Cơ hội định hình du lịch y tế Việt Nam

Từ năng lực y tế ngày càng được nâng cao, nhiều kỹ thuật chuyên sâu đã được làm chủ đến những thế mạnh về y học cổ truyền, phục hồi chức năng và chăm sóc sức khỏe, Việt Nam đang có những nền tảng để phát triển du lịch y tế. Nhưng phía sau mục tiêu thu hút khách quốc tế là một câu chuyện rộng hơn: làm thế nào để chất lượng khám, chữa bệnh, tiêu chuẩn phục vụ và khả năng chăm sóc người bệnh được nâng lên một cách đồng bộ, qua đó tạo dựng niềm tin đối với người bệnh trong nước và quốc tế.

Khi nhu cầu chăm sóc sức khỏe được mở rộng

 Người sử dụng dịch vụ y tế không chỉ quan tâm đến việc điều trị một căn bệnh cụ thể, mà ngày càng chú ý hơn đến phòng ngừa, kiểm tra sức khỏe, phục hồi sau điều trị và duy trì chất lượng cuộc sống. Sự giao thoa giữa y tế, nghỉ dưỡng và chăm sóc sức khỏe vì thế mở ra một cách tiếp cận mới, trong đó hành trình của người bệnh không nhất thiết kết thúc khi rời khỏi bệnh viện.

Tại Việt Nam, lĩnh vực này cũng đang từng bước được định hình. Chia sẻ tại Triển lãm Y tế quốc tế Pharmadi Vietnam 2026, TS.BS Dương Huy Lương, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Bộ Y tế, cho biết du lịch sức khỏe là thị trường giàu tiềm năng phát triển. Theo thông tin từ Bộ Y tế, hiện có khoảng 300.000 lượt khách quốc tế sử dụng dịch vụ y tế tại Việt Nam mỗi năm. Dự thảo Đề án phát triển du lịch y tế giai đoạn 2026-2030 đặt mục tiêu đến năm 2030 thu hút khoảng 750.000 lượt khách quốc tế, đồng thời xây dựng những điều kiện cần thiết để Việt Nam từng bước trở thành điểm đến có sức cạnh tranh về du lịch y tế trong khu vực.

Đằng sau những con số ấy là một câu hỏi lớn hơn về chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Nếu trước đây du lịch y tế thường được nhắc đến chủ yếu dưới góc độ khám, chữa bệnh kết hợp nghỉ dưỡng, thì cách tiếp cận hiện nay đang mở rộng sang việc xây dựng một hành trình chăm sóc hoàn chỉnh, trong đó người bệnh được hỗ trợ từ khâu tìm hiểu thông tin, tư vấn, lựa chọn cơ sở y tế cho tới quá trình điều trị, phục hồi và trở về nước.

Việt Nam có nhiều lợi thế, nhưng cần chuẩn hóa

Một trong những nền tảng quan trọng của du lịch y tế là năng lực chuyên môn. Hệ thống y tế Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể trong nhiều lĩnh vực, làm chủ nhiều kỹ thuật chuyên sâu và từng bước tiếp cận các tiêu chuẩn chất lượng quốc tế. Nha khoa, hỗ trợ sinh sản, khám sức khỏe, tim mạch, ung bướu, chuyên khoa mắt, ghép tạng hay một số kỹ thuật can thiệp và phẫu thuật chuyên sâu là những lĩnh vực được xác định có tiềm năng phát triển dịch vụ cho khách quốc tế. Theo một con số thống kê, Việt Nam hiện có hệ thống hơn 2.100 bệnh viện, hơn 339.000 giường bệnh và trên 105.000 bác sĩ, tạo nền tảng nhân lực và cơ sở vật chất đáng kể cho việc phát triển các dịch vụ chăm sóc sức khỏe chuyên sâu.

Bên cạnh y học hiện đại, Việt Nam còn có những thế mạnh riêng từ y học cổ truyền, thuốc Nam, phục hồi chức năng, chăm sóc sức khỏe và các dịch vụ gắn với nghỉ dưỡng. Đây là những lĩnh vực có thể tạo nên những sản phẩm phù hợp với xu hướng chăm sóc sức khỏe chủ động, phục hồi và nâng cao chất lượng cuộc sống. Bộ Y tế trước đó cũng đã phê duyệt đề án phát triển các loại hình dịch vụ, sản phẩm y dược cổ truyền phục vụ khách du lịch đến năm 2030, cho thấy hướng kết hợp giữa y tế và du lịch đã được đặt ra trong định hướng phát triển từ trước.

Tuy nhiên, có năng lực chuyên môn mới chỉ là điều kiện cần. Để một người bệnh có thể lựa chọn Việt Nam, chất lượng chuyên môn cần đi cùng sự an toàn, minh bạch và khả năng tiếp cận thông tin. Người bệnh quốc tế cần biết cơ sở nào đáp ứng tiêu chuẩn, dịch vụ nào phù hợp, quy trình ra sao, chi phí thế nào và việc chăm sóc được tiếp nối như thế nào sau điều trị. Bởi vậy, nâng cao chất lượng bệnh viện và chuẩn hóa dịch vụ không chỉ phục vụ mục tiêu thu hút khách quốc tế, mà còn là yêu cầu chung đối với quá trình nâng cao chất lượng hệ thống khám, chữa bệnh.

Không chỉ là một lần đến bệnh viện

Theo TS.BS Dương Huy Lương, một sản phẩm du lịch y tế hoàn chỉnh cần được tổ chức thành cả một hành trình, từ khi khách quốc tế đến sân bay, được hỗ trợ đưa đón, khám và điều trị tại cơ sở y tế, kết hợp nghỉ dưỡng, tham quan cho đến hỗ trợ trở về nước. Cách tiếp cận này đặt người bệnh ở vị trí trung tâm thay vì chỉ coi họ là người sử dụng một dịch vụ y tế đơn lẻ.

Điều này cũng đặt ra yêu cầu phối hợp giữa nhiều lĩnh vực. Bệnh viện là nơi cung cấp chuyên môn y tế, nhưng để hành trình diễn ra thuận lợi còn cần sự tham gia của đơn vị vận chuyển, lưu trú, lữ hành, bảo hiểm và các dịch vụ hỗ trợ khác. Đặc biệt, với những người phải điều trị hoặc phục hồi trong thời gian dài, các vấn đề về lưu trú, di chuyển, ngôn ngữ, chăm sóc sau điều trị và khả năng tiếp cận thông tin có thể ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm và sự an tâm của người bệnh.

Từ góc độ này, du lịch y tế không đơn thuần là đưa khách quốc tế đến Việt Nam để khám, chữa bệnh. Đó còn là quá trình chuẩn hóa cách một hệ thống y tế tiếp nhận, chăm sóc và đồng hành cùng người bệnh. Khi những quy trình này được tổ chức tốt cho người bệnh quốc tế, nhiều kinh nghiệm và tiêu chuẩn cũng có thể trở thành động lực cải thiện chất lượng phục vụ nói chung.

Đây cũng là lý do bài toán xây dựng niềm tin được đặt ở vị trí quan trọng. Dự thảo Đề án phát triển du lịch y tế giai đoạn 2026-2030 hướng tới việc nâng số bệnh viện đạt tiêu chuẩn chất lượng quốc tế, xây dựng danh sách các cơ sở đáp ứng yêu cầu phục vụ khách quốc tế, đồng thời chuẩn hóa các gói dịch vụ. Mục tiêu là để người bệnh có thể tìm hiểu và lựa chọn cơ sở y tế trước khi đến Việt Nam thay vì phải tiếp cận thông tin một cách rời rạc.

30 gói sản phẩm và yêu cầu về một hệ sinh thái chăm sóc

Trong định hướng này, mục tiêu xây dựng ít nhất 30 gói sản phẩm du lịch y tế được chuẩn hóa là một điểm đáng chú ý. Theo dự thảo Đề án, các sản phẩm sẽ tập trung vào những lĩnh vực có thế mạnh như khám tầm soát, nha khoa, y học cổ truyền và một số dịch vụ kỹ thuật chuyên sâu, đồng thời bao phủ cả quá trình trước, trong và sau khi sử dụng dịch vụ.

Điều quan trọng ở đây không nằm đơn thuần ở con số 30. Việc xây dựng các gói sản phẩm cho thấy yêu cầu chuyển từ những dịch vụ riêng lẻ sang một quy trình chăm sóc có tổ chức, trong đó người bệnh có thể tiếp cận thông tin, được tư vấn, sử dụng dịch vụ và nhận hỗ trợ trong suốt hành trình. Một gói dịch vụ tốt không chỉ cần bác sĩ và thiết bị y tế, mà còn phải tính đến những nhu cầu rất thực tế của người bệnh như ngôn ngữ, thủ tục, di chuyển, lưu trú, thanh toán, bảo hiểm và chăm sóc sau điều trị.

Cùng với đó, chuyển đổi số có thể giúp thay đổi cách người bệnh tiếp cận hệ thống y tế. Theo định hướng của Bộ Y tế, Cổng thông tin du lịch y tế quốc gia đa ngôn ngữ và Cơ sở dữ liệu du lịch y tế quốc gia sẽ được xây dựng, cùng với bộ nhận diện thương hiệu quốc gia "Du lịch y tế Việt Nam". Những công cụ này nếu được triển khai hiệu quả sẽ giúp người bệnh có thêm một kênh chính thống để tìm hiểu về cơ sở y tế, dịch vụ và các tiêu chuẩn liên quan trước khi đưa ra lựa chọn.

Câu chuyện về du lịch y tế cũng được đặt trong bức tranh rộng hơn của hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe tại Việt Nam. Tại Triển lãm Y tế quốc tế Pharmadi Vietnam 2026 (diễn ra từ ngày 22-24/9, tại TP Hồ Chí Minh), nội dung này được trao đổi cùng nhiều vấn đề liên quan đến đầu tư, đổi mới công nghệ, quản lý bệnh viện và các mô hình chăm sóc sức khỏe mới.

Cơ hội để nâng chất lượng chăm sóc sức khỏe

Ở góc độ xã hội, ý nghĩa của việc phát triển du lịch y tế không chỉ nằm ở khả năng thu hút thêm người bệnh quốc tế. Một thị trường đòi hỏi tiêu chuẩn cao cũng tạo ra yêu cầu nâng chất lượng dịch vụ, từ chuyên môn, cơ sở vật chất đến giao tiếp, ngoại ngữ, quy trình tiếp nhận và chăm sóc người bệnh. Đây là những yếu tố có giá trị rộng hơn đối với hệ thống y tế, bởi chất lượng phục vụ tốt hơn không chỉ dành cho khách quốc tế mà cuối cùng vẫn hướng tới người bệnh nói chung.

Việc xây dựng các bệnh viện đạt tiêu chuẩn quốc tế cũng có thể tạo thêm động lực để các cơ sở y tế hoàn thiện quy trình quản lý chất lượng, tăng tính minh bạch và chuẩn hóa hoạt động chuyên môn. Theo mục tiêu trong dự thảo Đề án phát triển du lịch y tế giai đoạn 2026-2030, đến năm 2030 Việt Nam phấn đấu có tối thiểu 20 bệnh viện đạt các tiêu chuẩn chất lượng quốc tế như JCI, ACHS hoặc tương đương, trong đó có ít nhất 5 bệnh viện công lập.

Một khía cạnh khác cũng đáng chú ý là nhu cầu giảm tình trạng người Việt Nam phải ra nước ngoài để khám, chữa bệnh ở những lĩnh vực mà trong nước có khả năng phát triển. Khi chất lượng chuyên môn, công nghệ và dịch vụ tiếp tục được nâng cao, việc củng cố niềm tin của người bệnh trong nước cũng trở thành một phần của quá trình phát triển hệ thống y tế. Phát triển du lịch y tế, vì thế, có thể được nhìn nhận không chỉ là mở cửa đón người bệnh quốc tế mà còn là cơ hội để hệ thống y tế Việt Nam tự đặt mình trước những yêu cầu cao hơn về chất lượng và trải nghiệm người bệnh. Một số định hướng của Bộ Y tế cũng đặt vấn đề từng bước giảm số lượng người Việt Nam ra nước ngoài khám, chữa bệnh ở những chuyên khoa mà trong nước có thế mạnh.

Việt Nam hiện có nhiều mảnh ghép để phát triển du lịch y tế: năng lực chuyên môn, nguồn nhân lực, các kỹ thuật chuyên sâu, y học cổ truyền, phục hồi chức năng và những lợi thế về điều kiện tự nhiên, văn hóa. Thách thức là làm thế nào để kết nối những mảnh ghép đó thành một hành trình chăm sóc sức khỏe an toàn, thuận tiện và đáng tin cậy.

Nếu những bước đi này được triển khai đồng bộ, du lịch y tế có thể trở thành một phần của quá trình nâng cao chất lượng y tế Việt Nam: vừa mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ của người bệnh quốc tế, vừa tạo thêm động lực để các cơ sở y tế trong nước nâng chuẩn chuyên môn, dịch vụ và trải nghiệm chăm sóc. Khi đó, câu chuyện về du lịch y tế sẽ không chỉ là câu chuyện của những người đến Việt Nam để chữa bệnh, mà còn là câu chuyện về cách một hệ thống y tế đang từng bước thay đổi để phục vụ người bệnh tốt hơn.