Cơn sốt AI tiếp sức xuất khẩu châu Á

AI tác động tích cực đến xuất khẩu nhiều nước

Trong bối cảnh cuộc đua phát triển hạ tầng trí tuệ nhân tạo AI trên toàn cầu đang tiếp tục nóng lên với các khoản đầu tư kỷ lục, nhiều nền kinh tế đã và đang được hưởng lợi mạnh mẽ từ xu hướng này, bù đắp cho các biến động do xung đột địa chính trị và thuế quan, đặc biệt là tại châu Á.

Ấn tượng nhất chính là Hàn Quốc. Trong tháng 6, kim ngạch xuất khẩu của nước này đã vượt mức 102 tỷ USD, tăng hơn 70% so với cùng kỳ năm ngoái và là con số theo tháng cao nhất từ trước đến nay, trong khi dữ liệu tháng 7 cũng đạt gần 99 tỷ USD. Đây chính là hệ quả từ nhu cầu bùng nổ với chip nhớ tiên tiến từ giới công nghệ toàn cầu cho các dự án trung tâm dữ liệu AI.

Nhật Bản cũng chứng kiến đà tăng trưởng tích cực với dữ liệu xuất khẩu tháng 6 tăng gần 20%, đi lên tháng thứ 10 liên tiếp. Bên cạnh đồng yen yếu, hoạt động xuất khẩu cũng được thúc đẩy nhờ nhu cầu thiết bị sản xuất bán dẫn - lĩnh vực mà nhiều doanh nghiệp nước này thống trị, giúp lượng đơn hàng sản xuất lên cao nhất trong 4 năm qua, bù đắp cho sự suy yếu của một số mặt hàng chủ lực như ô tô.

AI - Động lực mới của xuất khẩu Trung Quốc

Trung Quốc đang phát triển một hệ sinh thái sản phẩm AI quy mô lớn. Từ chip, máy chủ đến robot và các thiết bị phục vụ trung tâm dữ liệu, nhu cầu AI toàn cầu đang góp thêm động lực cho xuất khẩu của nước này.

Tháng 6, kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc tăng 27% so với cùng kỳ năm trước, vượt xa dự báo. Cùng với xe điện và nhiều sản phẩm công nghệ khác, các mặt hàng liên quan đến AI đang trở thành điểm sáng mới trong cơ cấu xuất khẩu của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Trong nửa đầu năm, làn sóng đầu tư AI và hạ tầng thông minh đã khiến lượng đơn hàng cho ngành AI Trung Quốc bùng nổ.

Từ sợi quang, thiết bị tản nhiệt máy chủ AI, cho đến robot công nghiệp, các dây chuyền của nhiều doanh nghiệp đang vận hành hết công suất để kịp tiến độ giao hàng.

Cơn sốt giá chip nhớ toàn cầu do đầu tư hạ tầng AI đã góp phần biến mảng vi mạch tích hợp trở thành điểm sáng nổi bật của xuất khẩu Trung Quốc.

Ông Wang Weiming - Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc cho biết: "Nhu cầu toàn cầu về trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi xanh đang được duy trì mạnh mẽ. Nhờ đó giá trị xuất khẩu vi mạch tích hợp và linh kiện điện tử của Trung Quốc trong nửa đầu năm nay, đã tăng lần lượt 88,7% và 62,6% so với cùng kỳ năm ngoái".

Không chỉ dừng lại ở các thiết bị phần cứng đơn lẻ, xuất khẩu AI Trung Quốc cũng đang mở rộng sang các thuật toán, năng lực tính toán và giải pháp số.

Cùng với Robot và dược phẩm thế hệ mới, AI đang được xem là một trong "bộ 3" trụ cột xuất khẩu tương lai của nước này, sau thế hệ "bộ 3 cũ" gồm hàng may mặc, nội thất, đồ gia dụng và "bộ 3 mới" gồm xe điện, pin lithium và pin mặt trời

Ông Jin Ruiting - Viện Kinh tế đối ngoại, Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc cho biết: "Từ "bộ 3 cũ" mở cửa thị trường quốc tế, đến "bộ 3 mới" củng cố sản xuất cao cấp và giờ đây là bộ 3 sản phẩm dẫn dắt tương lai. Sự phát triển này thể hiện bước tiến hệ thống của chúng tôi, từ chỗ là công xưởng của thế giới hướng tới trở thành trung tâm sáng tạo toàn cầu".

Biến AI trở thành chủ lực cho thương mại quốc tế, không chỉ nhằm tạo giá trị gia tăng cao, mà còn thúc đẩy sự chuyển dịch cấu trúc của nền kinh tế số 2 thế giới, đi từ mô hình tăng trưởng theo quy mô sang tăng trưởng nhờ đổi mới sáng tạo trong tương lai.

Mặt trái của làn sóng xuất khẩu AI

Dù mang lại động lực mạnh mẽ cho xuất khẩu trong thời gian gần đây, nhưng làn sóng nhu cầu từ AI cũng đã tạo ra một số ảnh hưởng tiêu cực cho các nền kinh tế.

Trong báo cáo gần đây, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đã cảnh báo nhu cầu AI quá lớn có thể đẩy giá cả toàn cầu tăng cao, tạo thêm sức ép với lạm phát tiêu dùng và sản xuất của nước này trong bối cảnh đồng yen yếu và giá năng lượng cao. BOJ đã phát đi tín hiệu có thể tiếp tục thắt chặt tiền tệ để ổn định giá cả trong nước.

Còn tại Hàn Quốc, giới chức cũng vừa đưa ra một số biện pháp nhằm hạ nhiệt các công cụ đầu tư rủi ro liên quan đến cổ phiếu ngành chip. Dòng tiền khổng lồ đổ vào các công cụ này sau kết quả ấn tượng của các tập đoàn Samsung và SK Hynix, đã góp phần khuếch đại biến động trên thị trường chứng khoán, khiến chỉ số Kospi có thời điểm lao dốc đến hơn 20% và nhiều lần phải kích hoạt cơ chế ngắt mạch tạm thời.

Đẩy mạnh chiến lược mở rộng chuỗi cung ứng AI

Bất chấp những lo ngại, những hiệu quả từ cơn sốt AI hiện nay đã tiếp thêm động lực cho nhiều nền kinh tế chủ chốt để theo đuổi chiến lược củng cố chuỗi cung ứng AI nội địa, hướng tới vị trí vững chắc trên thị trường toàn cầu trong tương lai.

Không chỉ củng cố lợi thế về vật liệu cao cấp và thiết bị sản xuất bán dẫn, Nhật Bản cũng đang tăng cường đầu tư vào các mảng chip tiên tiến hay robot. Nước này vừa trợ cấp thêm 4 tỷ USD cho liên doanh chip nội địa Rapidus với mục tiêu ra mắt chip 2 nanomet vào năm sau. Chính phủ Nhật Bản cũng đang đầu tư mạnh cho tham vọng chiếm hơn 30% thị phần AI vật lý toàn cầu trong thập kỷ tới, bao gồm robot và máy móc thông minh.

Hàn Quốc cũng không ngần ngại chạy đua đầu tư nhằm khẳng định vị thế thống trị trong lĩnh vực chip AI. Một kế hoạch trị giá 1.200 tỷ USD đã được công bố hồi tháng 6, nhằm mở rộng các nhà máy hiện nay của Samsung và SK Hynix, cũng như thiết lập một "siêu cụm bán dẫn" mới ở phía Tây Nam nước này.

Dù đi sau, Liên minh châu Âu (EU) cũng đã gia nhập cuộc đua về chuỗi cung ứng AI với Đạo luật Chip 2.0. Kế hoạch này dự kiến sẽ rót khoảng 43 tỷ USD đầu tư, và được kỳ vọng sẽ đưa ngành bán dẫn khu vực này chiếm 20% tổng sản lượng toàn cầu vào năm 2030.