Cơn sốt AI đẩy giá thiết bị công nghệ

Cơn sốt AI đẩy giá thiết bị công nghệ

Nếu bạn đang có ý định mua điện thoại, máy tính bảng hay máy chơi game trong thời gian này, rất có thể bảng giá là điều khiến bạn phải cân nhắc lâu hơn. Một số mẫu điện thoại và máy tính bảng đã tăng giá, đặc biệt ở các phiên bản có dung lượng bộ nhớ hoặc lưu trữ cao hơn. Thị trường máy chơi game cũng chịu tác động khi một số sản phẩm mới bị trì hoãn hoặc có giá cao hơn đáng kể so với những dự báo ban đầu. Không chỉ điện thoại hay máy tính, tivi thông minh, máy ảnh kỹ thuật số và các thiết bị gia dụng thông minh cũng có thể là những sản phẩm tiếp theo chịu áp lực tăng giá.

Điều đáng nói là nguyên nhân không hoàn toàn đến từ màn hình tốt hơn, camera nhiều megapixel hơn hay những vật liệu cao cấp bên ngoài thiết bị. Một trong những nguyên nhân quan trọng lại nằm ở một linh kiện nhỏ bé, ẩn sâu bên trong: chip nhớ.

Bộ nhớ DRAM - hay thường được gọi đơn giản là RAM - đóng vai trò như không gian làm việc tạm thời của thiết bị, giúp điện thoại và máy tính xử lý dữ liệu cũng như chạy nhiều tác vụ cùng một lúc. Nhưng thứ từng là một trong những linh kiện có giá khá rẻ đang trở nên đắt đỏ. Đã có thời điểm trong năm ngoái, một chip RAM 16GB chỉ có giá khoảng 4,76 USD. Tuy nhiên, đến tháng 6 năm nay, mức giá của sản phẩm này có thể đã tiến sát mức 60 USD - tăng hơn 10 lần. Thậm chí, các hãng nghiên cứu thị trường cho rằng bộ nhớ hiện đã trở thành một trong những linh kiện đắt đỏ nhất trong cấu thành chi phí của điện thoại thông minh.

AI gây áp lực lên ngành chip nhớ

Điều gì đã khiến một linh kiện tưởng như phổ biến lại trở nên khan hiếm? Câu trả lời nằm ở cách thế giới đang đổ tiền vào trí tuệ nhân tạo (AI). Bởi phía sau mỗi chatbot, mỗi công cụ tạo ảnh hay mỗi mô hình AI đang bùng nổ hiện nay là những trung tâm dữ liệu khổng lồ, tiêu thụ lượng chip nhớ nhiều chưa từng có. Và chính cuộc đua xây dựng hạ tầng AI đang tạo ra một hiệu ứng dây chuyền, mà điểm cuối cùng của nó lại có thể là... túi tiền của người tiêu dùng.

Để hiểu vì sao cuộc đua AI trong các trung tâm dữ liệu lại có thể khiến giá điện thoại tăng lên, cần nhìn vào sự khác biệt giữa các loại chip nhớ. Điện thoại và máy tính thông thường chủ yếu sử dụng DRAM - loại bộ nhớ phục vụ việc xử lý dữ liệu trong thời gian ngắn. Nhưng các hệ thống AI quy mô lớn lại cần một loại bộ nhớ khác, có tốc độ truyền dữ liệu cao hơn rất nhiều, được gọi là HBM - hay bộ nhớ băng thông cao. HBM là một thành phần quan trọng trong các máy chủ AI, đặc biệt khi kết hợp với những bộ xử lý đồ họa và chip tăng tốc AI để xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ. Vấn đề là nhu cầu đang tăng nhanh hơn khả năng đáp ứng của ngành công nghiệp. Trên thế giới hiện chỉ có ba công ty lớn thực sự thống trị sản xuất DRAM, gồm Samsung Electronics, SK Hynix và Micron. Ba doanh nghiệp này kiểm soát hơn 90% thị trường. Đồng thời, đây cũng chính là những doanh nghiệp đang sản xuất HBM để phục vụ làn sóng AI. Và đây là điểm mấu chốt của câu chuyện. Năng lực sản xuất chip nhớ không phải là vô hạn. Từ wafer - những đế bán dẫn dùng để chế tạo chip - cho đến dây chuyền sản xuất và công nghệ đóng gói tiên tiến, tất cả đều cần thời gian và nguồn vốn rất lớn để mở rộng. Trong khi đó, HBM phục vụ AI lại đang mang về biên lợi nhuận hấp dẫn hơn nhiều so với DRAM truyền thống.

Ông Sanjay Mehrotra - Tổng Giám đốc điều hành Tập đoàn Micron, Mỹ cho biết: "Tất nhiên, nhu cầu về chip nhớ đã tăng vọt do vai trò thiết yếu của nó đối với mọi hệ thống tiên tiến. Và đúng vậy, tình trạng thiếu hụt đang diễn ra. Chúng tôi dự báo sự khan hiếm này sẽ còn tiếp tục kéo dài, vượt xa mốc thời gian năm 2026".

Các nhà sản xuất chip nhớ đứng trước một lựa chọn rất rõ ràng: thay vì bán DRAM với mức lợi nhuận thấp, họ có thể chuyển thêm năng lực sang HBM và hưởng lợi từ nhu cầu khổng lồ của các công ty AI. Nói cách khác, AI không trực tiếp "lấy đi chip nhớ của người dùng điện thoại. Nhưng cơn sốt AI đang khiến các nhà sản xuất thay đổi cách phân bổ nguồn lực. Năng lực sản xuất hơn được ưu tiên cho những loại chip phục vụ trung tâm dữ liệu AI, trong khi nguồn cung chip nhớ phổ thông cho điện thoại, máy tính và thiết bị điện tử tiêu dùng trở nên eo hẹp hơn.

Ông Neil Kaplan - Chuyên gia chiến lược cao cấp, Bloomberg chia sẻ: "Nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới là Samsung cũng cho biết họ chịu tác động tiêu cực. Bởi vì chính họ cũng sản xuất điện thoại thông minh, máy tính và tivi. Được lợi ở mảng này nhưng họ lại chịu thiệt hại ở mảng khác".

Trong cuộc đua này, các công ty công nghệ lớn có khả năng chi trả cao hơn rất nhiều. Việc huấn luyện những hệ thống AI quy mô lớn có thể cần tới hàng chục nghìn máy chủ hoạt động đồng thời. Riêng việc huấn luyện một hệ thống như ChatGPT có thể cần cả một trung tâm dữ liệu với khoảng 200.000 chip AI cùng vận hành. Khi các tập đoàn sẵn sàng trả giá cao hơn để bảo đảm nguồn cung, thị trường chip nhớ truyền thống đương nhiên chịu sức ép. Và hiệu ứng đó bắt đầu lan xuống toàn bộ chuỗi cung ứng thiết bị công nghệ.

Cơn sốt AI tác động đến người tiêu dùng cuối

Việc các tập đoàn lớn sẵn sàng chi trả mức giá cao để bảo đảm nguồn cung chip nhớ đã trực tiếp tác động lên chuỗi cung ứng thiết bị tiêu dùng. Một số nhà sản xuất phải điều chỉnh tăng giá từ vài chục đến hơn 100 USD cho các phiên bản dung lượng lớn, hoặc tạm hoãn kế hoạch ra mắt sản phẩm mới. Phân tích từ hãng nghiên cứu Omdia cho thấy một xu hướng đáng chú ý. Để bù đắp chi phí chip nhớ tăng cao mà không đẩy giá bán vượt ngưỡng chấp nhận của thị trường, một số hãng sản xuất buộc phải tối ưu chi phí bằng cách quay lại sử dụng các thế hệ màn hình hoặc camera đời cũ hơn. Trong bối cảnh nguồn cung chip nhớ chưa thể sớm phục hồi, người tiêu dùng và các doanh nghiệp nhỏ sẽ phải tiếp tục thích nghi với một chu kỳ giá mới của thị trường thiết bị điện tử.