốc cây, khe đá để chúng tự tìm kiếm thức ăn như trong tự nhiên. "Cách này giúp voi vận động nhiều hơn, từ đó việc thăm khám, chăm sóc voi cũng được kỹ lưỡng hơn", ông chia sẻ.

Trước khi đến Việt Nam, ông Steve đã từng làm việc với voi ở 8 quốc gia châu Á, gồm: Ấn Độ, Nepal, Thái Lan, Lào, Campuchia và Indonesia. Ông cho rằng thách thức lớn nhất không phải ở việc huấn luyện voi, mà ở việc thuyết phục con người thay đổi cách tiếp cận. "Ở nhiều nơi, tôi nói điều tương tự nhưng họ không muốn nghe. May mắn là tại Thảo Cầm Viên Sài Gòn, lãnh đạo và nhân viên sẵn sàng hợp tác, cởi mở với phương pháp mới", ông chia sẻ.

Thảo Cầm Viên tăng cường bảo tồn voi bằng hợp tác quốc tế

Thảo Cầm Viên Sài Gòn hiện chăm sóc bốn cá thể voi gồm Chuông, Tom, Ny và Bô, trong đó "cụ voi" Chuông 66 tuổi là cá thể lớn tuổi nhất.

Ông Nguyễn Thanh Nhựt, Phó Giám đốc Thảo Cầm Viên Sài Gòn cho biết, công tác bảo tồn voi trong vườn thú đô thị là hình thức "chuyển vị", khác biệt với bảo tồn trong tự nhiên. Voi phụ thuộc hoàn toàn vào con người, cần diện tích chuồng nuôi đủ rộng, cơ sở vật chất, chế độ dinh dưỡng, nhân sự có chuyên môn.

"Khó khăn lớn nhất vẫn là nhân giống, đòi hỏi nguồn gen đa dạng, chọn cặp cha mẹ phù hợp và chăm sóc con nom", ông Nhựt nói.

Để cải thiện phúc trạng, Thảo Cầm Viên đang đa dạng thức ăn, bố trí theo nhiều vị trí khác nhau để voi vận động, đồng thời duy trì kiểm tra y tế hằng ngày và định kỳ. Về tinh thần, voi được sống bầy đàn, có bạn đồng hành, hạn chế tối đa yếu tố tiêu cực.

Ông Nhựt đánh giá việc hợp tác với tổ chức với các tổ chức bảo vệ động vật quốc tế như Elephant Care Unchained đã mang lại thay đổi đáng kể. Nhân viên tại Thảo Cầm Viên được chuyên gia quốc tế giàu kinh nghiệm tập huấn bằng phương pháp huấn luyện mới, tiếp cận voi qua rào chắn hoặc trực tiếp mà vẫn đảm bảo an toàn, thay vì cưỡng ép như trước.

"Các bạn voi cảm thấy thoải mái, từ đó sẽ hợp tác hơn. Bên cạnh đó, các nhân viên và bác sĩ thú y sẽ giảm bớt rủi ro khi thăm khám", ông Nhựt chia .

Hoạt động này cũng tạo sự hứng thú cho du khách. Khi đến tham quan, khách có thể chứng kiến cảnh nhân viên lặp lại thao tác, gọi tên voi, khuyến khích bằng lời và thưởng kẹo, trong khi voi đáp lại thân thiện. Đây là một cách để truyền đi thông điệp bảo tồn động vật hoang dã đến công chúng.

Ngoài voi, Thảo Cầm Viên định hướng phối hợp với vườn quốc gia để nhân giống và tái thả một số loài nguy cấp bản địa như hươu vàng, trĩ sao. Đơn vị cũng sẵn sàng hợp tác với các tổ chức quốc tế trong nhiều dự án, điển hình là việc chăm sóc sếu đầu đỏ trước khi đưa về Tràm Chim – Đồng Tháp.